KIM JEST TEN CZŁOWIEK


Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi

Wiosna 1939 r. Kapitan Adam Iwiński, nadzorujący transport urządzeń wojskowych z Paryża do kraju, zostaje aresztowany na dworcu w Warszawie. Towar, jaki sprowadził z Francji, okazał się szmelcem. Oskarżony o sabotaż gospodarczy trafia do więzienia. Nie pomaga powoływanie się na powszechnie znanych i szanowanych świadków jego pobytu w Paryżu. W obronie honoru załamany Adam próbuje popełnić samobójstwo. Zostaje zwolniony z więzienia, ale nie może już wrócić do swej pracy. Cieszący się dotąd nienaganną opinią Iwiński dotkliwie odczuwa zmianę stosunku otoczenia. Przyjaciele odwracają się od niego, właściciel mieszkania prosi o opuszczenie lokalu. Przenosi się do pokoiku na Pradze, bezskutecznie poszukuje pracy. Pewnego dnia zostaje okradziony, lecz policja odmawia zajęcia się sprawą włamania. Pozostawszy bez środków do życia, decyduje się sprzedać zegarek. W chwili dokonywania transakcji do żydowskiego lombardu wdziera się grupa awanturników. Iwiński zostaje oskarżony o udział w bójce i osadzony w areszcie. W więziennej szatni pojawia się major Stanisław oferując Adamowi szansę rehabilitacji - w kontrwywiadzie. Z dnia na dzień życie Iwińskiego ulega zmianie. Na polecenie majora wyjeżdża do Złocienia, gdzie ma oczekiwać na kontakt z łącznikiem II Oddziału. W pensjonacie, gdzie go zakwaterowano, Adam spotyka wybitną pianistkę Marię, której został przedstawiony w Paryżu. Ze zdziwieniem dowiaduje się, że chociaż powoływał się na jej świadectwo, nikt nie skontaktował się z artystką w jego sprawie. Maria prosi go o towarzystwo na spacerach i podczas posiłków. Znajomość przechodzi w coraz bliższą zażyłość - po miłosnej nocy pianistka wita Adama hasłem łącznika kontrwywiadu. Wyjeżdżają razem do Gdańska, gdzie nasilają się nastroje antypolskie. Próba skontaktowania się z tutejszymi agentami Dwójki nie daje pożądanego rezultatu - pod wskazanym adresem zastają zwłoki wywiadowcy i policję, ktoś zakłóca spotkanie z innym łącznikiem. Mimo niebezpieczeństwa dekonspiracji docierają do przywódcy polskiej siatki szpiegowskiej. Uzyskują od niego potwierdzenie infiltracji niemieckiej sieci agentów. Dowodzi tego również niespodziewany zamach na Iwińskiego tuż przed powrotem do kraju. Po przyjeździe do Warszawy kochankowie muszą się rozstać - Maria udaje się do swego mieszkania, Adam zostaje wywieziony za miasto, do jednej z kwater wywiadu. Po złożeniu wyczerpującego sprawozdania pułkownikowi Kuziemskiemu, Iwiński zostaje skierowany do akcji "wózek", której celem jest wyszukiwanie meldunków agentów Abwehry w niemieckiej korespondencji transportowanej z Prus do Niemiec przez "korytarz". Kuziemski jest przekonany, że agent posługujący się kryptonimem "Wotan" działa w II Oddziale, toteż uczula Adama na listy podpisane tym hasłem. Wraz z grupą współpracowników Iwiński włamuje się do niemieckiego wagonu pocztowego, przegląda i kopiuje budzące wątpliwości listy. Wśród nich znalazł się meldunek "Wotana". Bezzwłocznie udaje się do Warszawy i w punkcie kontaktowym przekazuje fotokopię. Zostaje na noc w hotelu i - wbrew poleceniom przełożonych - telefonuje do Marii. Przypadkowo spotkany w restauracji major Stanisław powiadamia go, że Wolt - kierujący gdańską siatką - został uprowadzony przez Abwehrę. Nie ma wątpliwości - "Wotanem" jest Maria. W napiętej sytuacji aresztowanie znanej pianistki jest niepożądane, ale agentka musi zginąć. Rewelacje majora Adam przyjmuje jako osobistą porażkę. Pod wpływem alkoholu traktuje sugestie przełożonego jak rozkaz. Odwiedza Marię w jej domu i - nie pozwalając na jakiekolwiek wyjaśnienia - zabija kochankę. Kolejny meldunek "Wotana" wskazuje na Iwińskiego jako wspólnika. Ścigany za morderstwo Adam dzięki pułkownikowi Kuziemskiemu znajduje schronienie w zakładzie psychiatrycznym. Pułkownik postanawia osobiście dokończyć dochodzenie. Zyskuje pewność, że major Stanisław jest agentem Abwehry w II Oddziale. Kuziemski obiecuje Iwińskiemu, że będzie uczestniczyć w aresztowaniu zdrajcy. Ale oznaczonego dnia w punkcie kontaktowym czeka na Adama nie pułkownik, lecz... Stanisław. W chwili, gdy major wypowiada formułę aresztowania pod zarzutem zdrady stanu, Iwiński strzela do niego. Nikt jednak nie wierzy w jego zeznania - pułkownik Kuziemski, jedyny znający prawdę o "Wołanie", zginął w wypadku samochodowym. Adam trafia do więzienia. Wybucha wojna. lwiński uwalnia się z zakładu karnego, by dołączyć do jednego z walczących oddziałów.

Ekipa

Varia

Pierwowzory