SANATORIUM POD KLEPSYDRĄ

Film fabularny
Produkcja: Polska
Rok produkcji: 1973
Premiera: 1973. 12. 11
Gatunek: Film psychologiczny, Film poetycki
Dane techniczne: Barwny. 3384 m. 119 min.
Prapremiera: 3. 12. 1973, Kraków

Poetycka refleksja na temat przemijania oraz nieuchronności i nieodwracalności śmierci ukazana poprzez historię człowieka, który odwiedzając sanatorium, gdzie przebywał jego zmarły ojciec, przenosi się w tajemniczy, surrealistyczny "świat (metaforycznej) wyobraźni". Józef przyjeżdża do sanatorium doktora Gotarda, gdzie przebywa jego ojciec, zmarły wprawdzie przed laty, lecz tu przeniesiony w inny wymiar czasu i znów żyjący . . . Józef zaczyna przeżywać powtórnie to, co już przeżył. Dom rodzinny, małe żydowskie miasteczko, ojca, z którym nie mógł znaleźć kontaktu, dziecięce marzenia, przedziwny ogród Bianki, niezwykłej księżniczki, która odrzuciła jego miłość i odeszła z jego przyjacielem Rudolfem . . . Kiedy wraca jeszcze raz do miasteczka dzieciństwa, zastaje ten świat już rozpadający się, zniszczony. Rynek pokryły nagrobki. Józef usiłuje przywrócić tamten świat, tamto życie, lecz jest to już niemożliwe.

Ekipa

Reżyseria: Wojciech Jerzy Has
Współpraca reżyserska: Halina Garus, W Pawłowski, Andrzej Reiter, Alicja Chmielewska
Scenariusz: Wojciech Jerzy Has
Zdjęcia: Witold Sobociński
Operator kamery: Wacław Dybowski, Jan Mogilnicki
Współpraca operatorska: Jerzy Białek
Oświetlenie: Jerzy Klimkiewicz
Scenografia: Jerzy Skarżyński, Andrzej Płocki
Współpraca scenograficzna: Piotr Dudziński, Andrzej Haliński
Dokumentacja: Leopold Rene Nowak (scenograficzna, także lokalizacja obiektów zdjęciowych; nie występuje w czołówce)
Dekoracja wnętrz: Maciej Maria Putowski
Kierownictwo budowy dekoracji: Stefan Filipiak, Stanisław Pysklak
Kostiumy: Lidia Skarżyńska, Jerzy Skarżyński
Współpraca kostiumograficzna: Alicja Ptaszyńska, Jolanta Jackowska, Roman Mazanek
Muzyka: Jerzy Maksymiuk
Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji (Katowice)
Dyrygent: Jerzy Maksymiuk
Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska
Dźwięk: Janusz Rosół
Współpraca dźwiękowa: Włodzimierz Wiśniewski, Zygmunt Nowak
Montaż: Janina Niedźwiecka
Współpraca montażowa: Barbara Krzyczmonik
Charakteryzacja: Halina Ber, Anna Śmiech
Współpraca charakteryzatorska: Alicja Kozłowska
Konsultacja: Anatol Stern, Roman Pytel
Efekty specjalne: Włodzimierz Czachowski
Fotosy: Janusz Kaliciński
Ewolucje kaskaderskie: Henryk Jacek Schoen (nie występuje w czołówce)
Kierownictwo produkcji: Urszula Orczykowska
Współpraca produkcyjna: Zygmunt Wójcik, Andrzej Zielonka, Waldemar Król
Produkcja: Zespół Filmowy Silesia
Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
Kierownictwo laboratorium: Marek Pawiński
Obsada aktorska: Jan Nowicki (Józef), Tadeusz Kondrat (Jakub, ojciec Józefa), Irena Orska (matka Józefa), Halina Kowalska (Adela), Gustaw Holoubek (doktor Gotard), Mieczysław Voit (ślepy konduktor), Bożena Adamek (Bianka), Ludwik Benoit (Szloma), Henryk Boukołowski (strażak), Seweryn Dalecki (subiekt Teodor), Julian Jabczyński (dostojnik), Jerzy Przybylski (pan de V.), Wiktor Sadecki (dostojnik), Janina Sokołowska (pielęgniarka w sanatorium), Wojciech Standełło (Żyd, rozmówca Józafata w restauracji), Tadeusz Schmidt (oficer), Szymon Szurmiej (Żyd recytujący fałszywe wersy Koheleta), Jan Szurmiej, Michał Szwejlich, Paweł Unrug (ornitolog), Filip Zylber (Rudolf), Marek Barbasiewicz, Jerzy Bekker (Napoleon III, postać w panoptikum), Jerzy Braszka ("Skórzana pończocha", postać w panoptikum), Zofia Bajuk (królowa Elżbieta, postać w panoptikum), Emir Buczacki (Juarez, postać w panoptikum), Romuald Drobaczyński, Andrzej Herder (Buffalo Bill, postać w panoptikum), Jolanta Hanisz (matka Bianki), J Jabłoński, Jerzy Janeczek (anarchista, postać w panoptikum), Marek Jasiński, Ewa Kijowska, Leszek Kowalewski (genialny młodzieniec, postać w panoptikum), Mirosława Lombardo (królowa Draga, postać w panoptikum), Irena Malkiewicz (dama w czerni), Bolesław Mierzejewski (Franciszek Józef, postać w panoptikum), Włodzimierz Nowak (arcyksiążę Masymilian, postać w panoptikum), Barbara Okońska-Kozłowska (Tłuja), Stanisław Olczyk (Wiktor Emanuel, postać w panoptikum), Józef Łodyński (majordomus w panoptikum), Czesław Piaskowski (Bismarck, postać w panoptikum), P. Podgórski (Robespierre, postać w panoptikum), Edward Radulski, Barbara Rogalska, W Rutecki, Władysław Sitko (Dreyfus, postać w panoptikum), Waldemar Gawlik (nie występuje w czołówce), Jolanta Jackowska (Charlotte Corday, postać w panoptikum; nie występuje w czołówce), Alicja Kluba (George Sand, postać w panoptikum; nie występuje w czołówce), Leopold Rene Nowak (2 epizody: Rudy, Ptak; nie występuje w czołówce), Paweł Szurmiej (nie występuje w czołówce), Jerzy Trela (wesołek; nie występuje w czołówce), Stanisław Tylczyński (Edison, postać w panoptikum; nie występuje w czołówce)

Nagrody indywidualne

1973 - Cannes (MFF)-nagroda Jury
1974 - Triest (MFF Fantastycznych)-Złoty Asteroid
1974 - Jerzy Skarżyński Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię
1974 - Andrzej Płocki Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za scenografię

Pierwowzory

Pierwowzór: SANATORIUM POD KLEPSYDRĄ
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Bruno Schulz