PAN TADEUSZ
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, Francja
- Rok produkcji: 1999
- Premiera: 1999. 10. 22
- Dane techniczne: Barwny (negatyw: Eastman Kodak). Dźwięk: Dolby Stereo. 147 min.
Okres zdjęciowy: 3 lipca - 25 września 1998. Plenery: Sierpc (m. in. karczma Jankiela), Łomianki pod Warszawą (wkroczenie wojsk napoleońskich), Smolniki (przemarsz wojsk Napoleona), Turowa Wola (dworek w Soplicowie), okolice Leoncina (grzybobranie i "Świątynia Dumania"), Natolin (polowanie na niedźwiedzia), Józefów (folwark w Soplicowie), Kazuń (zamek Horeszków), Warszawa: Zamek Królewski (najazd Rosjan na zamek, śmierć Stolnika), Cytadela (najazd Rosjan na zamek), twierdza w Modlinie (sceny z Mickiewiczem), Piotrków Trybunalski: Rynek Trybunalski 1 (widok z okna Mickiewicza w Paryżu).
Budżet: 12,5 mln zł.
Muzykę nagrano w Sali Koncertowej Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (grudzień 1998), poloneza nagrano 16 czerwca 1998.
Prapremiera filmu: 18.10.1999 (Teatr Narodowy).

- Fot. Piotr Bujnowicz
- Galeria zdjęć (132)
Adam Mickiewicz napisał "Pana Tadeusza" w 1834 roku, po dziesięciu latach pobytu na obczyźnie. W przepojonym liryzmem i tęsknotą za krajem lat dziecięcych poemacie przedstawił wizję ginącego świata szlacheckiego, ukazał obraz ówczesnej Polski i Polaków.
Próba przeniesienia na ekran narodowej epopei od samego początku wzbudzała liczne spory i kontrowersje, dotyczące zarówno obsady, jak i kształtu scenariusza. Choć większość nie wierzyła w powodzenie przedsięwzięcia, Andrzej Wajda nie wycofał się z planów. Biorąc pod uwagę upodobania współczesnej widowni reżyser położył nacisk na akcję, wątek sensacyjny, romans, akcenty humorystyczne, piękno pejzaży, nie rezygnując z oryginalnych poetyckich strof, za pomocą których porozumiewają się aktorzy. "...dialog miał pozostać Mickiewiczowski, a jednocześnie szybki i filmowy" - wspomina pracę nad "Panem Tadeuszem" współautor scenariusza, Piotr Wereśniak. Siłą filmu, jak zgodnie podkreślali wszyscy krytycy, a także sam Andrzej Wajda, jest doborowa obsada. Zdjęcia rozpoczęto 3 lipca 1998 roku, ostatni klaps rozległ się 24 września. Premiera "Pana Tadeusza", którą przekładano ze względu na wejście na ekrany "Ogniem i mieczem", ostatecznie odbyła się 22 października 1999 roku. Film święcił triumfy, pobił rekordy oglądalności, wyprzedzając wielkie przeboje kinowe, jak "Ogniem i mieczem", "Dzień Niepodległości", "Flinstonowie", "Titanic".
"W mrocznym paryskim wnętrzu zebrali się emigranci z Polski. Wspominają Ojczyznę. Narrator (Krzysztof Kolberger) snuje opowieść o Ostatnim Zajeździe na Litwie". Jest rok 1811. Do rodzinnego litewskiego dworku w Soplicowie powraca po ukończeniu nauk Tadeusz Soplica (Michał Żebrowski). Gospodarzem posiadłości jest stryj i opiekun młodzieńca, Sędzia (Andrzej Seweryn). Wydaje się, że dom jest zupełnie pusty, jego mieszkańcy wybrali się do pobliskiego lasu. Zwiedzając stare zakamarki, Tadeusz trafia do swego pokoju dziecinnego, w którym zastaje Zosię. Piękna dziewczyna porusza wyobraźnię młodzieńca, budzi w nim uczucie pożądania i namiętności. Wieczorem, podczas kolacji wydanej na Zamku, o który się toczy spór pomiędzy ziemiańską rodziną Sopliców a Hrabią (Marek Kondrat), ostatnim potomkiem Horeszków, Tadeusz spotyka uwodzicielską Telimenę. Nawiązuje z nią romans. Wkrótce okazuje się, że prawdziwą mieszkanką jego pokoju jest śliczna i młodziutka Zosia (Alicja Bachleda-Curuś), której opiekunką jest właśnie Telimena.
Tadeusz nawet nie podejrzewa, że powszechnie szanowany i znany ze swych patriotycznych czynów ksiądz Robak jest jego ojcem. Porywczy szlachcic Jacek Soplica, którego pycha i urażona młodzieńcza duma doprowadziły do zbrodni, ukrył się pod mnisim habitem. Przed laty zastrzelił Stolnika Horeszkę, a następnie wstąpił do klasztoru, aby odkupić winy. Do tej pory za tę zbrodnię mści się na całym rodzie Sopliców wierny sługa Stolnika, klucznik Gerwazy (Daniel Olbrychski).
Tymczasem ksiądz Robak, widząc szansę na odzyskanie niepodległości, przygotowuje powstanie na Litwie, które ma ułatwić Francji atak na Rosję. Prowadzi działalność konspiracyjną, ukrywając swą tożsamość przed rodziną, przyjaciółmi i wrogami. Dopiero na łożu śmierci wyjawia prawdę. [PAT]
Ekipa - lista skrócona
- Reżyseria: Andrzej Wajda
- Scenariusz: Andrzej Wajda, Jan Nowina Zarzycki, Piotr Wereśniak
- Zdjęcia: Paweł Edelman
- Scenografia: Allan Starski
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska
- Kostiumy: Magdalena Tesławska-Biernawska, Małgorzata Stefaniak
- Muzyka: Wojciech Kilar
- Dźwięk: Philippe Senechal, Thierry Lebon, Jean-Pierre Halbwachs, Nikodem Wołk-Łaniewski
- Montaż: Wanda Zeman
- Charakteryzacja: Maria Dziewulska (w czołówce imiona: Maria Ewa)
- Kierownictwo produkcji: Michał Szczerbic, Amira Chemakhi
- Producent: Lew Rywin
- Produkcja: Heritage Films, Canal+ Polska, Les Films du Losagne, Le Studio Canal+, Wizja TV, Telewizja Polska, Vision Film, Komitet Kinematografii, Agencja Produkcji Filmowej, Państwowe Instytucje Filmowe (Apollo Film (Kraków), Film Art (Poznań), Max Film (Warszawa), Neptun Film (Gdańsk), Odra Film (Wrocław), Silesia Film (Katowice))
- Obsada aktorska: Bogusław Linda (Jacek Soplica (ksiądz Robak)), Daniel Olbrychski (Gerwazy), Grażyna Szapołowska (Telimena), Andrzej Seweryn (Sędzia), Marek Kondrat (Hrabia)
Nagrody
- 1999 - Bilet, Nagroda Stowarzyszenia "Kina Polskie"-Brylantowy Bilet dla filmu, który przyciągnął do kin najwięcej widzów
- 2000 - Paweł Edelman Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsze zdjęcia; za rok 1999; przyznana 10 kwietnia
- 2000 - Allan Starski Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsza scenografia; za rok 1999; przyznana 10 kwietnia
- 2000 - Wojciech Kilar Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsza muzyka; za rok 1999; przyznana 10 kwietnia
- 2000 - Nikodem Wołk-Łaniewski Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepszy dźwięk; za rok 1999; przyznana 10 kwietnia
- 2000 - Wanda Zeman Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepszy montaż; za rok 1999; przyznana 10 kwietnia
- 2000 - Grażyna Szapołowska Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsza główna rola kobieca; za rok 1999; przyznana 10 kwietnia
- 2000 - Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy film; za rok 1999
- 2000 - Andrzej Wajda Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza reżyseria; za rok 1999
- 2000 - Andrzej Wajda Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy scenariusz; za rok 1999
- 2000 - Lew Rywin Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy producent; za rok 1999
- 2000 - Bogusław Linda Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza główna rola męska; za rok 1999
- 2000 - Wojciech Kilar Warszawa (TP SA Music and Film Festival)-nominacja do nagrody "Philip Award" w kategorii: muzyka oryginalna i adaptowana w polskim filmie
- 2000 - Stanisław Sojka Warszawa (TP SA Music and Film Festival)-"Philip Award" w kategorii: piosenka w filmie polskim lub serialu telewizyjnym
- 2000 - Grzegorz Turnau Warszawa (TP SA Music and Film Festival)-"Philip Award" w kategorii: piosenka w filmie polskim lub serialu telewizyjnym
- 2000 - Wojciech Kilar Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepsza muzyka do filmu polskiego; za rok 1999
- 2000 - Złota Taśma (przyznawana przez Koło Piśmiennictwa SFP)-w kategorii: film polski za rok 1999; ex aequo z filmem "Dług" (przyznane 25.01; wręczone 20.04)
- 2007 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") "Złota Kaczka" 50-lecia dla sceny Poloneza w kategorii: Najlepszy taniec
Pierwowzory
- Pierwowzór: PAN TADEUSZ
- Gatunek: Poemat
- Autor pierwowzoru: Adam Mickiewicz


















