WIZJA LOKALNA 1901
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1980
- Premiera: 1981. 01. 26
- Gatunek: Film historyczny, Film polityczny
- Dane techniczne: Barwny. 2469 m. 86 min.
Plenery: Gniew.

- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (7)
Rekonstrukcja wydarzeń, które miały miejsce w roku 1901 we Wrześni, a do polskiej historii przeszły pod nazwą "strajku szkolnego". Kiedy w dwóch najwyższych klasach zlikwidowano język polski, dzieci solidarnie odmówiły odpowiadania i modlenia się po niemiecku. Zostały za to ukarane chłostą, gwałtownie protestujących rodzicow aresztowano, kilkunastu z nich skazano na kary do 2 lat więzienia. Sprawa ta odbiła się głośnym echem w całej Polsce. Pisała o niej także prasa europejska. Prawie osiemdziesiąt lat po wydarzeniach wrześnieńskich powrócił do nich Filip Bajon. Ale skupił się bardziej na odtworzeniu nastroju tamtych wypadków. Sięgnął po niezwykle surowe środki wyrazu. Autor zdjęć Jerzy Zieliński podkreślał, że zamierzeniem było, "aby film angażował widza właśnie prostotą środków". Surowe wnętrza, czerwone mury domów, opustoszałe uliczki, dają wrażenie wszechobecnego chłodu. Natomiast postacie bohaterów, zarówno dzieci jak i dorosłych, pełne są wewnętrznego żaru, bije z nich niezłomność i głębokie zaangażowanie w sprawę, której podjęli się bronić. Wszystko to sprawia, że film przybrał bardziej poetycką niż paradokumentalną formułę. Zdjęcia plenerowe wykonano w Gniewie - niewielkim miasteczku w województwie gdańskim. Zachował się tam cały XIX-wieczny zespół architektoniczny. Dzisiejsza Września bowiem jest już zupełnie inna od tej z początku wieku. Natomiast w łódzkiej Wytwórni Filmów Fabularnych wykonano zdjęcia atelierowe, zbudowano tam klasę szkolną na wzór tej, jaka znajduje się dziś w Muzeum Regionalnym we Wrześni. Krytycy podkreślali, że Filip Bajon zrealizował film niezwykły i bardzo dojrzały. Uhonorowany został za to Nagrodą Główną - "Srebrnymi Lwami" na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku w roku 1980 oraz Nagrodą Dziennikarzy akredytowanych na tym festiwalu. "Brązowe Lwy" otrzymał także autor scenografii - Andrzej Kowalczyk.
Wiosna 1901 roku. Dzieci maszerują po dziedzińcu szkoły we Wrześni. Brakuje jednej z klas. Okazuje się, że jej uczniowie odmówili zmówienia modlitwy w jezyku niemieckim, za karę zostali zamknięci w sali. Klasa Bronki, Antka i Kacpra postanawia przyłączyć się do protestu kolegów. Rektor szkoły Fedtke, inspektor Winter i inni nauczyciele zmuszają do odpowiedzi po niemiecku kilkoro dzieci, pozostali dalej milczą. W samo południe uczniowie zostają przyprowadzeni na szkolny korytarz, gdzie mają otrzymać chłostę. Wtedy do szkoły wdzierają się rodzice oburzeni znęcaniem się nad dziećmi. Żandarmi spisują ich nazwiska. Mijają dni, dzieci dalej odmawiają nauki w jezyku niemieckim. Kierownictwo szkoły naciska na rodziców, w wyniku tego kilkoro uczniów wraca do nauki. Inni udają sie do starego wiatraka, gdyż wierzą, że ujrzą tam znak od Boga, który widzi ich cierpienia. Sprawa nabiera rozgłosu. Władze szkolne szantażują dzieci i rodziców, w końcu strajkują tylko Antek, Kacper i Bronka. Przybywa wojsko. Odbywa się proces. Trójka dzieci zostaje uniewinniona, natomiast rodzice, którzy pospieszyli im z pomocą, otrzymują kary więzienia do 2 lat.
Ekipa
- Reżyseria: Filip Bajon
- Reżyser II: Jerzy Moniak
- Współpraca reżyserska: Elżbieta Oyrzanowska, Tadeusz Proć
- Scenariusz: Filip Bajon
- Zdjęcia: Jerzy Zieliński
- Operator kamery: Wit Dąbal
- Współpraca operatorska: Andrzej Archacki, Janusz Sołtys, Bogdan Dziworski (sceny batalistyczne)
- Scenografia: Andrzej Kowalczyk
- Współpraca scenograficzna: Barbara Kociuba, Paweł Pytkowski, Irena Kowalczyk
- Dekoracja wnętrz: Andrzej Bersz
- Kostiumy: Małgorzata Braszka, Ewa Krauze
- Współpraca kostiumograficzna: Grażyna Balcerek-Pściuk
- Muzyka: Zdzisław Szostak
- Wykonanie muzyki: Filharmonia Łódzka (orkiestra), Państwowa Szkoła Muzyczna (Łódź) (chór)
- Dyrygent: Zdzisław Szostak (orkiestra), Henryk Blacha (chór)
- Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska-Mironowicz
- Dźwięk: Krzysztof Wodziński
- Współpraca dźwiękowa: Janusz Kotarski, Zygmunt Rychter
- Efekty dźwiękowe: Zygmunt Nowak
- Montaż: Alina Faflik
- Współpraca montażowa: Anna Rubińska, Witold Krysztoforski
- Charakteryzacja: Zdzisława Namysław, Roman Kęsikowski
- Współpraca charakteryzatorska: Maria (Mariola) Kolasa
- Konsultacja: Czesław Magnowski (kaskaderska; nie występuje w napisach)
- Ewolucje kaskaderskie: Andrzej Daniłowicz (nie występuje w napisach), Józef Grzeszczak (nie występuje w napisach), Czesław Magnowski (nie występuje w napisach), Jerzy Rogowski (nie występuje w napisach)
- Kierownictwo produkcji: Andrzej Sołtysik
- Kierownictwo produkcji II: Czesław Kłak
- Współpraca produkcyjna: Jan Kaczmarski, Jadwiga Oziębłowska, Marek Dymowski
- Kierownictwo planu: Mieczysław Adler, Andrzej Lipowicz
- Sekretariat planu: Hanna Ostrach
- Kierownictwo budowy dekoracji: Zbigniew Pakuła, Stanisław Olbiński
- Rekwizyty: Andrzej Ogrodowczyk, Roman Piwocki
- Fotosy: Marcin Isajewicz
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Tor
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Tadeusz Łomnicki (burmistrz Mossenbach), Daniel Olbrychski (ksiądz Paczkowski), Jerzy Stuhr (radca Wagner), Zygmunt Bielawski (nauczyciel Pohl), Henryk Bista (rektor szkoły Fedtke), Wiesław Drzewicz (inspektor Winter), Zdzisław Wardejn (nauczyciel Koralewski), Andrzej Wasilewicz (nauczyciel Gardo), Stanisław Igar (poseł Głębocki), Mieczysław Voit (hrabia Kościelewski), Stanisław Michalski (prokurator Langner), Jerzy Trela (Winkler, ojciec Antka), Wirgiliusz Gryń (Smólkowski, ojciec Kacpra), Alfred Struwe, Karol Sturm, Jacek (Jack) Reknitz, Paweł Wojtczak, Helena Kowalczykowa (sprzątaczka Gadzińska), Małgorzata Załuska, Zbigniew Buczkowski (przemytnik Achim), Janusz Michałowski (fotograf), Tadeusz Gwiazdowski, Michał Leśniak (mieszkaniec Wrześni), Włodzimierz Musiał (mieszkaniec Wrześni), Marian Pogasz, Wiesław Komasa, Zdzisław Szymborski, Elżbieta Borysiak (Bronka Olejniczak), Krzysztof Kozłowski (Antek Winkler), Grzegorz Dobrzycki (Kacper Smólkowski), Marek Adamowicz, Jarosław Górka, Andrzej Kurczewski, Roman Ławniczak, Marzena Frydryszak, Leszek Kubiak, Zbigniew Nowak, Jarosław Osztynowicz, Renata Różycka, Janusz Stachowski, Sławomir Walczyk, Grażyna Witczak, Gabriela Wojtkowiak, Waldemar Łukasik, Kazimierz Błaszczyński (nie występuje w czołówce), Czesław Magnowski (nie występuje w czołówce), Wiesław Wójcik (nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1980 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-Nagroda Główna Jury
- 1980 - Andrzej Kowalczyk Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię
- 1980 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda dziennikarzy

















