ROMANS Z INTRUZEM
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1984
- Premiera: 1985. 08. 29
- Gatunek: Film psychologiczny, Film wojenny
- Język: polski, niemiecki
- Dane techniczne: Barwny. 2535 m. 89 min.
Plenery: Szadek, Warta.
Młody żołnierz Wermachtu w mundurze polowym łącznościowca przekrada się nocą przez graniczną rzekę. Na polskim brzegu zostaje ujęty przez kaprala Matulę. Jest 24 sierpnia 1939 roku, prowokacje niemieckie i incydenty graniczne mnożą się z dnia na dzień. Ten jednak należy do wyjątkowych. Dezerter nalega, aby skontaktować go z kimś z dowództwa. Sprawa trafia do płk. Klona z kontrwywiadu w Dowództwie Sztabu Armii Łódź, który każe natychmiast wezwać porucznika Adama Kossowicza. Kossowicz, który kartę powołania i przydział do Dwójki dostał zaledwie trzy miesiące temu, z trudem przyzwyczaja się do wojskowej dyscypliny, zwłaszcza że jego kwaterę odwiedziła narzeczona Helena, koleżanka z gimnazjum, w którym uczył języka niemieckiego. W samochodzie, którym jadą w kierunku granicy, pułkownik przedstawia Adamowi współpracownika, plutonowego Zenka. Niemiec, Ernst Hoffman, ze względu na wagę informacji, które ma do zakomunikowania, prosi pułkownika o rozmowę w cztery oczy. Po jej zakończeniu pułkownik, nie kryjąc swego wzburzenia, wyjeżdża natychmiast do Łodzi, podejrzewa bowiem niemiecką prowokację, próbę wciągnięcia polskiego wywiadu w jakąś grę. Zgodnie z pozostawionymi instrukcjami, Kossowicz, Zenek i kapral Matula ekspediują przebranego w cywilne ubranie Niemca do innego miasteczka. W drodze mija ich motocyklista Alfred Kubicki, skupujący żywność dla armii, który już uprzednio pomógł im naprawić samochód. Zajmują opuszczoną luksusową willę. W miasteczka zaczęła się panika, ludzie szturmują kasy PKO, sklepy, dworzec kolejowy zapchany jest wojskiem i uciekinierami. Sprawy zaopatrzenia wziął na siebie zaradny, pomysłowy Zenek, który patrzy z wyższością zawodowego "dwójkarza" na swego przełożonego, urodzonego cywila. Hoffman, pilnie strzeżony, wpada w coraz większe przygnębienie, nie rozumie swojej sytuacji. Uparcie powtarza, że nikt go nie przysłał, działał wyłącznie z wewnętrznej potrzeby. Radio nadaje informacje: podpisano układ polsko-brytyjski, niemiecki pancernik "Schleswig-Holstein" wpłynął do portu w Gdańsku. Niespodziewanie przyjeżdża Helena. Adam na próżno usiłuje skłonić narzeczoną do natychmiastowego powrotu do Łodzi. Na usilną prośbę Hoffmana, Adam zgadza się wyjść 25 sierpnia o godzinie 4.10 na taras willi. Żaden odgłos jednak nie mąci ciszy. Hoffman zdaje sobie sprawę, że teraz, kiedy jego informacja okazała się nieprawdziwa, ostatecznie zostanie uznany za szpiega Adam uważnie go obserwuje, słucha coraz bardziej nerwowych wypowiedzi. Zaczyna mu wierzyć. Łączy ich umiłowanie niemieckiej literatury romantycznej, zrozumienie istoty "duszy niemieckiej". Hoffman twierdzi, że nie może identyfikować się ze złem, które zapanowało w Niemczech i zmusiło go do porzucenia ojczyzny. Pisze list do Klausa Manna adresowany do Ambasady Holenderskiej, prosi o skontaktowanie ze środowiskiem niemieckich uchodźców w Polsce, czym także wzbudza podejrzenia. Pułkownik Klon poleca Adamowi przekazać Hoffmana straży granicznej. Helenie, która spodziewa się dziecka, udało się dopiąć celu: sprowadzony na miejsce ksiądz udziela jej i Adamowi ślubu. Panna młoda występuje w długiej białej sukni, którą przezornie ze sobą zabrała, o resztę zadbał Zenek - są obrączki, kwiaty, poczęstunek. Niemiec i jego obstawa natychmiast wyjeżdżają zarekwirowanym samochodem. Po drodze silnik odmawia posłuszeństwa, ale Zenek znajduje konie, które zaprzężono do samochodu. Na granicy pełne pogotowie. Dotarła tu wiadomość, że Niemcy zaczęli usuwać zapory na szosach. Hoffman zostaje odwieziony do budynku Straży Celnej, tuż przy moście, na którym ma być "zwrócony" Niemcom. Zenek i Adam szykują się do powrotu, wypełnili swoje zadanie. Szum silników a później gwałtowne detonacje nie budzą wątpliwości - zaczęła się wojna. Adam postanawia ratować więźnia. Docierają wraz z Zenkiem do budynku Straży Celnej w chwili gdy niemieckie czołgi widać już przez okno. Uciekają wraz z Hoffmanem do miasteczka, w którym płonie wiele budynków, na ulicach leżą zabici. Wkrótce zostają ujęci przez Niemców. Adam, powołując się na prawo wojenne, próbuje ocalić Hoffmana jako rannego cywila, ale wskazani przez Kubickiego, który okazał się niemieckim konfidentem, wszyscy trzej zostają odprowadzeni za miasto i rozstrzelani.
Ekipa
- Reżyseria: Waldemar Podgórski
- Reżyser II: Romuald Staszkiewicz, Hanna Jończy
- Współpraca reżyserska: Waldemar Drozd, Barbara Przygoda
- Scenariusz: Waldemar Podgórski
- Zdjęcia: Wiesław Rutowicz
- Operator kamery: Wiesław Pyda
- Współpraca operatorska: Józef Skibiński, Andrzej Archacki
- Scenografia: Zenon Różewicz
- Współpraca scenograficzna: Tadeusz Cielewicz, Janusz Magnuski, Mieczysław Bomba
- Dekoracja wnętrz: Zofia Pruchnicka, Mariusz Wituski
- Współpraca dekoratorska: Ryszard Grzegory, Aleksander Wańkowski
- Kostiumy: Renata Kochańska
- Współpraca kostiumograficzna: Dorota Bartosik, Krystyna Bartosik, Mirosław Kubis
- Muzyka: Waldemar Kazanecki
- Dyrygent: Orkiestra Polskiego Radia, Jan Pruszak
- Konsultacja muzyczna: Piotr Marczewski
- Dźwięk: Jerzy Blaszyński
- Współpraca dźwiękowa: Piotr Knop, Hieronim Langner, Zygmunt Rychter, Zygmunt Nowak
- Montaż: Halina Nawrocka
- Współpraca montażowa: Jadwiga Trzcinka, Anna Rubińska
- Charakteryzacja: Alicja Kozłowska
- Współpraca charakteryzatorska: Beata Matuszczak
- Ewolucje kaskaderskie: Andrzej Daniłowicz (nie występuje w napisach), Jerzy Rogowski (nie występuje w napisach)
- Konsultacja: Zbigniew Cieślikowski, Józef Grzeszczak, Jan Rutkiewicz, Adam Warchoł, Jerzy Wojciech Wdowiński
- Opracowanie graficzne: Mirosław Mentcel
- Kierownictwo produkcji: Krzysztof Kierzkowski (w napisach nazwisko: Kieszkowski)
- Kierownictwo produkcji II: Leszek Wyrzutowicz, Wiesława Krężel
- Współpraca produkcyjna: Joanna Turewicz, Stanisław Górniak, Ewa Płaza, Krystyna Górniak, Halina Pawlicka
- Kierownictwo planu: Andrzej Lipowicz
- Sekretariat planu: Hanna Chełmińska
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Profil
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Aleksander Mikołajczak (porucznik Adam Kossowicz), Klaus Peter Thiele (Ernst Hoffman), Katarzyna Pawlak (Helena Łoś, narzeczona Kossowicza), Zbigniew Buczkowski (plutonowy Zenek), Ryszard Kotys (kapral Matula), Kazimierz Meres (pułkownik Klon-Sawicki), Arkadiusz Bazak (kapitan Wolski), Tomasz Zaliwski (major Wilczyński), Barbara Dzido-Lelińska (Resenblattowa, gospodyni Kossowicza), Michał Szewczyk (Alfred Kubicki), Mirosław Szonert (pułkownik Łoś, wuj Heleny), Stanisław Jaroszyński (oficer niemiecki), Janusz Dziubiński (oficer niemiecki), Marek Sobczyk (naczelnik poczty), Bogdan Łysakowski (kierowca pułkownika Klona), Włodzimierz Adamski (starszy sierżant), Ewa Maria Hesse (dziewczyna), Zenon Kołodziejczak (ksiądz), Adam Koman (oficer), Eugeniusz Korczarowski (kapitan), Tadeusz Kożusznik (policjant), Andrzej Kraciński (mężczyzna z dorożki), Jerzy Krasuń, Tomasz Kubiatowicz (porucznik Engel), Andrzej Nowakowski, Eugeniusz Olszewski (kierowca półciężarówki), Tadeusz Paradowicz (oficer), Wiesław Rudnicki (cywil), Mieczysław Szargan (piwosz)
Pierwowzory
- Pierwowzór: KONIEC WAKACJI
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Wacław Biliński


















