DO GÓRY NOGAMI


Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi

Wiosna 1939 r. w Chorzowie. Dwaj chłopcy bawią się na hałdach. Karol uczy Pawełka trudnej sztuki stania na rękach, której jego koledzy przypisują dużą wagę: jest to dziecięcy sposób na wszelkie zmartwienia. W kamienicy, gdzie mieszkają chłopcy, wszyscy mężczyźni pasjonują się meczami piłkarskiej drużyny "Ruchu" Chorzów. Sukces jedenastki, która zdobyła mistrzostwo Polski, mobilizuje także Karola i Pawełka. Razem z kolegami z podwórka całymi dniami uganiają się za szmacianką. Pewnego dnia jeden z nich, Gerard, zamiast do szkoły trafia na stadion piłkarski. Znajduje tam skórę od prawdziwej piłki nożnej. W nadziei wyproszenia tej "piłki" pomaga dozorcy zbierać papiery i butelki po wódce, wreszcie ucieka. Zdobytą przez Gerarda skórę od piłki reperuje młody sąsiad Edzio, którego pasją - obok, oczywiście, piłki nożnej - jest gra na puzonie. Skórzana piłka staje się skarbem szóstki przyjaciół tworzących podwórkową drużynę. Edzio pokazuje chłopcom swoją kolekcję gipsowych odlewów nóg piłkarzy. Największy podziw budzi "noga" Peterka, uwielbianego przez wszystkich zawodnika "Ruchu" Chorzów. Chłopcy grają na hałdach w piłkę nożną. Przypadkiem podglądają pantomimę głuchoniemej dziewczyny, odgrywającej scenę zaślubin. Chłopcy śmieją się z niej i obrzucają kamieniami. Ta, z zemsty, przedziurawia im piłkę. Pojawia się Edzio i odpędza chłopców, a dziewczynę zabiera do swojego mieszkania. W czasie wspólnie spędzonego popołudnia, pomiędzy obojgiem rodzi się uczucie miłości. Edzio daje dziewczynie pierścionek, a ona zwraca chłopcom piłkę. Przed ważnym meczem "Ruchu" trener zamyka piłkarzy w pokoju hotelowym. Peterek wyrzuca przez okno pięć złotych i prosi chłopców o przyniesienie wódki z restauracji. Chłopcom udaje się dostarczyć wódkę do pokoju piłkarzy. Zrozpaczony restaurator, który jest również kibicem "Ruchu", poniewczasie dowiaduje się o wszystkim. Edzio żeni się z głuchoniemą dziewczyną. Szczęśliwa panna młoda częstuje małych sąsiadów tradycyjnym plackiem z kruszonką i zawiera z nimi przyjaźń. Wesele zaszczycają swoją obecnością dwaj piłkarscy idole - Peterek i Wilamowski. W czasie jednej z zabaw piłka chłopców wpada do ogrodu otaczającego zamożną willę. Znajduje ją lokaj i na oczach małych piłkarzy tnie na kawałki. Chłopcy, aby się zemścić, robią szmaciankę i maczają w nieczystościach. Tak spreparowaną piłkę wrzucają do ogrodu, wprost na stolik udekorowany wykwintną zastawą śniadaniową. Przodownik policji, szukając sprawców tego incydentu, trafia do kamienicy zamieszkiwanej przez szóstkę przyjaciół. W tym czasie radio nadaje sprawozdanie z ważnego meczu. Kibice zgromadzeni w mieszkaniu Edzia z przejęciem śledzą przebieg piłkarskiego spotkania. Policjant słucha wraz z nimi i rezygnuje ze znalezienia winnych. Wybucha wojna. Karol i Pawełek obsługują na dachu domu radiotelefon. W pewnej chwili zaczynają odbierać wyłącznie niemieckie meldunki. Zaskoczony tym Karol wychodzi na ulicę. Widzi uzbrojonych hitlerowców. Miasto zostało zajęte przez Niemców. Następne dni przynoszą zaskakujące dla dzieci wydarzenia. Okupanci zrywają napis "Ruch Chorzów" z bramy stadionu. Właścicielka sklepiku spożywczego jako Żydówka zostaje wywieziona przez Niemców. Chłopcy zgodnie stwierdzają, że to Hitler wywrócił świat do góry nogami. Na murze swej kamienicy malują Hitlera powieszonego głową na dół. Przypadkiem rysunek znajduje się tuż pod oknami Edzia. Niemcy aresztują puzonistę. Zrozpaczeni chłopcy, w tajemnicy przed dorosłymi, postanawiają przyznać się do autorstwa rysunku. Idą na posterunek niemieckiej policji. Gerarda zatrzymują w domu rodzice, a mały Pawełek ze strachu ucieka. Niemiecki policjant początkowo przyjmuje wyjaśnienia chłopców pobłażliwie, ale w trakcie rozmowy zjawia się SS-man traktujący chłopców jak bandytów. Sprawdza w kartotece dane ich rodzin. Wypuszcza jedynie Karola, gdyż jego ojciec służył w pruskim wojsku. Pawełek, Karol i Gerard na próżno oczekują powrotu kolegów. W wyobraźni widzą ich biegnących po hałdach. W świetle zapadającego zmierzchu pojawia się obraz zabranych przez Niemców przyjaciół. Wiszą na szubienicy do góry nogami.

Ekipa

Varia