MNIEJSZY SZUKA DUŻEGO
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1975
- Premiera: 1976. 02. 10
- Gatunek: Komedia, Film dla dzieci (młodzieży)
- Dane techniczne: Barwny. 2603 m. 87 min.
Plenery: Warszawa.

Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
"Nie ma dziecka, które nigdy nie pragnęło zajrzeć do środka zegarka czy mówiącej lalki, dowiedzieć się, jak i dlaczego. Nie ma dziecka, które nie chciałoby tworzyć i kierować jakąś rzeczywistością. To właśnie rozumiał Konrad Nałęcki, robiąc swój film. Adresat został potraktowany poważnie, jako partner intelektualnej zabawy w tworzenie. Jednak bez przesadnej powagi; bohaterowie pozostają zwyczajnymi dziećmi, nie zamieniono ich w rozumiejących wszystko jajogłowych" - pisał po premierze "Mniejszy szuka Dużego" jeden z krytyków. Reżyser popularnych "Czterech pancernych i psa" poważył się bowiem na rzecz dość niezwykłą. Na podstawie powieści Wiktora Woroszylskiego zrealizował film w filmie dla najmłodszych. Oprócz fabuły pokazał proces jej powstawania, starając się zrobić to tak, by nie zniechęcić młodocianego widza, nie mającego przecież pojęcia ani o autotematyzmie, ani o jego ekranowych wcieleniach, takich jak "Wszystko na sprzedaż", czy "Osiem i pół". Eksperyment Nałęckiego przyjęto różnie. Obok głosów aprobaty nie brakowało złośliwych docinków, informujących, ilu to widzów wyszło z sali przed końcem projekcji.
Wielka hala wytwórni filmowej. Powstają tu równocześnie różne utwory - współczesne i historyczne. Mieszają się kostiumy i epoki. W ogólnym rozgardiaszu przystępuje do zdjęć także ekipa pod kierownictwem Pana Reżysera. Będzie to historia Mniejszego, jego starszego brata, zwanego Dużym oraz Filomeny, jego sympatii. Uczestnikiem zdarzeń będzie też zaprzyjaźniony z chłopcami Klops, ogromny bernardyn. Akcja nakręcanego filmu zaczyna się w chwili, gdy Duży w wyniku niepowodzeń w szkole ucieka z domu. Zrozpaczeni rodzice bezskutecznie poszukują go u kolegów, na dworcach, w różnych punktach miasta. Wreszcie do akcji rusza Mniejszy, który pod wpływem opowieści rycerskich Tatusia sam siebie pasował na rycerza i niejednokrotnie zwyciężał podwórkowych łobuziaków, stając w obronie ciemiężonych dziewczynek. Nawiązuje on kontakt z Filomeną. Wspólnie układają plan działania. Kolega Dużego, zwany Trąbką, sprawia wrażenie wtajemniczonego w spisek. Mniejszy zdobywa od niego informacje i dzięki temu udaje mu się trafić na trop brata.
Z pomocą przychodzi również przyjaciel rodziców, Pan Markuszewski, występujący w stroju czarodzieja człowiek teatru. Wyrusza on wraz z dziećmi na poszukiwania. Trop wiedzie ich na poddasze domu Romka-Mercedesa, gdzie odnajdują Dużego wraz z towarzyszącym mu w ucieczce Mietkiem. Pod na-porem argumentów Duży przyznaje, że obrana prze-zeń forma protestu nie była najmądrzejsza. Ku radości rodziców obaj chłopcy powrócą do domu.
Opowieść dobiegła końca, a wraz z nią realizacja filmu. Po ostatnim klapsie młodzi aktorzy opuszczają bramę wytwórni żegnam serdecznie przez Pana Reżysera.
Ekipa
- Reżyseria: Konrad Nałęcki
- Reżyser II: Aleksander Sajkow
- Współpraca reżyserska: Ewa Andrzejewska, Beata Bilska, Zbigniew Niemczynowski
- Scenariusz: Konrad Nałęcki, Wiktor Woroszylski
- Zdjęcia: Stefan Matyjaszkiewicz
- Operator kamery: Franciszek Kądziołka
- Współpraca operatorska: Julian Magda, Zygmunt Krusznicki, Jan Dobrowolski
- Scenografia: Jarosław Świtoniak, Bohdan Butenko (scenografia sceny baletowej)
- Współpraca scenograficzna: Adam Łyszczek, Albert Kuchnia
- Dekoracja wnętrz: Maria Kuminek
- Kostiumy: Izabella Konarzewska
- Współpraca kostiumograficzna: Krystyna Szczepanek
- Kostiumy teatralne: Bohdan Butenko (kostiumy w scenie baletowej)
- Muzyka: Włodzimierz Korcz (piosenka i balet), Jerzy Matuszkiewicz (muzyka ilustracyjna)
- Konsultacja muzyczna: Ewa Kacicka-Szklarzewicz
- Choreografia: Witold Gruca
- Taniec: Teatr Wielki - Opera Narodowa (Warszawa) (balet)
- Dźwięk: Bolesław Dacko, Zdzisław Dominiak
- Montaż: Roman Kolski, Mira Stankowa
- Charakteryzacja: Krystyna Osiecka, Zygmunt Kaźmierski
- Animacja: Bohdan Butenko (opracowanie graficzne), Stanisław Lenartowicz (realizacja), Ireneusz Czesny (realizacja), Wacław Fedak (realizacja), Henryka Sitek (realizacja), Tadeusz Strąk (realizacja), Studio Filmowe Se-Ma-For (realizacja)
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Zylewicz
- Kierownictwo produkcji II: Jerzy Kajetan Frykowski
- Współpraca produkcyjna: Barbara Pietrakowska, Łukasz Lirecki
- Produkcja: Studio Filmowe Iluzjon
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Obsada aktorska: Robert Schmidt ("Mniejszy"), Magda Nałęcka (Filomena), Tadeusz Drewnowski ("Duży", brat "Mniejszego"), Grzegorz Przybylski (Mietek), Piotr Krawczyk ("Trąbka"), Henryk Bąk (sąsiad), Henryk Borowski (narrator; tylko głos), Roman Kłosowski (Kowalski, ojciec Mietka), Anna Ciepielewska (mamusia), Jan Kociniak (pan Józio, kierownik produkcji filmu), Andrzej Krasicki (właściciel szafirowego mercedesa), Eliasz Kuziemski (reżyser historycznego giganta), Zdzisław Leśniak (Bartolomeo, znajomy tatusia), Wiesław Michnikowski (tatuś), Igor Przegrodzki (aktor grający króla w historycznym gigancie), Mieczysław Voit (Markuszewski, dyrektor teatru "STS", przyjaciel tatusia), Grażyna Loska (koleżanka Filomeny; nie występuje w czołówce), Konrad Nałęcki (reżyser filmu; nie występuje w czołówce)
Pierwowzory
- Pierwowzór: MNIEJSZY SZUKA DUŻEGO
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Wiktor Woroszylski