STARA BAŚŃ
- Podtytuł: KIEDY SŁOŃCE BYŁO BOGIEM
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 2003
- Premiera: 2003. 09. 19
- Gatunek: Film historyczny, Film kostiumowy
- Dane techniczne: Barwny (negatyw: Kodak). Dźwięk: Dolby Digital Surround EX. 103 min.
Okres zdjęciowy: 26 sierpnia - 28 września 2002. Plenery: Rogalin, Żnin, Biskupin i okolice.
Harmonogram zdjęć: 26 - 27 sierpnia - Rogalin Dęby (wiec kmieci)
29 - 30 sierpnia - Drewno nad Jeziorem Oćwieckim (przeprawa, chata Mirsza)
31 sierpnia - 2 września - Drewno nad Jeziorem Oćwieckim/ Biskupin (przeprawa przez Lednicę, chata Mirsza)
3 - 4 września - okolice Biskupina (puszcza)
5 - 8 września - Biskupin Muzeum (zagroda Wisza)
9 września - Biskupin Muzeum/Gąsawa (zagroda Wisza, izba Wisza)
10 września - Drewno/okolice Biskupina (przeprawa, puszcza, polana, bród)
11 - 13 września - Drewno (polana nad jeziorem, Kupała)
16 - 19 września - Drewno koło Gąsawki (chram Świętowita, Ostrów)
20 - 21 września - okolice Biskupina (puszcza, zagroda w lesie, płonące pola)
23 - 28 września - Chomiąża Szlachecka (zakole rzeki, las)
Budżet filmu: 11 mln zł.

Kinowa adaptacja powieści Ignacego Kraszewskiego z 1876 r. "Gdybym nie był filmowcem, to najprawdopodobniej zostałbym historykiem. Kocham historię, przede wszystkim historię Polski - znalazło to odzwierciedlenie w mojej twórczości filmowej inspirowanej dziełami literackimi - mówił Jerzy Hoffman. - Z pomysłem ekranizacji "Starej baśni" nosiłem się od dawna. Pierwszą próbę podjąłem wkrótce po realizacji "Potopu", kiedy to - z wiadomych względów politycznych - nie mogłem jeszcze marzyć o sfilmowaniu "Ogniem i mieczem". Scenariusz był wierną adaptacją powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego. Nie udał się. Narracja i dramaturgia powieściowej "Starej baśni" jawią się dzisiaj anachronicznie. Kraszewski nie jest pisarzem klasy Sienkiewicza. Nie stworzył tak barwnych postaci jak autor "Trylogii", nie miał takiego jak on poczucia dramaturgii i umiejętności budowania wartkiej akcji". Pisząc więc nową wersję scenariusza, twórcy filmu nie trzymali się już wiernie literackiego pierwowzoru. Umiejętnie splatając wielkie namiętności: miłość, nienawiść, żądzę władzy z tajemniczym światem prasłowiańskich magii i guseł, stworzyli opowieść w duchu makbetowskim, uniwersalną w swej wymowie. Dzieło Hoffmana chwalono za sprawny scenariusz i reżyserię, gwiazdorską obsadę, malownicze kostiumy i zrealizowane z rozmachem sceny bitewne. Zdjęcia realizowano w Rogalinie, Żninie oraz Biskupinie i jego okolicach.
Akcja filmu rozgrywa się w IX w. na terenach przyszłej Polski zamieszkiwanej przez liczne plemiona słowiańskie. Książę Popiel, sprawujący tymczasową władzę po śmierci swego brata, liczy, że jego dwaj bratankowie polegną w wyprawie na Poznań. Tymczasem młodzieńcy wracają cali i zdrowi, a osiągnąwszy już pełnoletność, zamierzają przejąć po ojcu sukcesję. Popielowi nie daje też spokoju przepowiednia, jaką otrzymał od wieszczki w świątyni Światowida. Wedle niej śmierć Popielowi mają zadać myszy.
Książę nie zamierza jednak rezygnować z władzy. Podjudzany przez swą piękną i młodą żonę, która chce zapewnić sukcesję ich synowi, Popiołkowi, Popiel morduje jednego z bratanków sztyletem drugiego. Ten, uznany za winnego, zostaje pozbawiony oczu. Dowódca drużyny księcia, Piastun, w proteście opuszcza władcę. Przeciwko władzy Popiela buntują się także wolni kmiecie. Na wieść o planowanym przez nich oblężeniu kruszwickiego grodu, książę wzywa na pomoc wikingów.
Piastunowi ściganemu przez wojów Popiela przychodzi z pomocą Ziemowit, syn Piasta, zakochany w pięknej Dziwie, córce bogatego kmiecia Wisza. Pragnie ją poślubić, ale dowiaduje się od jej braci, że Dziwa została przeznaczona bogom: ma zostać kapłanką w świątyni. Ziemowit porywa więc dziewczynę, która broniąc się ciężko go rani. Od śmierci ratuje Ziemowita wiedźma Jarucha.
Tymczasem zdziesiątkowani przez wikingów kmiecie wybierają Piastuna na swego przywódcę i znów stają do walki przeciwko przybyszom z północy. Pokonawszy ich, ponownie oblegają Kruszwicę. [TVP]
Ekipa
- Reżyseria: Jerzy Hoffman
- Współpraca reżyserska: Jarosław Żamojda
- Reżyser II: Zbigniew Gruz, Krzysztof Zbieranek, Krzysztof Łukaszewicz
- Asystent reżysera: Zdzisław Szymborski, Leszek Wieczorkiewicz
- Scenariusz: Jerzy Hoffman, Józef Hen
- Story - board: Beata Bogucka (nie występuje w czołówce)
- Zdjęcia: Paweł Lebieszew, Jerzy Gościk
- Operator kamery: Roman Suszyński
- Operator Steadicam: Andreas Glatzel
- Współpraca operatorska: Nikołaj Zujew, Wiktor Nitkiewicz, Tytus Maciej Kowalski, Zbigniew Szukała, Piotr Kuik, Andrzej Hijewski (praktykant), Michał Sobótka (nie występuje w czołówce), Andrzej Shalew (nie występuje w czołówce)
- Oświetlenie: Marek Modzelewski (główny oświetlacz), Mikhail Jerdin (główny oświetlacz), Tomasz Baprawski, Tomasz Kitrasiewicz
- Obsługa agregatu: Włodzimierz Skrzypczak
- Wózkarz: Andrzej Ścibiorek, Albert Ścieżyński
- Sprzęt: Non Stop Film Service
- Negatyw: Non Stop Film Service
- Transfer one light: The Chimney Pot
- Korekta barwna: Stanisław Warzocha
- Scenografia: Andrzej Haliński
- Scenograf II: Anna Bohdziewicz, Magdalena Hubka
- Dekoracja wnętrz: Joanna Dzwonnik
- Kierownictwo budowy dekoracji: Piotr Augustyniak, Mirosław Pawlak (nie występuje w czołówce)
- Budowa dekoracji: Jerzy Szymański, Jerzy Juchniewicz, Zbyszko Piwoński, Leopold Szewczak, Krzysztof Leszczyński
- Rekwizyty: Emil Kostecki, Eryk Żuberek, Lech Ociesa
- Kostiumy: Magdalena Tesławska, Paweł Grabarczyk
- Kostiumograf II: Marek Łukasik (nie występuje w czołówce)
- Współpraca kostiumograficzna: Janusz Adamiak (nie występuje w czołówce), Dominika Gebel (nie występuje w czołówce), Beata Mikulska (nie występuje w czołówce), Anna Olechowska (nie występuje w czołówce)
- Militaria: Wojciech Tomasz Biernawski (także przygotowanie koni)
- Współpraca przy militariach: Grzegorz Giercuszkiewicz, Adam Ruciński, Karolina Biernawska
- Wykonanie kostiumów: Piotr Czeczotka, Bogdan Sinica, Jacek Dębal, Marek Kłosiński, Tomasz Szajewski, Stanisław Jasik, Zdzisław Zabłocki, Marek Gajewski, Adam Bisok, Dariusz Mykietyszyn, Andrzej Klejzerowicz, Wojciech Sławiński
- Muzyka: Krzesimir Dębski
- Orkiestracja: Krzesimir Dębski
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Kameralna Leopolis (Lwów), Chór Kameralistów Polskich, Eva Quartet (zespół), Yerba Mater (zespół) (w składzie: Rafał Mamiński (śpiew gardłowy), Bartłomiej Pałyga (śpiew alikwotowy), Luka Hołuj (didgeridoo)), Marcin Kudełka (śpiew), Monika Wierzbicka (śpiew), Leszek Wiśniowski (flet poprzeczny), Maciej Rychły (instrumenty pasterskie), Paweł Iwaszkiewicz (flety proste, whistle, wołynka), Henryk Kaliński (waltornia), Piotr Ruszkowski (gitara, buzuki, dobro), Wanda Laddy (hrotta), Krzysztof Przybyłowicz (instrumenty perkusyjne), Robert Siwak (instrumenty perkusyjne), Marta Maślanka (instrumenty perkusyjne)
- Dyrygent: Krzesimir Dębski
- Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
- Realizacja nagrań: Tadeusz Mieczkowski, Robert Żychliński (asystent)
- Kierownictwo produkcji: Elżbieta Pobiedzińska (nagrania)
- Producent muzyczny: Anna Jurksztowicz
- Taniec: Anna Milej (zespół)
- Dźwięk: Piotr Knop
- Asystent operatora dźwięku: Mariusz Bielecki (nie występuje w czołówce)
- Mikrofoniarz: Piotr Kałużka (nie występuje w czołówce)
- Postsynchrony: Aleksander Musiałowski (nie występuje w czołówce)
- Efekty dźwiękowe: Henryk Zastróżny (Łódzkie Centrum Filmowe)
- Zgranie dźwięku: Andrzej Artymowicz (Dolby), Tomasz Dukszta (Dolby), Iwona Ejsmund (Dolby), Radosław Skłodowski (Dolby; współpraca), Paweł Łuczak (Dolby; współpraca), Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (Warszawa)
- Montaż dźwięku: Łódzkie Centrum Filmowe
- Montaż: Cezary Grzesiuk
- Charakteryzacja: Mirosława Wojtczak, Maja Gawińska-Łyczkowska
- Współpraca charakteryzatorska: Sylwia Marczyńska, Mariola Pawełek, Piotr Wasiński, Marcin Rodak, Adriana Klemenska (nie występuje w czołówce)
- Fotosy: Zenon Żyburtowicz, Aleksander Bierzanek (praktyka; nie występuje w napisach)
- Public relations: Mirosława Kubaś-Paradowska, Stanisław Zawiśliński, Dorota Rogatko (nie występuje w napisach), Joanna Kadubiec (nie występuje w napisach)
- Opracowanie graficzne: Andrzej Pągowski (plakat i billboard), Art Logic
- Zwiastun filmu: Jerzy Orłowski, Cezary Grzesiuk
- Efekty specjalne: Mirosław Bartosik, Janusz Król, Bartłomiej Stępniak, Adam Magajewski, Robert Chaciński (komputerowe; ArtLogic), Ryszard Wojtyński (komputerowe; ArtLogic), Robert Jarocki (komputerowe; ArtLogic), Artur Łojko (komputerowe; ArtLogic), Sławomir Paśko (komputerowe; ArtLogic), Stanisław Kwiatkowski (komputerowe; ArtLogic)
- Efekty pirotechniczne: Kazimierz Wróblewski, Arkadiusz Rośczak (współpraca)
- Koordynacja kaskaderska: Lech Adamowski
- Ewolucje kaskaderskie: Wiesław Adamowski, Krzysztof Adamowski, Rafał Adamowski, Krzysztof Mączyński, Jerzy Pakos, Andrzej Środziński, Władysław Barański, Adam Barański, Bartosz Barański, Karolina Dobczyńska, Czesław Magnowski, Bartłomiej Stępniak, Mikołaj Kułakowski, Piotr Nowacki, Kazimierz Gmys, Bogdan Michalak
- Statyści: Stanisław Wdowczyk (dowódca drużyny "Jomsborg Vikings-Hrid"), Albert Kiszkurno (dowódca drużyny Wojów Piastowskich "Jantar"), Igor Górewicz (dowódca drużyny Grodu Trzygłowa), Marcin Lutomski (dowódca Watahy "Wilcze Kły" z Poznania)
- Opieka medyczna: Marek Kulej
- Konsultacja: Wiesław Zajączkowski (ds. architektoniczno-muzealnych), Kazimierz Szulc (ds. konserwatorskich), Włodzimierz Kario (ds. koni), Marek Pińkowski (ds. zwierząt - psy i orły), Wojciech Konkol (ds. ubezpieczeń i bezpieczeństwa pracy), Wojciech Kawczyński (ds. zwierząt domowych), Anna Grossman (ds. historycznych), Roman Szczęsny (ds. leśnych)
- Transport: Euro-Film-Trans, Krzysztof Łukaszewicz (Gryf Film), Jerzy Bartosiak (nie występuje w czołówce), Tomasz Głowiński (nie występuje w czołówce), Stanisław Karlikowski (nie występuje w czołówce), Dariusz Kotwica (nie występuje w czołówce), Jan Krakowski (nie występuje w czołówce), Dariusz Mędrzycki (nie występuje w czołówce), Jerzy Pabisiak (nie występuje w czołówce), Zdzisław Pukmiel (nie występuje w czołówce), Paweł Skrzynecki (nie występuje w czołówce), Jan Wesołowski (nie występuje w czołówce)
- Kierownictwo produkcji: Józef Jarosz
- Kierownictwo produkcji II: Aleksandra Gajoch, Magdalena Sioma
- Współpraca produkcyjna: Bogdan Mikłaszewicz
- Asystent kierownika produkcji: Anna Mogilnicka (nie występuje w czołówce), Antoni Chojnacki (nie występuje w czołówce)
- Kierownictwo planu: Waldemar Król
- Sekretariat planu: Małgorzata Kierska, Joanna Zielińska (w czołówce imię: Anna)
- Dyżurny planu: Adam Kowalski (grip), Tadeusz Filipek, Krzysztof Jędrzejczak (nie występuje w czołówce)
- Księgowość: Danuta Duszyńska
- Administracja: Elżbieta Bergander, Irmina Kamińska, Zenona Kielanowska
- Producent: Jerzy R. Michaluk, Jerzy Hoffman
- Asystent producenta: Ewa Przęczka, Barbara Maciejkowicz
- Produkcja: Zodiak Jerzy Hoffman Film Production Sp. z o.o.
- Koprodukcja: Telewizja Polska, Syrena Entertainment Group (firma dystrybucyjna), Agencja Produkcji Filmowej
- Współpraca produkcyjna: Kredyt Bank PBI S. A.
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (Warszawa)
- Kierownictwo laboratorium: Małgorzata Roguska
- Opieka technologiczna: Grażyna Arwar
- Wykonanie kopii: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (Warszawa)
- Dystrybucja: Syrena Entertainment Group (firma dystrybucyjna)
- Obsada aktorska: Daniel Olbrychski (Piastun), Michał Żebrowski (Ziemowit), Bohdan Stupka (Popiel), Małgorzata Foremniak (księżna, żona Popiela), Marina Andrejewna Aleksandrowa (Dziwa), Jerzy Trela (Wizun), Ewa Wiśniewska (wiedźma Jarucha), Anna Dymna (Jaga, żona Wisza, matka Dziwy), Katarzyna Bujakiewicz (Mila), Ryszard Filipski (Wisz, ojciec Dziwy), Maciej Kozłowski (Smerda, dowódca wojsk Popiela), Andrzej Krukowski (Ludek), Andrzej Pieczyński (Znosek), Dariusz Juzyszyn (Jarl Sigvald, dowódca Wikingów), Wiktor Zborowski (Wiking Tłumacz), Jan Prochyra (Mirsz, ojciec Mili), Krystyna Feldman (wróżka), Maria Niklińska (Żywia, siostra Dziwy), Adam Graczyk (Sambor), Maciej Chorzelski (Popiołek, syn Popiela), Sylwester Maciejewski (Bumir), Krzysztof Zarzecki (Godun), Zdzisław Wardejn (Stoigniew), Arkadiusz Bazak (Bednorz), Jerzy Braszka (pachołek Ziemka), Stefan Szmidt (Mściwój), Tomasz Zaliwski (Duży), Ryszard Ronczewski (Miłosz), Aleksander Skowroński (Grom), Stanisław Wdowczyk (wiking), Zdzisław Szymborski (kapłanka), Krzysztof Łukaszewicz (bratanek), Jan Janga-Tomaszewski (Cis), Marceli Nowek (Krzesimir), Marcin Mroczek (Zdobek), Michał Sieczkowski (Leszek), Andrzej Shalew (Wareg), Bogdan Mikłaszewicz (kmieć), Ryszard Jabłoński (Młody), Grzegorz Emanuel (wiking), Tadeusz Mieluch (dubler Jarla Sigvalda), Edward Warzecha (Dzikowic), Maciej Zakościelny (Wramot), Jerzy Dukay (Szpak), Andrzej Grąziewicz (Zabój), Mariusz Jakus (jeździec), Eryk Lubos (jeździec), Sergiej Motenko (strażnik), Janusz Sadowski (strażnik), Wojciech Tomasz Biernawski (woj księcia), Mieczysław Janowski (woj księcia), Aleksander Pociej (bratanek), Michał Chorosiński (bratanek), Mariusz Drężek (bratanek), Andrzej Kobylas (bratanek), Marek Cichucki (jeździec Zwiastun), Sylwester Zawadzki (potężny woj)
- Obsada dubbingu: Karolina Gruszka (Dziwa; rola Mariny Aleksandrowy)
- Narrator: Jerzy Hoffman (w prologu filmu; nie występuje w czołówce)
Nagrody indywidualne
- 2004 - Krzesimir Dębski Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepsza muzyka do filmu polskiego; za rok 2003 (1.03)
- 2004 - Magdalena Tesławska Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: kostiumy; za rok 2003
- 2004 - Paweł Grabarczyk Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: kostiumy; za rok 2003
- 2004 - Andrzej Haliński Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: scenografia; za rok 2003
- 2004 - Krzesimir Dębski Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: muzyka; za rok 2003
- 2004 - Cezary Grzesiuk Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: montaż; za rok 2003
Varia
- Piosenka: STARA BAŚŃ
- Muzyka piosenki (-nek) : Krzesimir Dębski
- Słowa piosenki (-nek) : Beata Kozidrak
- Wykonanie piosenki (-nek) : Beata Kozidrak, Katarzyna Pietras
- Cytat filmowy: DZIOBEM I PAZUREM
- Reżyseria : Krystian Matysek
Pierwowzory
- Pierwowzór: STARA BAŚŃ
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Józef Ignacy Kraszewski