LEKCJA MARTWEGO JĘZYKA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1979
- Premiera: 1979. 09. 07
- Gatunek: Film psychologiczny, Film obyczajowy
- Dane techniczne: Barwny. 2879 m. 96 min.
Scenariusz filmu napisał Janusz Majewski na podstawie książki Andrzeja Kuśniewicza "Lekcja martwego języka". Akcja powieści i filmu rozgrywa się w ostatnich miesiącach I wojny światowej, w małym galicyjskim miasteczku. Choć losy Europy decydują się daleko stąd, także i tutaj czuje się, że koniec monarchii austro-węgierskiej jest już bliski."Po tej wojnie ludzkość już nigdy nie wróci do stanu młodzieńczej wiary w ideały (...) Dekadenckie spleeny, szukanie symboli, opary opium i romanse ze śmiercią - teraz wulgarnie i dosłownie zmaterializowały się. Teraz był zapach prochu i krwi, prawdziwe cierpienie i prawdziwa śmierć" - tak scharakteryzował ten czas Janusz Majewski.
Bohater filmu, młody porucznik c.k. ułanów, Alfred Kiekeritz, ze względu na zaawansowaną gruźlicę przesunięty zostaje na tyły frontu. W galicyjskiej mieścinie Turka pełni funkcję komendanta punktu etapowego. Mieszka w żydowskim, obskurnym hoteliku - jest w nim jedynym gościem. Nie czuje się tu jednak dobrze. Męczą go ataki kaszlu, gorączka, doskwiera nuda i razi prymitywizm otaczających go warunków i ludzi. Kiekeritz jest bowiem estetą, a przynajmniej za takiego się uważa. Ma świadomość, że jego życie dobiega końca i w tych ostatnich chwilach pragnie nadać mu jakiś sens. Kolekcjonuje dzieła sztuki, które odsyła do swej matki mieszkającej w Grazu. Zatrzymuje sobie jedynie miniaturową kopię Diany Efeskiej, którą znalazł w zgliszczach ukraińskiego dworu. Kiekeritz interesuje się także symbolizmem i zafascynowany jest śmiercią - zarówno jej doznawaniem, jak i zadawaniem. W rozmowie z porucznikiem von Trautem, który w drodze na urlop zatrzymał się w Turce, wyznaje, że najsilniejszych, wręcz boskich przeżyć doznaje, gdy trzyma człowieka na muszce i w każdej chwili może nacisnąć spust. Jednak - mimo że dowodził plutonem egzekucyjnym - dotąd jeszcze nikogo nie zabił. Któregoś dnia podczas polowania dostrzega w lesie zbiegłego jeńca rosyjskiego. Ponownie więc ma w swoich rękach życie człowieka. Zabija go. Umiera w dniu kapitulacji Austro - Węgier. Zakochana w nim dróżniczka wiezie ciało porucznika w prostej trumnie, w towarowym wagonie, do jego rodzinnego miasta.
Ekipa
- Reżyseria: Janusz Majewski
- Reżyser II: Halina Garus
- Współpraca reżyserska: Juliusz Machulski, Maria Kuzemko, Teresa Sukniewicz
- Scenariusz: Janusz Majewski
- Dialogi: Janusz Majewski
- Zdjęcia: Zygmunt Samosiuk
- Operator kamery: Jerzy Garstecki
- Współpraca operatorska: Jan Górski, Józef Ligier
- Scenografia: Janusz Sosnowski, Felicja Blaszyńska
- Współpraca scenograficzna: Stanisław Bomba
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska
- Współpraca dekoratorska: Stanisław Panfiłow
- Kostiumy: Maria Wiłun
- Współpraca kostiumograficzna: Anna Czekaj
- Muzyka: Andrzej Kurylewicz
- Wykonanie muzyki: Filharmonia Narodowa (Warszawa) (orkiestra), Zespół Muzyki Cerkiewnej Warszawskiej Opery Kameralnej
- Dyrygent: Andrzej Kurylewicz (Orkiestra Filharmonii Narodowej), Jerzy Szurbak (Zespół Muzyki Cekiewnej)
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska-Mironowicz, Jadwiga Zygadło
- Dźwięk: Jerzy Blaszyński, Jan Czerwiński
- Współpraca dźwiękowa: Małgorzata Przedpełska-Rytelewska, Hieronim Langner, Zygmunt Nowak
- Montaż: Elżbieta Kurkowska
- Współpraca montażowa: Małgorzata Rodowicz, Jacek Pałubiński
- Charakteryzacja: Irmina Romanis, Irena Kosecka
- Ewolucje kaskaderskie: Jerzy Rogowski (nie występuje w czołówce)
- Kierownictwo produkcji: Tadeusz Drewno
- Kierownictwo produkcji II: Michał J. Zabłocki
- Współpraca produkcyjna: Jacek Obrąpalski, Jerzy Wojciech Biczyk (w czołówce imię: Jerzy), Halina Słobodzin, Stanisław Chwastek
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Tor
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Olgierd Łukaszewicz (porucznik Alfred Kiekeritz), Ewa Dałkowska (Olga Diana, medium), Małgorzata Pritulak (dróżniczka Liza Kut), Gustaw Lutkiewicz (leśniczy Szwanda), Juliusz Machulski (Moszko, strażnik jeńców), Irena Karel (pielęgniarka Irina), Marek Kondrat (porucznik von Traut), Piotr Pawłowski (doktor Stieglitz), Mieczysław Voit (dyrektor cyrku), Włodzimierz Boruński (Roth, recepcjonista w hotelu), Zygmunt Malanowicz (Valasek, naczelnik stacji), Kazimierz Iwor-Szczygielski (Wasserzug, właściciel hotelu), Franciszek Trzeciak (Iwan Pelechaty, wachmistrz żandarmerii), Tadeusz Bartosik (major w łaźni), Ryszard Kotys (strażnik jeńców), Andrzej Mrowiec (pop z Turki), Eugeniusz Priwieziencew (komunista Miron), Piotr Probosz (jeniec Iwan Bodrow), Krystyna Sznerr-Mierzejewska (Fabiola, właścicielka burdelu), Józef Zbiróg (Trau), Bogdan Baer (pop), Witold Dederko (pop), Ryszard Dreger (jeniec), Juliusz Lisowski (dziedzic ze spalonego dworu), Ryszard Marciniewski (karzeł z cyrku), Borys Marynowski (oficer austriacki), Tatiana Sosna-Sarno (Nastka, służąca Szwandy), Krystyna Tolewska, Robert Mazurkiewicz (nie występuje w napisach), Jerzy Prażmowski (jeniec; nie występuje w czołówce), Witold Skaruch (Kwasirzór, dyrektor gimnazjum; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1979 - Andrzej Kurylewicz Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za muzykę
Pierwowzory
- Pierwowzór: LEKCJA MARTWEGO JĘZYKA
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Andrzej Kuśniewicz
