SÓL ZIEMI CZARNEJ
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1969
- Premiera: 1970. 03. 06
- Gatunek: Film historyczny, Film obyczajowy, Film poetycki
- Dane techniczne: Barwny. 2828 m. 98 min.
Plenery: Katowice-Nikiszowiec.
Prapremiera: 29. 01. 1970, Katowice.
Poetycka ballada ludowa osnuta wokół dramatycznych wydarzeń II Powstania Śląskiego z sierpnia 1920 roku - dzieje rodziny starego górnika, którego synowie walczą o polskość swej ziemi. Film nie rekonstruuje przebiegu powstania - odtwarza natomiast jego klimat i kreśli zbiorowy portret śląskiego ludu.
Lato 1920 roku na Śląsku. Siedmiu braci pod dowództwem wyrusza do boju i wraz z innymi powstańcami opanowuje miasteczko. Najmłodszy Gabriel, zdobywa niemiecki mundur i przekrada się do osady opanowanej przez Niemców, gdzie zakochuje się w młodziutkiej niemieckiej sanitariuszce . . . W czasie walk przychodzi z pomocą powstańcom oficer polski z działem . . . Napór Niemców jest jednak coraz silniejszy. Ginie ojciec braci. Oddział wycofuje się w kierunku granicy. Wielu powstańców zostaje zabitych. Rannego Gabriela dziewczęta przenoszą przez graniczną rzeczkę. Spotyka tu swych trzech pozostałych przy życiu braci.
Ekipa
- Reżyseria: Kazimierz Kutz
- Współpraca reżyserska: Wojciech Wójcik, Jerzy Karwowski, Stefan Chomnicki, Urszula Krzemieniecka
- Scenariusz: Kazimierz Kutz
- Zdjęcia: Wiesław Zdort
- Współpraca operatorska: Maciej Kijowski, Jerzy Łukaszewicz, Czesław Grabowski
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Współpraca scenograficzna: Borzysława Chmielewska, Leszek Leszczyk, Włodzimierz Czachowski
- Kostiumy: Maria Karmolińska
- Współpraca kostiumograficzna: Renata Czyżnikowska
- Muzyka: Wojciech Kilar
- Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji (Katowice), Kopalnia Węgla Kamiennego Walenty - Wawel (Ruda Śląska) (orkiestra), Kopalnia Węgla Kamiennego Wieczorek (Katowice) (orkiestra), Zakłady Cynkowe Silesia (Katowice) (kapela ludowa), Kopalnia Węgla Kamiennego Siemianowice (Siemianowice Śląskie) (Chór Męski)
- Dyrygent: Konrad Bryzek, Augustyn Kozioł (orkiestra "Walenty Wawel")
- Opracowanie muzyczne: Adolf Dygacz (muzyka ludowa), Ryszard Pierchała (partie wokalne)
- Konsultacja muzyczna: Anna Grzybowska-Dolewska
- Choreografia: Janina Marcinek
- Taniec: Zespół Pieśni i Tańca Związku Zawodowego Górników (Siemianowice), Zespół Pieśni i Tańca ZZ Pracowników Handlu i Spółdzielczości (Cieszyn), Zespół Taneczny Domu Kultury Włókniarzy Beskid (Bielsk)
- Dźwięk: Jerzy Wroński
- Współpraca dźwiękowa: Andrzej Hanzl
- Montaż: Irena Choryńska
- Współpraca montażowa: Lena Deptuła
- Charakteryzacja: Irena Kosecka
- Współpraca charakteryzatorska: Jan Płażewski, Zofia Macińska
- Konsultacja: Wilhelm Szewczyk (społeczno-polityczna), Józef Ligęza (d/s folkloru), Kazimierz Kokociński (wojskowa), Janusz Modrzyński (d/s militariów), Henryk Wiewióra (d/s mundurów wojskowych)
- Kierownictwo produkcji: Tadeusz Baljon
- Organizacja produkcji: Tadeusz Szarski, Edward Szymański, Krzysztof Bogdanowicz, Maria Burdecka-Rogowska
- Produkcja: Zespół Filmowy Wektor
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Olgierd Łukaszewicz (Gabriel Basista), Jan Englert (Erwin Maliniok), Jerzy Bińczycki (Bernard Basista, brat Gabriela), Jerzy Cnota (Euzebin Basista, brat Gabriela), Wiesław Dymny (Franek Basista, brat Gabriela), Bernard Krawczyk (Dominik Basista, brat Gabriela), Andrzej Wilk (Alojz Basista, brat Gabriela), Antoni Zwyrtek (ojciec Basistów), Izabella Kozłowska (sanitariuszka), Jerzy Łukaszewicz (Cyryl Basista, brat Gabriela), Daniel Olbrychski (porucznik Stefan Sowiński), Tadeusz Madeja (Wiktor), Henryk Maruszczyk (Emil), Halina Bełkowska (matka Basistów; w napisach imię: Helena), Zygmunt Biernat (powstaniec), Jan Bógdoł (powstaniec), Mieczysław Całka (powstaniec), Marian Dziędziel (powstaniec), Wiesław Grabek (powstaniec), Julian Kilar (powstaniec), Adam Kopciuszewski (powstaniec), Andrzej Siedlecki (powstaniec), Jerzy Siwy (powstaniec), Henryk Talar (powstaniec), Jerzy Trela (powstaniec), Ryszard Wachowski (powstaniec), Andrzej Wojaczek (powstaniec), Ryszard Zaorski (powstaniec), Paweł Baldy (powstaniec; w czołówce nazwisko: Baldi), Jerzy Bielecki, Stefan Dobiasz, Joanna Dobrzańska, Edward Dobrzański (oficer niemiecki), Małgorzata Gillert, Marian Gańcza (powstaniec), Krzysztof Fus (powstaniec), Zbigniew Janicki (powstaniec), Władysław Kozłowski, Justyna Mosz, Andrzej Mrożewski (niemiecki lekarz wojskowy), Barbara Nowakowska, Czesław Piaskowski (stary Howana), Jerzy Sopoćko, Izabela Połabińska, Mieczysław Ziobrowski (dowódca plutonu egzekucyjnego), Czesław Magnowski (nie występuje w czołówce), Krystyna Królówna (nie występuje w czołówce)
- Lektor: Gustaw Holoubek (nie występuje w czołówce)
Nagrody indywidualne
- 1970 - Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Grand Prix "Złote Grono" za "nowe, zdecydowanie odbiegające od dotychczas prezentowanych ukazanie autentycznego patriotyzmu jak i polskości ludu śląskiego oraz za wybitne walory artystyczne, a w szczególności za piękno obrazu i dramaturgię filmu oraz jego komunikatywność, subtelność i umiejętność silnego angażowania emocjonalnego widzów"
- 1970 - Kazimierz Kutz Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-nagroda za scenariusz
- 1970 - Bolesław Kamykowski Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-nagroda za scenografię
- 1970 - Wiesław Zdort Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-nagroda za zdjęcia
- 1970 - Kazimierz Kutz Nagroda Państwowa I stopnia
- 1971 - Grenoble (MSMiF)-Grand Prix
- 1975 - Łagów (Lubuskie Lato Filmowe)-Grand Prix "Złote Grono" nazwa nagrody: Wyróżnienie III stopnia; za "twórcze ukazanie nurtu plebejskiego polskich wojen wyzwoleńczych, za odkrycie dla tematyki filmowej piękna regionu śląskiego, za indywidualny styl i wysokie walory artystyczne"
Varia
- Utwór muzyczny: PIEŚŃ MATKI
- Wykonanie piosenki (-nek) : Anna Kampa