WNIEBOWSTĄPIENIE
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1968
- Premiera: 1969. 11. 21
- Gatunek: Film psychologiczny, Film wojenny
- Język: polski, niemiecki, hebrajski
- Dane techniczne: Czarno-biały. 2431 m. 85 min.

Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
Adaptacja znanego, wstrząsającego opowiadania Adolfa Rudnickiego pod tym samym tytułem.
Akcja filmu toczy się w 1941 roku. W obawie przed nadciągającą z zachodu armią niemiecką mieszkańcy Lwowa masowo wyjeżdżają na wschód. Zdarzają się wszakże wyjątki. Raisa Wołkowa, studentka konserwatorium, zostaje w mieście razem z narzeczonym Sebastianem Goldsteinem, lekarzem psychiatrą. Wkrótce młodzi biorą ślub i uciekają do Warszawy. Tu muszą się ukrywać, gdyż Sebastian jest Żydem. Z biegiem czasu czuje się coraz bardziej zaszczuty i zastraszony. Wreszcie nie wytrzymuje. Popada w obłęd. Raisa, zaniepokojona stanem męża, szuka pomocy. Spotyka kupca Bukina, zakochanego w niej znajomego ze Lwowa. Sugeruje on, że jedynym wyjściem z sytuacji jest otrucie Sebastiana. Ulży się w ten sposób jego cierpieniom, a z drugiej strony zapobiegnie o wiele gorszej śmierci, która niechybnie czeka go z rąk nazistów. Mimo wewnętrznych rozterek i wyrzutów sumienia, Raisa postanawia podać mężowi truciznę. Jednak w decydującym momencie wycofuje się. Kilka dni później Sebastian ucieka z domu. Sebastian zginie od przypadkowej kuli niemieckiego strażnika. Śmierć poniesie także Raisa.
"Wniebowstąpienie", choć nie należy do najbardziej znanych filmów w bogatym dorobku Jana Rybkowskiego ("Chłopi", "Spotkanie w Bajce", "Dziś w nocy umrze miasto"), do dziś porusza. Tragizm losów bohaterów umiejętnie podkreślają czarno-białe zdjęcia. Na uwagę zasługują też pełne pasji kreacje Andrzeja Antkowiaka i Małgorzaty Braunek. To w dużej mierze dzięki nim dramatyczne przeżycia Sebastiana i Raisy nie szeleszczą papierem, lecz tętnią autentycznymi emocjami. [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Jan Rybkowski
- Współpraca reżyserska: Janusz Łęski, Wanda Radkiewicz
- Scenariusz: Adolf Rudnicki, Jan Rybkowski
- Zdjęcia: Mieczysław Jahoda
- Współpraca operatorska: Zbigniew Hartwig, Józef Bakalarski, Józef Marczak
- Scenografia: Teresa Barska, Mieczysław Jahoda
- Współpraca scenograficzna: Roman Ambroziak
- Muzyka: Andrzej Korzyński
- Dźwięk: Jerzy Szawłowski
- Montaż: Krystyna Rutkowska
- Współpraca montażowa: Anna Maria Czołnik (w napisach imię: Maria)
- Charakteryzacja: Halina Ber
- Współpraca charakteryzatorska: Krystyna Leszczyńska
- Kierownictwo produkcji: Edward Zajicek
- Współpraca produkcyjna: Jerzy Owoc, Mieczysław Adler
- Produkcja: Zespół Filmowy Rytm
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Małgorzata Braunek (Raisa Wołkowa-Goldstein), Andrzej Antkowiak (Sebastian Goldstein, mąż Raisy), Piotr Wysocki (Feliks Bukin), Stanisław Jaworski (wilnianin sędzia Kociołł, gospodarz domu), Józef Kondrat (profesor Karol Goldstein, ojciec Sebastiana), Zofia Mrozowska (matka Sebastiana), Bolesław Płotnicki (Wołkow, ojciec Raisy), Aleksandra Zawieruszanka (Ludwika Gerson, przyjaciółka Raisy ze Lwowa), Hanna Zembrzuska (przyjaciółka Raisy), Andrzej Bogucki (psychiatra), Jan Burek, Izaak Dogim (w napisach inicjał imienia: S.), Piotr Fronczewski (znajomy Raisy w konserwatorium), Andrzej Gawroński (SS-man aresztujący ojca Sebastiana), Józef Kalita (SS-man wyprowadzający ojca Sebastiana), Jerzy Kaczmarek (SS-man dobijający Sebastiana), Ruth Kowalska (ciotka Raisy), Andrzej Krasicki (SS-man aresztujący matkę Sebastiana), Teresa Lipowska (kobieta przed sklepem z wiadomością od Bukina), Lech Ordon (żandarm na rowerze), Adam Perzyk (żandarm zabijający Sebastiana), Józef Pieracki (mężczyzna kieruwjący ewakuacją lwowskiego konserwatorium), Sylwester Przedwojewski (SS-man aresztujący matkę Sebastiana), Józef Retik, Janina Sokołowska (właścicielka domu w Otwocku), Mieczysław Stoor (SS-man reperujący motocykl), Szymon Szurmiej (wuj Raisy), Anna Wesołowska, Janusz Zakrzeński (SS-man), Witold Dederko (mężczyzna słuchający obwieszczenia o rozstrzelaniu Polaków; nie występuje w napisach), Marek Lewandowski (konspirator; nie występuje w napisach), Piotr Sot (chłopiec na schodach ewakuującej się kamienicy; nie występuje w napisach)
- Obsada dubbingu: Gustaw Lutkiewicz (sędzia Kociołł; rola Stanisława Jaworskiego; także narrator w pierwszych minutach filmu; nie występuje w napisach)
Pierwowzory
- Pierwowzór: WNIEBOWSTĄPIENIE
- Gatunek: Opowiadanie
- Autor pierwowzoru: Adolf Rudnicki