GANGSTERZY I FILANTROPI
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1962
- Premiera: 1963. 02. 15
- Gatunek: Komedia, Film sensacyjny
- Dane techniczne: Czarno-biały. 2343 m. 82 min.

Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
W więziennej karetce spotykają się oskarżeni w dwóch sprawach. Pierwsi to grupa gangsterów pod wodzą niejakiego "Profesora" - przydomek zawdzięcza niezwykłej elegancji i nieprzeciętnej inteligencji. Obmyślił genialny plan napadu na furgonetkę przewożącą pieniądze do banku. Szczegóły opracował na ruchomych makietach, grupa wielokrotnie ćwiczyła swoje zadania, a każdy z jej członków miał przygotowane murowane alibi. Problemy pojawiają się dopiero podczas ucieczki, ale Profesor jest przygotowany na każdą ewentualność. i gdy wydaje się, że cała akcja zakończy się sukcesem, nagle okazuje się, że z rezerwowego samochodu stojącego na strzeżonym parkingu, ktoś ukradł koła...
Oskarżonym w drugiej sprawie jest Anastazy Kowalski, który stał się przestępcą mimo woli. Gdy wymówiono mu pracę w pewnym laboratorium chemicznym, zrezygnowany udał się do baru na tzw. jednego. Przez przypadek położył na stole alkoholomierz. Personel, sądząc iż Kowalski jest kontrolerem PIH-u, momentalnie zmienił swój stosunek do klientów, bohater znalazł w swojej gazecie banknot pięćsetzłotowy. Początkowo zaskoczony, szybko doszedł do wniosku, że manewr ten może powtórzyć i w innych lokalach. Szefowie kolejnych restauracji "raczyli" go coraz większymi sumami pieniędzy, ale Kowalski pozostawał nieugięty. Jednak pewnego dnia, gdy po raz kolejny przystąpił do rutynowej już kontroli, ze zdziwieniem ujrzał, że obok niego czyni to samo prawdziwy kontroler...
Sąd ogłosił wyrok: gangsterzy trafią na wiele lat do więzienia, ale Anastazy zostaje uniewinniony. Wszystkie łapówki sąd uznał bowiem za darowizny. Lecz szczęście Kowalskiego, a przede wszystkim jego żony, nie trwa długo. Anastazy nie zapłacił bowiem podatku od swoich dochodów.
"Gangsterzy i filtropi" to debiut fabularny Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego, którzy dotąd znani byli jako para dokumentalistów. Wiele z ich filmów, np. "Karuzela łowicka", "Typy na dziś", "Dwa oblicza Boga", odniosło sukcesy na międzynarodowych festiwalach. Ich wieloletnie doświadczenia w "zapisywaniu" rzeczywistości widoczne są także w "Gangsterach i filantropach". Ponad połowa filmu zrealizowana została w plenerach - na ulicach Warszawy i w stołecznych lokalach. Wszystko to po to, by bardziej osadzić film w konkretnej rzyczywistości. (w tekście wykorzystano fragmenty opisu autorstwa Bartosza Rogalskiego oraz Krzysztofa Dudziaka)
Ekipa
- Reżyseria: Jerzy Hoffman, Edward Skórzewski
- Reżyser II: Jakub Goldberg
- Współpraca reżyserska: Andrzej Jerzy Piotrowski, Maria Pietrzak
- Scenariusz: Jerzy Hoffman, Edward Skórzewski
- Dialogi: Bohdan Czeszko
- Zdjęcia: Jerzy Lipman
- Operator kamery: Andrzej Kostenko
- Współpraca operatorska: Jan Ossowski, Henryk Żółtowski
- Scenografia: Roman Wołyniec
- Współpraca scenograficzna: Zdzisław Kielanowski, T Bednarczyk, Jerzy Zieliński
- Dekoracja wnętrz: Zdzisław Kielanowski, T Bednarczyk, Jerzy Zieliński
- Kostiumy: Katarzyna Chodorowicz
- Współpraca kostiumograficzna: M Wiśniewska
- Muzyka: Lucjan Kaszycki
- Dźwięk: Krzysztof Grabowski
- Współpraca dźwiękowa: Zbigniew Kowalczyk, Kazimierz Kucharski
- Montaż: Marian Duszyński
- Współpraca montażowa: Maria Klaczkowska, E Kurowska
- Charakteryzacja: Halina Turant
- Współpraca charakteryzatorska: Irena Czerwińska
- Kierownictwo produkcji: Ryszard Straszewski
- Kierownictwo produkcji II: Jerzy Laskowski
- Współpraca produkcyjna: Zbigniew Tołłoczko, Michał Ronikier
- Produkcja: Zespół Filmowy Kamera
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Karolina Borchardt, Zbigniew Oksza, Z Rybarski, Zygmunt Wiaderny
Varia
- Piosenka: NIBY NIC
piosenka śpiewana w drugiej noweli filmu- Muzyka piosenki (-nek) : Lucjan Kaszycki
- Słowa piosenki (-nek) : Agnieszka Osiecka
- Wykonanie piosenki (-nek) : Irena Santor
1 [PROFESOR]
- Nowela

Ekipa
- Obsada aktorska: Gustaw Holoubek ("Profesor"), Jacek Hahn (brat "Syjamczyk"), Janusz Hahn (brat "Syjamczyk"), Gustaw Lutkiewicz ("Śruba"), Mirosław Majchrowski ("Parmezan"), Wojciech Rajewski ("Łysy"), Roman Kłosowski (woźnica), Zdzisław Leśniak (dziennikarz radiowy na budowie arterii), Marian Łącz (milicjant), Kazimierz Opaliński (emerytowany sędzia grający z "profesorem" w szachy), Danuta Wodyńska (gosposia sędziego), Janusz Nasfeter (prokurator oskarżający profesora; nie występuje w czołówce)
2 [ALKOHOLOMIERZ]
- Nowela

Ekipa
- Obsada aktorska: Wiesław Michnikowski (Anastazy Kowalski), Hanka Bielicka (żona Kowalskiego), Magdalena Celówna (Hanka, córka Kowalskich), Barbara Modelska (dziewczyna w oknie podglądana przez Kowalskiego), Mieczysław Pawlikowski (Pieczarkiewicz, kierownik restauracji), Jerzy Bielenia (Malaga, szef lokalu "Atlantyda"), Jerzy Dukaj (kelner), Stanisław Gawlik (sędzia), Michał Gazda (kelner), Marian Jonkajtys (lekarz przepisujący leki Kowalskiemu), Marian Kociniak (klient obsługiwany przez nieuprzejmego kelnera), Bogdan Krzywicki (klient w restauracji), Jan Mayzel (chłopak Hanki), Józef Para (zastępca kierownika lokalu "Elitarna"), Adam Perzyk (kelner), Irena Laskowska (szefowa lokalu), Ryszard Pietruski (Alojzy Superata, szef restauracji), Zdzisław Tobiasz (nieuprzejmy kelner), Włodzimierz Nakwaski (kelner), Tadeusz Waczkowski (kierownik lokalu), Stanisław Bareja (gość w restauracji jedzący golonkę; nie występuje w czołówce), Zofia Czerwińska (bufetowa; nie występuje w czołówce), Jerzy Hoffman (tańczący w lokalu; nie występuje w czołówce), Wacław Jankowski (kelner; nie występuje w czołówce), Kazimierz Stankiewicz (kucharz; nie występuje w czołówce)
- Obsada dubbingu: Bohdan Łazuka (2 role: klient obsługiwany przez nieuprzejmego kelnera (rola Mariana Kociniaka), kelner niezwykle uprzejmy (rola grana przez niezidentyfikowanego aktora); nie występuje w czołówce)