WESTERPLATTE

Film fabularny
Produkcja: Polska
Rok produkcji: 1967
Premiera: 1967. 09. 01
Gatunek: Film wojenny
Dane techniczne: Czarno-biały. 2730 m. 91 min.
Plenery: Gdańsk, poligon w Rembertowie.
Prapremiera: 12 lipca 1967 podczas MFF w Moskwie.

"Westerplatte - półwysep u wejścia do portu gdańskiego - polska składnica amunicyjna na terenie Wolnego Miasta Gdańska, zbudowana na mocy postanowienia Rady Ligi Narodów. Jej załogę stanowił oddział wartowniczy w sile jednej kompanii piechoty i grupa pracowników cywilnych - razem 182 ludzi. Jedyna straż polska u ujścia Wisły - 5 wartowni, 1 działo polowe, 2 działka przeciwpancerne, 4 moździerze. Westerplatte stało się pierwszą zaporą na drodze zaborczego pochodu Hitlera przez Europę. Tu padły pierwsze strzały II wojny światowej" - tymi słowami rozpoczyna się "Westerplatte" Stanisława Różewicza, uznane przez polskich krytyków za jeden z najwybitniejszych rodzimych filmów o wojnie. Reżyser, ochrzczony nawet mianem "piewcy września" dał tu znakomitą próbkę swego stylu, znanego już choćby z "Wolnego miasta" czy "Świadectwa urodzenia". Po raz pierwszy "Westerplatte" pokazano na festiwalu filmowym w Moskwie, z którego film wrócił ze Srebrnym Medalem. Polska premiera miała miejsce w 28. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Utwór Różewicza - w opozycji do stylistyki "szkoły polskiej" - pozbawiony jest romantycznej otoczki. Scenariusz powstał na podstawie skrzętnie zgromadzonej i zbadanej dokumentacji, w której niepoślednią rolę odegrały zapiski majora Henryka Sucharskiego - dowódcy westerplatczyków. Aktorów dobierano według podobieństwa do kreowanych bohaterów. Sposób narracji i staranność realizacji zbliża film do maniery dokumentalnej. W "Westerplatte" brak wyrazistego, pierwszoplanowego bohatera. Zastępuje go zbiorowość. Osią konstrukcyjną fabuły jest nasilający się spór między majorem Henrykiem Sucharskim i jego zastępcą kapitanem Franciszkiem Dąbrowskim. Pierwszy, widząc bezsens długotrwałego oporu, chciał przede wszystkim ocalić życie swych żołnierzy; drugi - wierząc, że Westerplatte jest dla całego narodu symbolem bohaterstwa i wytrwania, zamierzał bronić się do ostatniej kropli krwi. Film Stanisława Różewicza z drobiazgową dokładnością ukazuje 7 dni i nocy walki z nazistowskim najeźdźcą. Mistrzowskie zdjęcia Jerzego Wójcika wiernie oddają stan nieustannego napięcia, psychiczną ewolucję bohaterów od wiary w rychłą pomoc do tłumionej rozpaczy i poczucia osamotnienia.

Ekipa

Reżyseria: Stanisław Różewicz
Współpraca reżyserska: Sylwester Szyszko, Halina Lachowicz, Eugenia Jaśkiewicz
Scenariusz: Jan Józef Szczepański
Zdjęcia: Jerzy Wójcik
Operator kamery: Mieczysław Verocsy
Współpraca operatorska: Eugeniusz Gawrysiak, Aleksy Krywsza, Stefan Pindelski
Scenografia: Tadeusz Wybult, Wojciech Krysztofiak
Współpraca scenograficzna: Ryszard Potocki, Felicja Blaszyńska, Ignacy Gaworkiewicz
Kostiumy: Marian Kołodziej
Współpraca kostiumograficzna: Danuta Polis
Muzyka: Wojciech Kilar
Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (Katowice)
Dyrygent: Konrad Bryzek
Dźwięk: Jan Czerwiński
Współpraca dźwiękowa: Jerzy Szczeciński
Montaż: Lidia Pacewicz
Współpraca montażowa: Barbara Krzyczmonik (w czołówce imię: Kazimiera)
Charakteryzacja: Irena Kosecka
Współpraca charakteryzatorska: Janina Sękowska
Dokumentacja: Zbigniew Flisowski (historyczna), Michał Gawlicki (historyczna), Stefan Grodecki (historyczna), Leonard Piotrowski (historyczna)
Kierownictwo produkcji: Włodzimierz Śliwiński
Współpraca produkcyjna: Helena Nowicka, Stanisław Moroszkiewicz, Mieczysław Adler
Produkcja: Zespół Filmowy Rytm
Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
Obsada aktorska: Zygmunt Hubner (Henryk Sucharski), Arkadiusz Bazak (kapitan Franiciszek Dąbrowski), Tadeusz Schmidt (chorąży Jan Gryczman), Józef Nowak (plutonowy Piotr Buder), Tadeusz Pluciński (kapral Bronisław Grudziński), Bogusz Bilewski (kapitan Mieczysław Słaby, lekarz), Bohdan Ejmont (mat Bernard Rygielski), Mariusz Gorczyński (szeregowiec Dominiak rzucający granat; pierwowzorem postaci był szeregowy Jan Czywil), Zbigniew Józefowicz (żołnierz prowadzący nasłuch radiowy; pierwowzorem postaci był sierżant Kazimierz Rasiński), Jerzy Kaczmarek (plutonowy Władysław Baran), Andrzej Kozak (ordynans Eugeniusz Aniołek), Andrzej Krasicki (pułkownik Henke, przyjmujący kapitulację), Adam Kwiatkowski (kapral Władysław Domoń), Józef Łodyński (kolejarz Wojciech Najsarek), Mieczysław Milecki (porucznik Stefan Grodecki), Janusz Mirczewski, Jerzy Molga (artylerzysta), Zdzisław Mrożewski (podpułkownik Wincenty Sobociński), Józef Nalberczak (kapral Edmund Szamlewski), Bogdan Niewinowski (porucznik Leon Pająk), Stanisław Niwiński (strzelec Jan Połeć), Janusz Paluszkiewicz (magazynier; pierwowzorem postaci był sierżant Leonard Piotrowski), Ryszard Piekarski, Bolesław Płotnicki (sanitariusz Karol Szwedowski), Marian Rułka (żołnierz), Mieczysław Stoor (plutonowy Adolf Petzelt), Zdzisław Szymański (sierżant Michał Gawlicki), Jerzy Trojan (żołnierz przynoszący rozkaz o kapitulacji), Roman Wilhelmi (mat Franciszek Bartoszak), Andrzej Wykrętowicz, Andrzej Zaorski (porucznik Kręglicki (w rzeczywistości Zdzisław Kręgielski)), Bogumił Antczak (wartownik; nie występuje w czołówce), Witold Dębicki (nie występuje w czołówce), Wojciech Duryasz (żołnierz biegnący z czajnikiem; nie występuje w napisach), Stefan Friedmann (żołnierz bez hełmu; nie występuje w czołówce), Piotr Fronczewski (strzelec Mieczysław Krzak; nie występuje w czołówce), Józef Fryźlewicz (żołnierz; nie występuje w czołówce), Michał Gazda (żołnierz; nie występuje w czołówce), Marian Glinka (ranny żołnierz; nie występuje w czołówce), Andrzej Grąziewicz (żołnierz niemiecki; nie występuje w napisach), Lech Grzmociński (żołnierz niemiecki rozbrajający majora Sucharskiego; nie występuje w czołówce), Andrzej Jurczak (wartownik; nie występuje w czołówce), Mieczysław Kalenik (Niemiec; nie występuje w czołówce), Eugeniusz Kamiński (żołnierz; nie występuje w czołówce), Bogdan Łysakowski (żołnierz; nie występuje w napisach), Stanisław Michalski (śpiący żołnierz; nie występuje w czołówce), Klemens Mielczarek (mat Chrzanowski; nie występuje w czołówce), Leopold Rene Nowak (żołnierz wracający z warty; nie występuje w czołówce), Marian Opania (żołnierz układający worki z piaskiem; nie występuje w czołówce), Lech Ordon (kucharz; nie występuje w czołówce), Włodzimierz Press (żołnierz grający w warcaby; nie występuje w czołówce), Sylwester Przedwojewski (żołnierz grający w warcaby; nie występuje w czołówce), Ryszard Ronczewski (żołnierz; nie występuje w czołówce), Bogusław Sochnacki (obsługujący centralę telefoniczną; nie występuje w czołówce), Eugeniusz Szewczyk (zbuntowany żołnierz; nie występuje w czołówce), Stefan Szmidt (polski żołnierz; nie występuje w czołówce)

Nagrody indywidualne

1967 - Stanisław Różewicz Moskwa (MFF)-Srebrny Medal
1967 - Stanisław Różewicz Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
1967 - Jan Józef Szczepański Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
1967 - Jerzy Wójcik Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
1967 - Stanisław Różewicz Nagroda Ministra Obrony Narodowej I stopnia
1967 - Jan Józef Szczepański Nagroda Ministra Obrony Narodowej I stopnia
1967 - Jerzy Wójcik Nagroda Ministra Obrony Narodowej I stopnia
1967 - Stanisław Różewicz Syrenka Warszawska (nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP)-w kategorii filmu fabularnego
1967 - Stanisław Różewicz Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; przyznana w 1968
1975 - Stanisław Różewicz Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Grand Prix "Złote Grono" nazwa nagrody: Wyróżnienie II stopnia; za "wierną pod względem treściowym i doskonałą pod względem formalnym rekonstrukcję głośnego, bohaterskiego epizodu historii Polski oraz za twórczą interpretację dwu postaw żołnierskich w momencie decydującego wyboru"