Stanisław Dygat

Prozaik, felietonista, dramatopisarz, scenarzysta. Jedna z czołowych postaci powojennego życia literackiego.
Po zdaniu matury w 1935 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie, a następnie na Politechnice Warszawskiej (architekturę) i Uniwersytecie Warszawskim (filozofię); nie ukończył żadnego z kierunków. Uczestniczył w życiu cyganeryjnym ówczesnej Warszawy, debiutował na łamach prasy w 1938 opowiadaniem "Różowy kajecik". Po kampanii wrześniowej 1939 został internowany jako obywatel francuski i przez kilka miesięcy przebywał w obozie dla cudzoziemców w Konstancji nad Jeziorem Bodeńskim. Po powrocie do Warszawy związany był z podziemiem kulturalnym. Po wojnie mieszkał kolejno w Krakowie, Łodzi, Wrocławiu i od 1950 w Warszawie. Należał do Związku Literatów Polskich. Był jedną z centralnych postaci życia artystycznego i towarzyskiego stolicy, skupiał wokół siebie liczne grono pisarzy, filmowców, sportowców. W 1964 podpisał "List 34" w obronie wolności słowa, a w 1976 "Memoriał 101" przeciwko zmianom w Konstytucji PRL. Mąż aktorek Władysławy Nawrockiej i Kaliny Jędrusik, ojciec pisarki Magdy Dygat-Dudzińskiej.
Wydał powieści: "Jezioro Bodeńskie" (1946), "Pożegnania" (1948), "Podróż" (1958), "Disneyland" (1965), "Karnawał" (1968), "Dworzec w Monachium" (1973) oraz kilka zbiorów opowiadań. Współpracował z wieloma czasopismami, m.in. z "Życiem Literackim", "Przeglądem Kulturalnym", "Literaturą", "Polityką". Wielką popularnością cieszyły się jego felietony z cyklu "Rozmyślania przy goleniu". Był współautorem dwóch sztuk teatralnych: "Zamachu" (z Tadeuszem Brezą) i "Nowego Świętoszka" (z Janem Kottem). Przekładał z angielskiego, francuskiego, czeskiego i rosyjskiego, za najważniejsze jego tłumaczenie uchodzi "Wieczór Trzech Króli". Jego książki doczekały się licznych przekładów (m.in. na angielski, francuski, litewski, niemiecki, rosyjski, szwedzki, węgierski) oraz adaptacji filmowych, teatralnych i radiowych.
Wielką i nieskrywaną fascynacją Dygata był film. Pasjonował się Hollywoodem, był znawcą kina amerykańskiego. Publikował w "Filmie" i "Ekranie", przez szereg lat współpracował z kinematografią: był wziętym scenarzystą i twórcą dialogów, kierownikiem literackim Zespołu Filmowego "Iluzjon" (1956-57), głosem doradczym filmowców, okazjonalnie aktorem.
[Marta Dudkowska]

Ważniejsze daty

Filmografia

Pierwowzory