filmpolski.pl: Film fabularny 1945-

ANGELUS

ANGELUS - galeria
Galeria zdjęć (16)

Punktem wyjścia dla fikcyjnej historii, opowiedzianej przez film, jest historia prawdziwa: dzieje zdumiewającego i niezwykłego w skali światowej, fenomenu, jakim była Janowska gmina okultystyczna, działająca na Śląsku, w latach 30-tych i w dwóch pierwszych dekadach powojennych. Ten fenomen był świadomie fałszowany przez władze PRL i zaistniał dzięki malarstwu członków gminy, które w kilku przypadkach osiągnęło światowy sukces. Twórczość ta przesłoniła to, co było jej przyczyną i źródłem: hermetyczne nauki i praktyki alchemiczne oraz teozofię Janowskich okultystów.
Akcja filmu dziać się będzie we wczesnych latach 50-tych (oraz dwie sceny retrospektywne z roku 1939). Rok 1939. W gronie uczniów umiera Mistrz gminy okultystycznej. Na łożu śmierci - namaszcza swego następcę: malarza i teozofa Teofila; przekazuje uczniom księgi i znaki. Wypowiada potrójne proroctwo: I - wybuch wielkiej wojny; II - inwazja świata astralnego i rządy jego demonów; III - Apokalipsa: zniszczenie przez promień z Saturna, kiedy ludzkość ostatecznie sprzeniewierzy się prawu moralnemu i boskiemu. Rychło sprawdza się pierwsze proroctwo . Hitler i faszyści są w przekonaniu uczniów wcieleniami Saturnlanych demonów.
Lata 50-te. Pośród uczniów oczywiste jest przekonanie, iż wypełniło się II proroctwo: stalinizm to właśnie rządy Saturnalnej Bestii (scena kulminacyjna: wiec w kopalni - kwintesencja rządów Bestii). Teofil i uczniowie nabierają absolutnej pewności, ze wypełni się III proroctwo: zagłada. Odczytanie obrazów i znaków pozostawionych przez zmarłego Mistrza wskazuje, iż - ze względu na konfigurację planet z Saturnem - apokaliptyczny promień uderzy w Ziemię już bardzo prędko: to ostatnie chwile na uratowanie świata! Teofil i uczniowie - zgodnie z okultystyczną nauką - wybierają adepta, niewinnego młodzieńca Rudolfa, który ściągając na siebie saturnalny promień - ma ocalić świat i ludzi. Następują sekwencje pozyskiwania Rudolfa dla tej misji, jego ezoterycznej edukacji oraz cierpliwe, często komiczne - pilnowanie go przed utrata dziewictwa. Potem - pełne perypetii, pechów i nieszczęść - przygotowania do ofiary: błędne wyliczenie miejsc, w które uderzy promień (komitet partii), podchody pod komitet - "fałszywy trop" - przez co grupa uczniów jest nękana i prześladowana; zdrada zazdrosnego uzurpatora Eryka; wybuch w lepiance alchemika Waltera; ostateczne zniechęcenie i rozpacz Teofila. Wtedy Teofil i grupa dostają ostatni Znak: Głos wskazuje im sposób i miejsce ocalającej ofiary. Po rytualnym oczyszczeniu - nagi Rudolf, w otoczeniu odświętnie ubranych towarzyszy, jedzie wypożyczoną limuzyną - czajką przez górnicze osiedle. Ostatnia scena: nagi Rudolf wstępuje na szczyt ogromnej hałdy.

Tło historyczne filmu:
W latach 20-tych okręg Janowski, jak niemal cały Śląsk był szczególna enklawą kulturowa. Rodzimi mieszkańcy, odcięci zarówno od polskiego pnia, jak i od niemieckiej elity, tworzyli odrębną, zamkniętą formację kulturowa, w której przechowały się tradycje, wręcz archaiczne wierzenia, obyczaje i rytuały; wszechobecna była magia, powszechna - wiara w realne istnienie najrozmaitszych "stworków". To, a także niezwykle intensywne w Polsce międzywojennej - zainteresowanie parapsychologią i naukami hermetycznymi spowodowało, iż Janów stał się ważnym ośrodkiem okultystycznym, a to za sprawą elektryka z kopalni "Keiser" - Teofila Ociepki. Jako żołnierz niemiecki w czasie I wojny światowej zetknął się on z popularną i na obszarach Niemiec - wiedzą ezoteryczną. Lektura traktatów okultystycznych pociągnęła za sobą kontakty górnika z Janowa z niemiecką Lożą Różokrzyżowców, której Mistrz, Filip z Wirtembergii dokonał okultystycznego "wtajemniczenia" Ociepki. Ociepka uzyskał status mistrza tajemnych nauk: mógł samodzielnie nauczać i "głosić Prawdę". Powstaje wokół niego silna gmina okultystyczna w Janowie. Ociepka i jego uczniowie - prości, niewykształceni górnicy - poszukują "kamienia filozoficznego", dążą do duchowej doskonałości, która pozwoli im przeniknąć Zasadę i Sens Świata i Boga, dotrzeć do tajemnicy Bytu. W ich działaniach nakładają się na siebie elementy okultyzmu, alchemii i teozofii z archaicznymi, magicznymi wierzeniami śląskimi, co daje fantastyczną, urzekającą bogactwem wyobraźni całość. Na znak Hohmana, Ociepka - dotąd nie mający żadnych związków ze sztuką - zaczyna malować. W ten sposób "Naucza": tworzy moralizatorskie wizje, których tematyka i kształt plastyczny wpływają wprost z ezoterycznych traktatów i śląskiego świata magicznego. Po wojnie rozpoczyna się nowy i niemal nieprawdopodobny etap działania Janowskiej gminy. W czasach stalinowskich grupa na nowo skupia się wokół Ociepki, a on sam reaktywuje się jako członek Loży Różokrzyżowców, przeniesionej do Kalifornii, stąd nadal napływa do Janowa okultystyczna literatura. Krąg Janowski - to olśniewająca kolorami metafizyczna oaza na czarnej stalinowskiej pustyni, to urzekająca duchowa przygoda. Z tej historii, z jej paradoksów i kontrastów - czerpie nasz film. (na podstawie materiałów dystrybutora)

Ekipa - lista skrócona

Nagrody

ANGELUS w innych naszych bazach

ANGELUS w internecie

Wersja do druku