SOKOLIAR TOMAS
- Tytuł polski: KRÓL SOKOŁÓW
- Film fabularny
- Produkcja: Polska, Francja, Węgry, Czechy, Słowacja
- Rok produkcji: 2000
- Premiera: 2000. 05. 26
- Gatunek: Film kostiumowy, Baśń
- Dane techniczne: Barwny (Eastman Kodak). Kaszeta. Dźwięk: Dolby Stereo. 96 min.

- Fot. Studio Filmowe "Oko"
- Galeria zdjęć (9)
XVI stulecie. Dwunastoletni Tomasz mieszka w lesie wraz z ojcem, siostrą Agatą i dziadkiem Metodym. Rodzina opiekuje się końmi Baladora, pana na pobliskim zamku. Tomasz świetnie zna obyczaje zwierząt i ptaków. Okoliczni ludzie powiadają, że rozumie ich język. Tymczasem nie ma żadnych nadprzyrodzonych zdolności, swój dar zawdzięcza mądrości i talentowi obserwatora.
Kiedy umiera ojciec Tomasza, dziadek Metody zabiera chłopca ze sobą do zamku i prosi Baladora, by pozwolił im nadal pracować i zostawił dach nad głową. Tomasz po raz pierwszy w życiu styka się z niesprawiedliwością i przemocą. Zamkowy sokolnik Iwer oszukuje i bije starego Metodego. Owładnięty żądzą władzy i bogactwa Iwer uknuł intrygę, dzięki której pozbył się swego największego rywala - Wagana, męża tajemniczego i dumnego, wytrawnego sokolnika. Metody zna wartość Wagana, czym sprowadza na siebie gniew Iwera.
Iwer ma niepohamowane ambicje. Jeśli schwyta królewskiego sokoła ze złotą odznaką, który krąży gdzieś nad lasami, zostanie największym i najważniejszym sokolnikiem w kraju. O tym sokole marzy bowiem Balador.
Na zamku wielkie poruszenie: młodsza z dwóch córek Baladora, piętnastoletnia Formina, ma poślubić młodego wojewodzica Ostrika, syna władcy zaprzyjaźnionego państwa. Balador pragnie, aby Formina wyszła za prawdziwego mężczyznę. Ukochany mąż jej siostry Zofii uchodzi w oczach Baladora za słabeusza i jest przedmiotem kpin swego teścia. Jednakże kiedy Ostrik przybędzie wraz z rodzicami do zamku, nie zachowa się wobec Forminy tak, jak życzyłyby sobie tego obie rodziny. Forminie wprawdzie bardzo podoba się jej narzeczony, ale i ona czuje się trochę zawiedziona jego nieśmiałością. A Formina chce tańczyć i bawić się!
Tomasz bardzo chciałby zobaczyć piękną Forminę; dowiedział się, że oboje urodzili się tego samego dnia. Kiedy, pokonując rozliczne przeszkody, w dowcipnych okolicznościach pojawi się na zamku, znużona zaręczynami Formina obdarzy go sympatią. A nawet zatańczy z nim podczas uczty.
O królewskim sokole marzy nie tylko Iwer, ale również Wagan. Kiedy sekundy dzielą go od schwytania ptaka w siatkę, Tomasz krzyżuje jego plany. Pewnego dnia, wędrując po lesie, Tomasz ratuje skórę rudemu Winckowi, uciekającemu przed Iwerem i jego pachołkami. Prześladowcy Wincka szczują go ulubionym psem Baladora. Tomaszowi udaje się zaczarować czworonoga. Najgroźniejszy obrońca pana na zamku zamienia się w potulnego szczeniaka. Balador wpada we wściekłość. Każe odnaleźć niesfornego chłopca i przyprowadzić go do siebie. Na próżno, po dwunastoletnim "czarodzieju" ślad zaginął.
Tomasz włóczy się po lasach, myśląc o Forminie... Drogi przywodzą go do chaty Wagana, który sądzi początkowo, że chłopiec jest sługą Baladora i łapie go w sidła. Później jednakże między chłopcem a sokolnikiem zaczyna zawiązywać się przyjaźń. Tomasz dowiaduje się o intrydze, przez którą oczerniony Wagan musiał opuścić zamek.Tomasz spotyka Forminę. Dziewczyna obdarza go szczerą przyjaźnią. Ale o jej serce zabiega także Ostrik. W tajemnicy przed rodzicami pokonuje góry i lasy, by spotkać swą narzeczoną. Tomasz, choć zazdrosny, rozumie i szanuje rodzące się pomiędzy Forminą a Ostrikiem uczucie.
Wagan postanawia raz jeszcze zawalczyć o należne mu miejsce. Stawia się w zamku ze swoim sokołem, gdzie chce go wypróbować na oczach Baladora. Iwer jest jednak szybszy - truje ptaka, przez co Wagan zostaje ponownie ośmieszony i popada w ostateczną niełaskę. Iwer triumfuje.
Tomasz uważnie obserwuje królewskiego sokoła, wydaje mu się, że to dumne, wspaniałe ptaszysko rozumie go i lubi. Z czasem chłopcu udaje się "namówić" sokoła na szkolenie. Wie, że za tego sokoła Balador darowałby Waganowi wszystko. Stary sokolnik coraz bardziej ceni swego niezwykłego ucznia.
Iwer także nie ustaje w poszukiwaniu królewskiego ptaka. Któregoś razu Tomasz przyłapuje nikczemnika na wykradaniu sokolego gniazda. Dochodzi do bójki, w której Tomaszowi przychodzi z pomocą Wagan. Ale Iwera nie zniechęcają drobne przeszkody, w jego umyśle rodzi się szatański plan. Kiedy Ostrik jedzie z rodzicami do zamku Baladora na swoje wesele,
Iwer porywa go i więzi w skalnej pieczarze. Zakłada, że kiedy w stosownym momencie uwolni go i przyprowadzi na zamek, Balador z wdzięczności mianuje go głównym sokolnikiem. Iwer, chcąc odegrać się na Tomaszu i Waganie, podrzuca rzekomy dowód ich winy. Sokolnik i chłopiec trafiają do więzienia, zostają poddani torturom, ich życie wisi na włosku. Ale po wielu jeszcze perypetiach wszystko skończy się szczęśliwie...
W tej historii są postaci szlachetne i nikczemnicy, zaś intrygi i bójki przeplatają się z wystawnymi ucztami i hucznymi zabawami. A pod błękitnym niebem, na którym za dnia niemal zawsze świeci słońce, ponad malowniczymi lasami i górskimi szczytami szybuje wspaniały ptak ze złotym herbem - niemal mityczny sokół królewski. Niejeden sokolnik, nie wyłączając Wagana i jego wroga numer jeden - chciwego, żądnego władzy Iwera, chciałby go schwytać i oswoić. Lecz nie jest to łatwe - ten sokół kocha wolność!
Baśń? Tak! I to - mimo użycia w realizacji technik komputerowych - baśń tradycyjna, która mogłaby zaczynać się od słów: "Za górami, za lasami..." albo: "Dawno, dawno temu..." Baśń osadzona w XVI wieku, kiedy nawet mały chłopiec stykał się oko w oko z niesprawiedliwością i musiał dowieść swej odwagi stawiając czoła prawdziwym zagrożeniom, ale za to oddychał czystym, nieskażonym powietrzem. Baśń łącząca w sobie atrakcyjną, awanturniczo-przygodową fabułę z charakterystycznym dla tego gatunku nieprawdopodobieństwem pewnych zdarzeń, z grą fantazji.
"Król sokołów" - ekranizacja powieści słowackiego pisarza Jozefa Cigera Hronsky'ego (1896-1960) "Sokolnik Tomasz" -powstał w koprodukcji sześciu państw europejskich: Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Francji i Niemiec. Ze strony polskiej czołowym producentem było Studio Filmowe "Oko". Udział w przedsięwzięciu wzięły także: firma Vision Film Production oraz Komitet Kinematografii.
Reżyser "Króla sokołów", Vaclav Vorliček, jest jednym z najsłynniejszych filmowców czeskich. Uchodzi za specjalistę od komedii i baśni. W pamięci widzów kinowych zapisał się m.in. takimi filmami jak "Trzy orzeszki dla kopciuszka", "Dziewczyna na miotle", "Jak się budzi królewny" i "Rumburak". Ten ostatni miał także postać serialu telewizyjnego. Telewidzowie są wdzięczni Vorličkowi również za inne seriale, przede wszystkim za cieszącą się zawrotnym powodzeniem "Arabelę" i "Latającego Czestimira".
Scenariusz napisał Słowak Ondrej Sulaj, scenarzysta m.in. dwóch filmów wybitnego słowackiego reżysera Martina Sulika - "Czułości" i "Wszystkiego, co kocham". "Król sokołów" jest ostatnim filmem, do którego zdjęcia zrobił Emil Sirotek. Artysta zmarł w kilka tygodni po zakończeniu realizacji. (na podstawie materiałów dystrybutora)
Ekipa
- Reżyseria: Vaclav Vorlicek
- Scenariusz: Ondrej Sulaj
- Zdjęcia: Emil Sirotek
- Scenografia: Viliam Jan Gruska
- Kostiumy: Milan Corba
- Muzyka: Krzesimir Dębski
- Wykonanie muzyki: Polska Orkiestra Radiowa (Warszawa)
- Dyrygent: Krzesimir Dębski
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
- Realizacja nagrań: Wojciech Przybylski
- Montaż muzyki: Grzegorz Lindemann
- Dźwięk: Vladimir Kriz
- Montaż: Dalibor Lipsky
- Charakteryzacja: Anita Hroššová
- Casting (reżyseria obsady): Teresa Violetta Buhl
- Public relations: Anna Romanowska
- Fotosy: Mateusz Manikowski
- Kierownictwo produkcji: Dorota Ostrowska-Orlińska (w Polsce)
- Współpraca produkcyjna: Zbigniew Stanek, Ewa Jastrzębska, Małgorzata Witkowska
- Koproducent: Tadeusz Chmielewski (ze strony polskiej), Jan Włodarczyk (ze strony polskiej), Włodzimierz Otulak (ze strony polskiej)
- Koprodukcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Oko (ze strony polskiej), Vision Film Sp. z o.o. S.K.A. (ze strony polskiej)
- Udział produkcyjny: Komitet Kinematografii (ze strony polskiej)
- Obsada aktorska: Brano Holicek (Tomasz), Juraj Kukura (Balador), Klara Jandova (Formina), Agnieszka Wagner (Zofia), Waldemar Kownacki (sokolnik Vagan), Jiri Langmajer (Iver), Manuel Bonnet (Donat), Sandor Teri (Gustaw), Jaroslav Zvasta (Cedryk), Marta Sladeckova (Katarzyna), Andrej Mojzis (Mateusz), Lubomir Kostelný (Wicek), Lucia Barathova (Agata), Vladimír Jedľovský (ojciec)
- Realizacja dubbingu: Joanna Wizmur (reżyseria), Magdalena Dwojak (dialogi), Marta Chmiel (tłumaczenie), Hanna Makowska (dźwięk i montaż), Elżbieta Araszkiewicz (kierownictwo produkcji), Start International Polska (nagranie dialogów polskich)
- Obsada dubbingu: Adam Pluciński (Tomasz), Andrzej Blumenfeld (Balador), Magdalena Wójcik (Formina), Andrzej Piszczatowski (Donat), Krzysztof Zakrzewski (Gustaw), Piotr Adamczyk (Cedryk), Joanna Wizmur (Katarzyna), Stanisław Brudny (Mateusz), Jacek Kopczyński (Wicek), Joanna Jabłczyńska (Agata), Mirosław Zbrojewicz (ojciec), Janusz Wituch (Iver), Eugeniusz Robaczewski, Andrzej Arciszewski, Tomasz Grochoczyński, Jarosław Boberek, Jan Kulczycki, Wojciech Paszkowski, Sylwester Maciejewski, Tomasz Bednarek, Andrzej Gawroński
Nagrody
- 2001 - Krzesimir Dębski Warszawa (TP SA Music and Film Festival)-nominacja do nagrody "Philip Award" w kategorii: muzyka oryginalna w polskim filmie
Pierwowzory
- Pierwowzór: SOKOLNIK TOMASZ
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Jozef Ciger Hronsky

















