WROTA EUROPY
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1999
- Premiera: 1999. 11. 11
- Dane techniczne: Barwny (Kodak). 2130 m. 73 min.
Plenery: Krzesk k. Siedlec.
- Fot. Andrzej Tarasewicz
- Galeria zdjęć (25)
"Wrota Europy" powstały na motywach reportażu Melchiora Wańkowicza pt. "Szpital w Cichiniczach". Twórcami filmu są artyści niezwykle zasłużeni dla polskiej kinematografii. Reżyser i współscenarzysta Jerzy Wójcik, zasłynął już w latach pięćdziesiątych jako czołowy operator "szkoły polskiej". To również dzięki jego zdjęciom takie filmy jak "Kanał", "Eroica", "Popiół i diament", czy "Krzyż walecznych" stały się klasykami. Kunszt operatorski i wszechstronność Wójcika widać też znakomicie w monumentalnych freskach historycznych ("Potop", "Faraon") i subtelnych dramatach psychologicznych ("Matka Joanna od Aniołów", "Anioł w szafie"). W latach osiemdziesiątych twórca poświęcił się także pracy pedagogicznej, dochodząc do godności profesora zwyczajnego sztuki filmowej. W ostatniej dekadzie coraz rzadziej staje za kamerą, próbując za to sił jako scenarzysta i reżyser. W przeciwieństwie do realizatorów "Wrót Europy", w obsadzie dominują aktorzy bardzo młodzi, choć już uznani. Dotyczy to zwłaszcza odtwórczyń trzech głównych ról kobiecych. Zosię zagrała szesnastoletnia Alicja Bachleda-Curuś ("Pan Tadeusz"), Irę - Agnieszka Sitek (gwiazda serialu "Złotopolscy"), a Halę - Kinga Preis.
W filmie Wójcika ich bohaterki są zaprzyjaźnionymi ze sobą młodziutkimi i naiwnymi siostrami miłosierdzia. W czasie zimy 1918 roku (właśnie wówczas toczy się akcja) dobrowolnie wyruszają do położonego niemal na linii frontu szpitala polowego. Swój wybór traktują nie tylko jako spełnienie patriotycznego obowiązku, lecz także jako romantyczną przygodę. Siedemnastoletnia Zosia ma jeszcze dodatkową motywację. Liczy, że w sąsiedztwie frontu spotka swego brata Pawła. Kiedy dziewczęta przez skutą lodem rzekę docierają do lecznicy, szybko przekonują się o bardzo trudnych warunkach, w których przyjdzie im pracować. Już pierwszego dnia zostają wysłane do pobliskiego miasteczka po brakujące środki opatrunkowe. Korzystając z sytuacji Zosia gorączkowo szuka śladów bytności Pawła. Niestety, wskutek wzmagającego się z każdą minut, artyleryjskiego ostrzału siostry muszą wracać do szpitala. Rozpoczynają się paniczne przygotowania do ewakuacji. W saniach nie starcza miejsca dla wszystkich chorych, lecz mimo to naczelny lekarz postanawia ostatnią podwodą odesłać najmłodszy personel, czyli Zosię, Halę i Irenę. Te jednak podejmują brzemienną w skutki decyzję - zostaną na miejscu. Jeszcze nie wiedzą, że wraz z nadejściem bolszewików staną w obliczu być może najcięższej próby w całym swoim życiu.
Ekipa
- Reżyseria: Jerzy Wójcik
- Reżyser II: Sylwester Szyszko, Monika Skowrońska
- Współpraca reżyserska: Krzysztof Łukaszewicz, Oskar Urbaniak
- Scenariusz: Jerzy Wójcik, Andrzej Mularczyk
- Zdjęcia: Witold Sobociński
- Operator kamery: Arkadiusz Tomiak
- Asystent operatora obrazu: Henryk Jedynak, Zbigniew Szukała
- Współpraca operatorska: Mikołaj Jaroszewicz (student IV r. Wydziału Operatorskiego PWSFTviT), Dariusz Jarzyna (student IV r. Wydziału Operatorskiego PWSFTviT), Krzysztof Rodkiewicz (student IV r. Wydziału Operatorskiego PWSFTviT), Piotr Szczepański (student IV r. Wydziału Operatorskiego PWSFTviT), Mathias Rozpendowski (student IV r. Wydziału Operatorskiego PWSFTviT)
- Oświetlenie: Tomasz Gradowski (główny oświetlacz), Marek Modzelewski, Marek Wojciechowski, Tomasz Kitrasiewicz, Adam Napora
- Obsługa agregatu: Henryk Wingert
- Wózkarz: Robert Szymański, Tomasz Grzywacz
- Scenografia: Janusz Sosnowski
- Scenograf II: Włodzimierz Szyrle
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska
- Kierownictwo budowy dekoracji: Zdzisław Szkopiński, Stanisław Bomba (współpraca)
- Rekwizyty: Grzegorz Rzepecki, Eryk Roman Żuberek
- Kostiumy: Magdalena Tesławska, Paweł Grabarczyk
- Kostiumograf II: Wanda Kowalska
- Garderoba: Anna Rychlik
- Militaria: Wojciech Tomasz Biernawski, Grzegorz Giercuszkiewicz (współpraca)
- Muzyka: Zygmunt Konieczny
- Wykonanie muzyki: Wojciech Kowalewski, Paweł Perliński, Adam Sztaba, Adam Zemła, Sinfonia Varsovia (Warszawa)
- Dyrygent: Roman Rewakowicz
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
- Realizacja nagrań: Rafał Paczkowski, Wojciech Przybylski
- Dźwięk: Ryszard Krupa
- Operator dźwięku II: Michał Muzyka, Zbigniew Przygodzki
- Mikrofoniarz: Robert Sobótka
- Montaż: Milenia Fiedler
- Asystent montażysty: Hanna Kobus, Iwona Rudnicka
- Charakteryzacja: Anna Adamek, Alicja Kozłowska-Mielczarek
- Współpraca charakteryzatorska: Anna Dąbrowska
- Efekty pirotechniczne: Janusz Bykowski, Witold Gajzler
- Transport: Sohrab Ramiar, Michał Dąbrowa, Tomasz Głowiński
- Fotosy: Monika Lifszteld
- Casting (reżyseria obsady): Monika Skowrońska
- Catering: Błażej Zarębski ("Planbar")
- Konsultacja: Michał Klimecki, Andrzej Tarasewicz
- Opracowanie graficzne: Marta Precht
- Kierownictwo produkcji: Ryszard Chutkowski
- Kierownictwo produkcji II: Marta Plucińska, Euzebia Rubaszewska-Koćwin, Robert Lipiński
- Kierownictwo planu: Ramo Olejnik
- Dyżurny planu: Marcin Dybczyński, Tadeusz Filipek
- Sekretariat planu: Ewa Dybczyńska
- Sekretariat grupy: Irena Ewy, Joanna Garbala
- Administracja: Alina Romanowska, Elżbieta Słupińska
- Producent: Henryk Romanowski, Dariusz Jabłoński
- Produkcja: Filmcontract Ltd., Telewizja Polska - Telewizyjna Agencja Produkcji Teatralnej i Filmowej, Agencja Produkcji Filmowej, Komitet Kinematografii
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Alicja Bachleda-Curuś (Zosia), Kinga Preis (Hala), Agnieszka Sitek (Ira), Andriej Jegorow (Andriej Anczew, dowódca bolszewików), Magda Teresa Wójcik (kobieta), Henryk Boukołowski (dr Mroczek), Katarzyna Groniec (niewidoma), Agata Buzek (Henrietta), Jadwiga Andrzejewska (Lala), Piotr Adamczyk (Tadeusz Sztyller), Piotr Szwedes (Smagły), Małgorzata Rudzka (Lesiewska), Sonia Guzowska (Marysia), Mariusz Bonaszewski (dr Lesiewski), Aleksander Kalinowski (Rudy), Mirosław Guzowski (aptekarz Nehrebecki), Jan Kozaczuk (Staszewicz; w czołówce podano błędnie nazwisko: Kozaczyk), Piotr Rzymyszkiewicz (kolega Staszewicza), Michał Breitenwald (Żyd w chederze), Andrzej Niemirski (sprzedawca lalek), Wojciech Tomasz Biernawski (dr Psarski), Jolanta Olszewska (siostra), Beata Wach (siostra), Tomasz Mandes (ranny), Jerzy Mularczyk (ranny), Robert Stochmal (ranny), Marianna Kawka (Olesia), Julij Słupskij, Siergiej Zabołotnyj, Andriej Iwanienko, Andriej Kurgan, Orest Borko, Jewgien Matwienko, Aleksiej Żewaga, Jewgienij Sulima, Waleryj Naumienko, Ryszard Kleczyński (Żyd na targu; nie występuje w czołówce), Henryk Rajfer (Żyd na targu; nie występuje w czołówce), Dorota Salamon (Żydówka na targu; nie występuje w czołówce), Monika Soszka (Żydówka na targu; nie występuje w czołówce), Marek Węglarski (Żyd na targu; nie występuje w czołówce)
Nagrody
- 1999 - Magdalena Tesławska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za kostiumy
- 1999 - Paweł Grabarczyk Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za kostiumy
- 1999 - Witold Sobociński Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za zdjęcia
- 2001 - Witold Sobociński Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsze zdjęcia; za rok 2000 (23.04)
- 2001 - Janusz Sosnowski Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsza scenografia; za rok 2000 (23.04)
- 2001 - Magdalena Tesławska Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsze kostiumy; za rok 2000 (23.04)
- 2001 - Paweł Grabarczyk Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepsze kostiumy; za rok 2000 (23.04)
- 2001 - Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy film; za rok 2000
- 2001 - Kinga Preis Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza drugoplanowa rola kobieca; za rok 2000
Varia
- Utwór muzyczny: MORGENBLATTER - walc op. 279
- Muzyka : Johann Strauss syn
- Wykonanie muzyki : Orkiestra Wiener Volksoper
- Dyrygent : A. Scholz
- Utwór muzyczny: BOŻE MIŁOSIERNY - modlitwa kantora
- Wykonanie muzyki : Daniel Boguchwał
- Utwór muzyczny: religijne śpiewy cerkiewne
- Wykonanie muzyki : Zespół Muzyki Tradycyjnej (Tbilisi)
- Utwór muzyczny: BOŻE COŚ POLSKĘ
- Słowa piosenki (-nek) : Alojzy Feliński
- Muzyka piosenki (-nek) : J. N. Kaszewski
- Utwór muzyczny: KSIĘGA JOELA
- Wykonanie muzyki : Władysława Gorpienko, Katarzyna Groniec, Robert Janowski
Pierwowzory
- Pierwowzór: SZPITAL W CICHINICZACH
- Gatunek: Opowiadanie
- Autor pierwowzoru: Melchior Wańkowicz
