SPONA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1998
- Premiera: 1998. 02. 27
- Gatunek: Film dla dzieci (młodzieży)
- Dane techniczne: Barwny. 2750 m. 91 min.

- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (5)
Adaptacja niegdyś bardzo popularnej powieści Edmunda Niziurskiego pt. "Sposób na Alcybiadesa". Książka, opublikowana w latach sześćdziesiątych, szybko podbiła serca nastoletnich czytelników, do których przede wszystkim była skierowana. W powodzi ówczesnej literatury dla młodzieży wyróżniała się niebanalnym ujęciem świata szkoły, sympatycznymi bohaterami o stanowczo niewygórowanych ambicjach i mało budującym stosunku do nauki, a także oryginalną stylistyką, zgrabnie łączącą realizm z komicznym przerysowaniem. "Moim zdaniem tajemnica sukcesu Edmunda Niziurskiego polega na tym, że przedstawił szkołę jako instytucję z jednej strony ważną i raczej niezbędną, a z drugiej - zupełnie absurdalną. Bezgranicznie poważaną, a zarazem śmieszną. Ta szkoła to pole odwiecznej, rytualnej niemal walki uczniów i profesorów. Profesorowie dążą do ograniczenia wolności uczniów, puszą się i nadymają. Uczniowie natomiast chcą korzystać z młodości i robią akurat to, czego im nie wolno. Tak było i będzie zawsze" - zwierzał się miesięcznikowi "Film" scenarzysta "Spony" Wojciech Tomczyk, już w swych "szczenięcych latach" zagorzały admirator powieści Niziurskiego. Dokonana przezeń adaptacja "Sposobu na Alcybiadesa" niewiele odbiega od książkowego pierwowzoru. Pewnym novum, raczej miłym dla oka, są dwie urodziwe panienki, mające znaczący wpływ na losy trójki niesfornych bohaterów. Warto też zwrócić uwagę na przebojową ścieżkę dźwiękową, w której hity lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych znakomicie współgrają ze zdecydowanie nowoczesnymi brzmieniami. Słaby, Ciamciara i Zasępa, a wraz z nimi cała klasa, mają poważny kłopot. Skala ich umysłowej mizerii osiągnęła rozmiary niespotykane w dziejach renomowanego męskiego Liceum im. Samuela Lindego. Nauczyciele, w gwarze uczniowskiej "gogowie", są mocno zaniepokojeni. Co więcej, postanawiają zwiększyć swoją aktywność, nie tylko wobec feralnej klasy. To natomiast bardzo się nie podoba pozostałym uczniom, zwłaszcza maturzystom. Słaby, Ciamciara i Zasępa dostają niedwuznaczną reprymendę ze strony starszych kolegów. Poddani podwójnej presji dochodzą do wniosku, że muszą jakoś uspokoić "gogów". Nie żeby od razu zacząć "kuć", ale choć trochę udobruchać podrażnione ciało pedagogiczne. Dowiedziawszy się, że starsi uczniowie dysponują wypracowanymi przez pokolenia "sposobami" na poszczególnych nauczycieli, postanawiają sami je zastosować. Niestety, choć w świecie dorosłych panuje socjalizm, szkoła rządzi się twardymi prawami rynku. Słabego, Ciamciarę i Zasępę stać tylko na zakup "sposobu na Alcybiadesa", niegroźnego profesora historii. Ale dobre i to. Teraz wiadomo przynajmniej, według jakiego klucza historyk odpytuje. Wystarczy, że każdy w klasie "wykuje się" na ściśle określony dzień i kwita. Metoda błyskawicznie przynosi skutki. Niestety, również uboczne. Uszczęśliwiony Alcybiades zaczyna bowiem chwalić się swymi rzekomymi sukcesami pedagogicznymi przed resztą nauczycieli i delegacją zaprzyjaźnionej szkoły. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Waldemar Szarek
- Współpraca reżyserska: Grzegorz Okrasa, Małgorzata Raszek-Zaliwska, Paweł Kolanowski, Krzysztof Rogala, Kamilla Chołoniewska
- Scenariusz: Wojciech Tomczyk
- Dialogi: Edmund Niziurski
- Zdjęcia: Włodzimierz Głodek
- Operator kamery: Zbigniew Hałatek
- Operator Steadicam: Adam Różański
- Współpraca operatorska: Edward Makówka, Marcin Owczarek, Jacek Wiśniewski, Andrzej Kalmus, Krzysztof Kaleta, Zdzisław Ostrowski, Paweł Ziółkowski, Paweł Orłowski
- Scenografia: Krzysztof Baumiller
- Scenograf II: Marek Płużyczka
- Współpraca scenograficzna: Bożena Romańska, Henryk Jabłoński, Jarosław Pieńkowski, Roman Oszkiewicz, Antoni Zakrzewski, Łukasz Brauer
- Dekoracja wnętrz: Anna Iskierka
- Kostiumy: Paweł Grabarczyk, Lidia Wojciechowska
- Kostiumy teatralne: Wojciech Tomasz Biernawski (w czołówce imię: Tom)
- Współpraca kostiumograficzna: Marzena Wardzyk, Anna Banasiak, Jerzy Kozłowski
- Muzyka: Tadeusz Nalepa (muzyka ilustracyjna), Marcin Pospieszalski (muzyka ilustracyjna)
- Wykonanie muzyki: Tomek Bielecki (harmonijka ustna), Joszko Broda (drumla, flet sałacki; w czolówce imiona: Józef Bogusz), Marek Bojarski (skrzypce), Adam Cegielski (kontrabas), Artur Dutkiewicz (fortepian), Tomasz Grochowalski (perkusja, gitara basowa), Michał Grymuza (gitary), Roman Hofman (wiolonczela), Andrzej Jagodziński (fortepian), Henryk Miśkiewicz (saksofon), Leszek Możdżer (fortepian), Tadeusz Nalepa (gitary), Piotr Nalepa (gitary), Marcin Pospieszalski (bas, sitar, instrumenty klawiszowe), Piotr Rejchert (altówka), Jakub (Kuba) Sienkiewicz (gitary), Piotr Stawski (skrzypce), Jarosław Szlagowski (perkusja; w napisach błędna informacja: gitara basowa), Tomasz Szukalski (saksofon), Piotr Urbanek (gitara basowa; w napisach błędna informacja: perkusja), Michał Urbaniak (skrzypce, saksofony, sample), Jacek Zieliński (skrzypce), Piotr Żyżelewicz (perkusja), Anna Maria Jopek (wokalizy)
- Opracowanie muzyczne: Waldemar Szarek
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
- Montaż muzyki: Andrzej Artymowicz
- Realizacja nagrań: Stanisław Bokowy, Winicjusz Chróst, Julita Emanuiłow, Andrzej Karp, Grzegorz Lindemann, Rafał Paczkowski
- Dźwięk: Piotr Knop
- Współpraca dźwiękowa: Jan Freda, Jacek Hamela, Michał Kosterkiewicz, Marcin Pilich, Włodzimierz Wiśniewski, Henryk Zastróżny
- Montaż: Ewa Różewicz
- Współpraca montażowa: Beata Barciś, Elżbieta Jankowska, Urszula Wieczorek
- Charakteryzacja: Dorota Seweryńska, Agnieszka Kozłowska
- Konsultacja: Sylwester Kaczyński (d/s boksu), Zbigniew Mikiciuk (d/s starych samochodów)
- Fotosy: Ewa Grochowiak, Paweł Kolanowski, Jacek Urbaniak
- Efekty pirotechniczne: Janusz Bykowski
- Ewolucje kaskaderskie: Janusz Chlebowski, Andrzej Środziński
- Opracowanie graficzne: Marta Precht
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Szymański
- Organizacja produkcji: Wiesław Łysakowski
- Współpraca produkcyjna: Elżbieta Kręciejewska, Barbara Głogowska, Piotr Pawliński, Mirella Zaradkiewicz, Anna Ignatiuk, Janusz Błaszczyk
- Producent: Tadeusz Lampka (okreslenie funkcji: producent wiodący)
- Produkcja wykonawcza: MTL Maxfilm
- Produkcja: MTL Maxfilm, Telewizja Polska, Agencja Produkcji Filmowej, 3 do 4 (nie występuje w czołówce filmu; informacja pochodzi z plakatów reklamowych)
- Laboratorium: Telewizja Polska - Telewizyjna Agencja Produkcji Teatralnej i Filmowej, Ceska Televize (Praha)
- Kierownictwo laboratorium: Krystyna Osińska
- Korekta barwna: Ryszard Gołębiowski
- Obsada aktorska: Władysław Kowalski (historyk Tymoteusz Misiak "Alcybiades"), Łukasz Lewandowski (Marcin Ciamciara "Ciamcia"), Radosław Elis (Zenon Zasępa), Jacek Liwot (Jacek Słabiński "Słaby"), Krzysztof Kowalewski ("Dyr", dyrektor liceum), Jarosław Jakimowicz ("Alibaba"), Sławomir Orzechowski (polonista Żwaczek), Cezary Kosiński ("Szlaja"), Andrzej Nejman (Juliusz Lepki "Szekspir"), Sebastian Konrad (Wątłusz), Ewa Błaszczyk (Luba Orłowa, dyrektorka szkoły w Otwocku), Karolina Gruszka (Ola), Aleksandra Woźniak (Ania), Magdalena Warzecha (Kalinowska "Kalino", nauczycielka geografii), Sławomir Pacek (chemik Fąfara), Andrzej Grąziewicz (matematyk "Dziadzia"), Anna Ciepielewska (Więckowska, sprzątaczka w liceum), Jacek Wolszczak (Jacek Babinicz), Dominik Łoś (Kicki), Marcin Przybylski ("Babas"), Jan Jurewicz (pszczelarz), Jolanta Grusznic (matka Ciamciary), Lech Mackiewicz (fotograf Żbik), Jan Grusznic, Mikołaj Gruziel, Michał Grzmil, Wojciech Kostecki, Sebastian Mikołajczak, Bożena Romańska, Bartłomiej Ruda (uczeń klasy I a), Michał Samoraj, Wojciech Sobolewski, Mikołaj Wiatrowski, Hubert Zemler (uczeń z Otwocka), Konrad Zemler (uczeń z Otwocka), Czesław Niemen (występuje w roli samego(j) siebie), Małgorzata Niemen (występuje w roli samego(j) siebie), Wzgórze YaPa3 (zespół) (wystąpił w sekwencjach muzycznych; zespół w składzie: Tomasz Borycki, Wojciech Schmidt, Michał Łakomiec, Marcin Tofil), Mika Urbaniak (wystąpiła w sekwencjach muzycznych), Edytoriał (zespół) (wystąpił w sekwencjach muzycznych; zespół w składzie: Michał Krzyszkowski, Przemysław Chojnacki, Tomasz Grużewski, Artur Kwiatkowski), Michał Urbaniak (wystąpił w sekwencjach muzycznych), Tadeusz Nalepa (narrator; głos na początku filmu), Sebastian Cybulski (nie występuje w napisach), Elżbieta Czerwińska (nie występuje w napisach)
- Obsada dubbingu: Tomasz Bednarek (Marcin Ciamciara "Ciamcia"), January Brunov ("Alibaba"), Jacek Bończyk (Jacek Słabiński "Słaby")
Nagrody
- 1998 - Poznań (FF dla Dzieci)-Poznańskie Koziołki w kategorii fabularnych filmów aktorskich
- 1998 - Jacek Liwot Poznań (FF dla Dzieci) - konkurs międzynarodowy-Marcin (nagroda przyznawana przez Jury Dziecięce)
- 1998 - Waldemar Szarek Poznań (FF dla Dzieci)-Poznańskie Koziołki za reżyserię ze szczególnym uwzględnieniem opracowania muzycznego
- 1998 - Władysław Kowalski Poznań (FF dla Dzieci)-Poznańskie Koziołki dla najlepszego aktora
- 1998 - Łukasz Lewandowski Poznań (FF dla Dzieci)-wyróżnienie
Varia
- Piosenka: CHYBA, ŻE MNIE POCAŁUJESZ
- Muzyka piosenki (-nek) : Czesław Niemen
- Słowa piosenki (-nek) : Jacek Grań (pseud.)
- Aranżacja : Marcin Pospieszalski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Grzegorz Markowski
- Piosenka: DWUDZIESTE SZÓSTE MARZENIE
- Muzyka piosenki (-nek) : Andrzej Zieliński
- Słowa piosenki (-nek) : Leszek Aleksander Moczulski
- Aranżacja : Marcin Pospieszalski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Andrzej Zieliński, Jacek Zieliński
- Piosenka: GDYBYŚ KOCHAŁ, HEJ
- Muzyka piosenki (-nek) : Tadeusz Nalepa
- Słowa piosenki (-nek) : Jacek Grań (pseud.)
- Wykonanie piosenki (-nek) : Grażyna Dramowicz
- Piosenka: GŁOWA
- Muzyka piosenki (-nek) : Michał Urbaniak
- Słowa piosenki (-nek) : Edytoriał (zespół)
- Wykonanie piosenki (-nek) : Mika Urbaniak, Edytoriał (zespół)
- Piosenka: GUANTANAMERA
muzyka: ludowa- Słowa piosenki (-nek) : Jose Marti
- Piosenka: JESZCZE SWÓJ EGZAMIN ZDASZ
- Muzyka piosenki (-nek) : Marian Zimiński
- Słowa piosenki (-nek) : Marek Gaszyński
- Aranżacja : Marcin Pospieszalski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Grzegorz Markowski
- Piosenka: KIEDY BĘDZIE PIERWSZY RAZ
- Muzyka piosenki (-nek) : Wojciech Konikiewicz
- Słowa piosenki (-nek) : Jacek Janczarski, Waldemar Szarek
- Aranżacja : Marcin Pospieszalski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Dariusz Malejonek, Violetta Brzezińska
- Piosenka: MAM CHUSTECZKĘ HAFTOWANĄ
muzyka i słowa: ludowe- Wykonanie piosenki (-nek) : Pruszkowiacy (zespół)
- Piosenka: POWIEDZMY TO
- Muzyka piosenki (-nek) : Tadeusz Nalepa
- Słowa piosenki (-nek) : Bogdan Loebl
- Wykonanie piosenki (-nek) : Breakout (zespół)
- Piosenka: SEN
- Muzyka piosenki (-nek) : Wzgórze YaPa3 (zespół)
- Słowa piosenki (-nek) : Wzgórze YaPa3 (zespół)
- Wykonanie piosenki (-nek) : Wzgórze YaPa3 (zespół)
- Piosenka: PIERWSZE KOCHANIA
- Muzyka piosenki (-nek) : M. Wowruk, Norbi (pseud.)
- Słowa piosenki (-nek) : D.J. Seex
- Wykonanie piosenki (-nek) : Norbi (pseud.)
- Piosenka: SPONA KUPIONA PRZEPŁACONA
- Muzyka piosenki (-nek) : Wzgórze YaPa3 (zespół)
- Słowa piosenki (-nek) : Wzgórze YaPa3 (zespół)
- Wykonanie piosenki (-nek) : Wzgórze YaPa3 (zespół), Mika Urbaniak
- Piosenka: TAŃCZMY DO KOŃCA
- Muzyka piosenki (-nek) : Jakub (Kuba) Sienkiewicz
- Słowa piosenki (-nek) : Jakub (Kuba) Sienkiewicz
- Wykonanie piosenki (-nek) : Jakub (Kuba) Sienkiewicz
- Piosenka: TĘCZA
- Muzyka piosenki (-nek) : Tadeusz Nalepa, Marcin Pospieszalski
- Słowa piosenki (-nek) : Edytoriał (zespół)
- Wykonanie piosenki (-nek) : Tadeusz Nalepa, Edytoriał (zespół), Mika Urbaniak
- Piosenka: UCIEKAJ, UCIEKAJ
- Muzyka piosenki (-nek) : Andrzej Zieliński
- Słowa piosenki (-nek) : Leszek Aleksander Moczulski
- Aranżacja : Marcin Pospieszalski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Anna Maria Jopek
- Piosenka: WYDAJ MI SPONĘ
- Muzyka piosenki (-nek) : Jakub (Kuba) Sienkiewicz
- Słowa piosenki (-nek) : Jakub (Kuba) Sienkiewicz
- Wykonanie piosenki (-nek) : Jakub (Kuba) Sienkiewicz
- Piosenka: WYMYŚLIŁEM CIEBIE
- Muzyka piosenki (-nek) : J. Horwarth
- Słowa piosenki (-nek) : A. Kawa
- Aranżacja : Marcin Pospieszalski
- Wykonanie piosenki (-nek) : Grzegorz Markowski
- Utwór muzyczny: PRELUDIUM I, II z "Das Wohltemperierte Klavier"
- Muzyka : Johann Sebastian Bach
- Wykonanie muzyki : Andrzej Jagodziński, Henryk Miśkiewicz, Adam Cegielski
- Utwór muzyczny: PRELUDIUM E-MOLL
- Muzyka : Fryderyk Chopin
- Wykonanie muzyki : Andrzej Jagodziński, Henryk Miśkiewicz, Adam Cegielski, Leszek Możdżer
- Utwór literacki: PIEŚŃ O SZCZĘŚCIU
z poematu "Szczęśliwe drogi"- Autor : Krzysztof Kamil Baczyński
- Wykonanie wiersza : Karolina Gruszka
Pierwowzory
- Pierwowzór: SPOSÓB NA ALCYBIADESA
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Edmund Niziurski
Patrz także:
- 1997 - SPOSÓB NA ALCYBIADESA

















