UMARŁEM, ABY ŻYĆ
- Film fabularny - telewizyjny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1984
- Premiera: 1984. 09. 08
- Gatunek: Film wojenny, Film sensacyjny
- Dane techniczne: Barwny. 88 min.
Plenery: Warszawa.
"Każdego roku w grudniu, w rocznicę mojej śmierci, idę na swój grób... zapalam tradycyjną świeczkę i przypominam sobie okres, w którym mnie uśmiercono" - to fragment wydanych pod tytułem "Benefis konspiratora" wspomnień Stanisława Miedzy-Tomaszewskiego. Jego okupacyjne przeżycia stały się inspiracją dla scenarzysty Jerzego Janickiego. Kilka lat wcześniej na podstawie tej samej fabuły zrealizowano widowisko telewizyjne.
Tomaszewski w roku 1941 wpadł w ręce gestapo. Niemcy szybko zorientowali się, że mają w ręku osobę, która zna szyfr niezbędny do odczytania listy konspiratorów działających na terenie Rzeszy. Torturowany nie zdradza szyfru, ale bliski załamania przesyła prośbę o truciznę. Lekarz, do którego zwrócono się o cyjanek proponuje, przemycenie na Pawiak zamiast trucizny bakterii tyfusu. Z rozpoznaniem tej choroby Leopold Wójcik - bo takie nazwisko nosi w filmie bohater - trafia do szpitala. Leżąc w szpitalu zakaźnym symuluje atak wyrostka robaczkowego. Przewieziony zostaje do szpitala na Płocką wprost na salę operacyjną. Niemcy zostają pod drzwiami. Po jakimś czasie lekarz oświadcza czekającym, że pacjent zmarł. Na wózku leżą jego zwłoki. Panicznie bojący się tyfusu Niemcy nawet nie dokonują szczegółowych oględzin. A tymczasem zmarłym jest zupełnie inny, choć bardzo podobny człowiek. Wójcik zostaje ocalony.
Film zrealizowany został w zawrotnym tempie 24 dni. Stanisław Tomaszewski wystąpił w jednym z epizodów, pełnił także rolę konsultanta. Zdjęcia nakręcono w autentycznych celach Pawiaka, a sekwencje szpitalne na Lindleya i w Szpitalu Praskim.
Ekipa
- Reżyseria: Stanisław Jędryka
- Reżyser II: Małgorzata Zaliwska
- Współpraca reżyserska: Sylwester Radzikowski, Małgorzata Dobrzyńska
- Scenariusz: Jerzy Janicki
- Zdjęcia: Mieczysław Jahoda
- Operator kamery: Janusz Gauer
- Współpraca operatorska: Witold Łucyk, Jerzy Tomczuk
- Scenografia: Zenon Różewicz
- Scenograf II: Edward Papierski
- Współpraca scenograficzna: Leszek Borowski
- Dekoracja wnętrz: Mariusz Wituski
- Współpraca dekoratorska: Emil Kostecki
- Kostiumy: Małgorzata Zduleczny
- Współpraca kostiumograficzna: Małgorzata Mazowieńska
- Konsultacja muzyczna: Małgorzata Bieniek
- Dźwięk: Jerzy Szawłowski
- Współpraca dźwiękowa: Ernest Zawada
- Montaż: Barbara Kosidowska
- Współpraca montażowa: Lucyna Dąbrowska
- Charakteryzacja: Ewa Symko
- Współpraca charakteryzatorska: Grażyna Brajcka
- Konsultacja: Stanisław Tomaszewski-Miedza, Andrzej Budzyński, Jerzy Syta
- Fotosy: Wojciech Uss
- Kierownictwo produkcji: Tadeusz Drewno
- Kierownictwo produkcji II: Halina Cichomska, Ryszard Kicza
- Współpraca produkcyjna: Robert Lipiński, Marek Kraszewski, Jadwiga Chynowska, Jolanta Górka
- Produkcja: Studio Filmowe Oko
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Andrzej Grabarczyk (Leopold Wójcik), Halina Łabonarska (lekarka na Pawiaku), Zygmunt Hubner (profesor Tadeusz Pytel), Marek Walczewski (lekarz na Pawiaku), Wojciech Wysocki (doktor Leśniak), Jerzy Zass (Prahl, strażnik więzienny na Pawiaku), Anna Ciepielewska (Maria Wójcikowa, matka Leopolda), Ryszarda Hanin (służąca chorego na tyfus profesora), Joanna Jędryka (siostra Salomea), Janusz Bukowski (Wróbel, major AK), Michał Juszczakiewicz (ranny aresztowany przez gestapo w szpitalu), Eugeniusz Kujawski (obergruppenfuhrer Hans Moser), Bronisław Pawlik (Zygmunt Bruzda, ojciec zmarłego w szpitalu na Solcu Krzysztofa), Henryk Talar (hauptsturmfuhrer Knothe, dowódca Pawiaka), Iwona Głębicka, Ewa Kuryło (pielęgniarka asystująca przy "operacji"), Anna Milewska (żona profesora Pytla), Mirosława Marcheluk (Maria Bruzdowa, matka zmarłego w szpitalu na Solcu Krzysztofa), Beata Poźniak (pielęgniarka pomagająca doktorowi Leśniakowi), Jolanta Zykun (pielęgniarka), Jacek Borkowski (Heymann, adiutant Mosera), Zygmunt Fok (dozorca), Alfred Freudenheim (tajniak w kawiarni; w czołówce nazwisko: Freidenheim), Maciej Góraj (Krzysztof, lekarz w szpitalu na Solcu), Jerzy Kramarczyk ("reperujący" windę), Marek Lewandowski (niemiecki specjalista od szyfrów), Piotr Machalica ("Kmicic", współwięzień Wójcika na Pawiaku), Stanisław Niwiński (chirurg ze szpitala Dzieciątka Jezus), Marek Nowakowski (kierowca karetki przewożący zwłoki), Wojciech Pastuszko, Paweł Przybyła, Aleksander Trąbczyński (szpicel śledzący Wójcika), Zbigniew Sawan (chory na tyfus profesor, przyjaciel Pytla), Andrzej Szenajch ("reperujący" windę), Karol Strasburger (gestapowiec w szpitalu), Joanna Duchnowska (dziewczyna w kawiarni; nie występuje w czołówce), Roman Kosierkiewicz (woźnica wożący "Wróbla" do szpitali; nie występuje w czołówce), Stanisław Tomaszewski-Miedza (nie występuje w czołówce; pojawia się w pierszych i ostatnich minutach filmu)
Varia
- Utwór muzyczny: SONATA "KSIĘŻYCOWA" CIS-MOLL
- Muzyka : Ludwig van Beethoven
- Wykonanie utworu : Zbigniew Żmudziński
- Utwór muzyczny: TANIEC WĘGIERSKI, SZÓSTY
- Muzyka : Johannes Brahms
- Utwór muzyczny: MARSZ RADETZKIEGO
- Muzyka : Johann Strauss (ojciec)
- Piosenka: SZKODA LATA
- Muzyka piosenki (-nek) : Adam Lewandowski
- Słowa piosenki (-nek) : Emanuel Schlechter
- Wykonanie utworu : Wojciech Borkowski
- Piosenka: TRUDNO
- Muzyka piosenki (-nek) : L Miller
- Słowa piosenki (-nek) : Emanuel Schlechter
- Wykonanie utworu : Wojciech Borkowski
Pierwowzory
- Pierwowzór: UMARŁEM ABY ŻYĆ
- Gatunek: Dramat
- Autor pierwowzoru: Jerzy Janicki