POLSKIE DROGI

"Polskie drogi" były jednym z najpopularniejszych polskich seriali lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Pokazany po raz pierwszy w roku 1977, doczekał później wielu powtórek. Dzieło Jerzego Janickiego i Janusza Morgensterna to epicka (łącznie 17 godzin projekcji), wielowątkowa opowieść o losach Polaków w latach II wojny światowej. "Czas pogardy" ukazano przede wszystkim z punktu widzenia dwóch głównych bohaterów - porucznika Władysława Niwińskiego (Karol Strasburger) i Leona Kurasia (wielka rola Kazimierza Kaczora) - drobnego cwaniaka, nie pozbawionego jednak znamion heroizmu. Autorzy serialu starali się pokazać zwłaszcza dzień powszedni okupacji hitlerowskiej w Polsce. Konspirację, akcje zbrojne, strzelaniny programowo odsunięto na drugi plan. W zamian "Polskie drogi" dawały przekrój przez wszystkie ówczesne warstwy społeczne. Opowiadały o ludziach częstokroć zaskoczonych przez historię, którzy stopniowo uczą się złowrogiej logiki hitlerowskiego terroru. Janusz Morgenstern potraktował pracę nad serialem jako dopełnienie swoich poprzednich filmów o II wojnie światowej - "Kolumbów" i "Potem nastąpi cisza". "Jest to kontynuacja o nieco odwróconej chronologii. "Kolumbów" poświęciłem tylko losom żołnierzy Armii Krajowej. W "Polskich drogach" obszerniej zajmujemy się lewicą społeczną, nie zapominając o ugrupowaniach AK" - tłumaczył reżyser w jednym z wywiadów.

Ekipa

Nagrody indywidualne

MISJA SPECJALNA (1)

Czternasty dzień wojny we wrześniu 1939 r. Młody podchorąży strzelców konnych Władysław Niwiński otrzymuje rozkaz eskortowania ze swym plutonem bardzo ważnej przesyłki państwowej, którą opiekuje się specjalny urzędnik. Natrafiają po drodze na polski batalion stacjonujący we dworze. Dowódca batalionu jest ciężko ranny. Podchorąży zostaje wysłany w poszukiwaniu lekarza - zatrzymuje się we młynie prowadzonym przez rodzinę kolonistów niemieckich, którą zna dobrze z poprzednich pobytów na wakacjach. W drodze oddział jego ratuje profesora archeologa, którego miejscowi ludzie, podejrzewając o szpiegostwo, chcą powiesić. Odnajduje i przywozi do dworu lekarza. W tym czasie do dworu przyjeżdża kapitan Miszczyk z ważnymi dokumentami II oddziału. W czasie nalotu ginie kapitan i lekarz. Dokumenty po zabitym kapitanie zabiera podchorąży, zaś los majora po śmierci lekarza jest przesądzony. W nocy pluton podchorążego pada ofiarą napadu dywersantów pod wodzą Johana, syna młynarza. Młynarz ginie od niemieckiej kuli. Zdziesiątkowany oddział idący z pomocą batalionowi zastaje już tylko puste pobojowisko.

Ekipa

OBYWATELE GG (2)

Podchorąży Niwiński ze swoim kapralem Kurasiem już w cywilnych ubraniach zatrzymują się na wiejskiej plebanii. Wpadają w ręce Niemców, ale dzięki sprytowi Kurasia wykupują się. Kuraś jednak zostaje złapany na dworcu kolejowym i jedzie z jeńcami do stalagu. Niwiński udaje się do Krakowa. Tymczasem w Warzsawie Johan Heimann - już w mundurze SS - szuka śladów po rodzinie Niwińskich, chce się bowiem zemścić za śmierć ojca. Władysław spotyka w Krakowie uratowanego przez siebie profesora, u którego znajduje lokum i pomoc w wyrobieniu nowych papierów. Jest również świadkiem aresztowania profesora wraz z innymi kolegami na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Ekipa

NAJSPOKOJNIEJSZE MIEJSCE NA ŚWIECIE (3)

Przebywający w Krakowie Johann Heimann spostrzega na wystawie zakładu fotograficznego zdjęcie Władka Niwińskiego, które nieopatrznie wywiesiła w witrynie córka Białasa, Basia. Gestapowiec zastawia pułapkę. Po odbiór zdjęcia zgłasza się córka profesora Zygadlewicza, Justyna. Fotograf niszczy kwit, wydaje jej inne zdjęcie, na odwrocie zdąży jeszcze napisać prośbę, by ostrzec jego córkę. Sprawa wydaje się, gdy po odbiór swoich zdjęć zgłasza się inny klient. Fotograf zostaje aresztowany, potem zesłany do obozu, Basia Białasówna musi uciekać z miasta. Stryj dziewczyny, przedwojenny komunista, chce ukryć ją w "najspokojniejszym miejscu na świecie", prowincjonalnej dziurze, gdzie mieszka ich krewniak. Sam również wyprawia się do Oświęcimia, zabierając ze sobą Władka. Niwiński pracuje tam jako ogrodnik. Otrzymuje zadanie rozpracowania i sfotografownia tajemniczego obiektu, który wznoszą tutaj Niemcy. Zadanie wykonuje, ale musi ratować się ucieczką. Wyjeżdża do Bydgoszczy, gdzie już wcześniej dotarł Kuraś.

Ekipa

NA TROPIE (4)

Kuraś trafia wraz z transportem jenieckim do stalagu. Dostaje się też niby jako jeniec - konfident i pracownik majora Heinckesa z Abwehry - niejaki Gorączko, który poszukuje kierowcy kpt. Miszczyka - Bugajczyka. Wywiad niemiecki chce bowiem trafić na ślad dokumentów II oddziału, wywiezionych z Warszawy przez Miszczyka. Gorączko zostaje jednak zdemaskowany. Kuraś ucieka ze stalagu i dostaje się do domu. Odnajduje go tu Niwiński i rozpoczyna u niego pracę. W trakcie wesela u siostry Kurasia przychodzi policja z nakazem natychmiastowego wysiedlenia. Wszyscy Polacy - wraz z Kurasiem i Niwińskim - jadą z transportem przesiedleńców w kierunku Generalnej Guberni.

Ekipa

LEKCJA GEOGRAFII (5)

Niemcy w dalszym ciągu poszukują Miszczyka nie wiedząc o tym że pod tym nazwiskiem występuje Niwiński. Dzięki sprytowi Kurasia udało się Niwińskiemu - vel Miszczykowi - wyjść z zastawionej sieci i trafić do Warszawy. Tutaj jego ojciec bierze udział w tajnym nauczaniu, a matka pracuje dla organizacji podziemnej, przechwytując listy na poczcie. Ostrzeżeni przed grożącym niebezpieczeństwem Niwińscy ukrywają się i Władysław nie może ich znaleźć. Jemu samemu udaje się w ostatniej chwili uniknąć aresztowania. Znajduje schronienie w mieszkaniu Mundka - warszawskiego tramwajarza. W tym czasie sytuacja na froncie zachodnim jest bardzo zła. Kiedy upada Paryż, profesor Jedliński, wykładający geografię na tajnych kompletach, wierzący bezgranicznie w zwycięstwo Francji, popełnia samobójstwo.

Ekipa

ROCZNICA (6)

Kuraś z Niwińskim zajmują się handlem. Matka Johana, która mieszka z synem w Warszawie, w trakcie spowiedzi przyznaje się do nienawiści i chęci zemsty na Niwińskim, będąc przekonana, że on zabił jej męża. Ostrzeżenie dochodzi do Władysława - dostaje on nowe dokumenty, aby mógł się uratować. W momencie odbioru dokumentów zostaje aresztowany i wraz z ojcem Mundka - dozorcą kamienicy, w której mieszkał przed wojną, osadzony na Pawiaku. Kuraś bierze wszystkie kosztowności i pieniądze z domu i przez oficera niemieckiego, z którym prowadził interesy, załatwia zwolnienie Niwińskiego. Ojciec Mundka zostaje wraz z innymi wywieziony do Palmir i rozstrzelany.

Ekipa

LEKCJA POLONEZA (7)

Wiosna 1941 roku. Władysław Niwiński wraca z Krakowa do Warszawy. Równocześnie przybywa Heimann, aby pod postacią Nowaczyka - inkasenta elektrowni penetrować środowisko polskich komunistów. Niwiński bierze udział w bojowej akcji grupy Mundka, ale nie podejmuje się szerszej współpracy z nimi, szuka kontaktów z dawnymi kolegami szkolnymi. Jako "czerwony" zostaje jednak odsunięty od pracy w podziemiu. Zamieszkuje i pracuje u Kurasia, który prowadzi pralnię chemiczną. Odkrywa ślad Miszczykowej, którą chce zawiadomić o śmierci męża, ale również wywiad niemiecki i gestapo wpadają na jej ślad. Niwiński spotyka byłego kierowcę Miszczyka - Bugajczyka, dzięki któremu rozszyfrowany zostaje Gorączko - współpracownik majora Heinckesa. W czasie próby konfrontacji agent Abwehry popełnia samobójstwo.

Ekipa

Varia

BEZ PRZYDZIAŁU (8)

Druga połowa 1941 roku. Niwiński poznaje Kasię - córkę mecenasa Kozakiewicza i w jej środowisku ma okazję zapoznać się z poglądami polskiej komunistycznej młodzieży. Niełatwo mu jednak przyjąć te poglądy. Na polecenie Rządu Londyńskiego ma być przeprowadzona akcja odzyskania dokumentów, które przewiził Miszczyk. Propozycję przeprowadzenia akcji otrzymuje Niwiński. Realizuje ją przy pomocy żony Miszczyka, po wykonaniu jednak zadania zostaje z racji swoich kontaktów z komunistami odsunięty od dalszej współpracy. Tymczasem Kuraś, któremu zmarła córka Bożenka, przyjmuje na wychowanie wnuczkę starego Żyda Sommera.

Ekipa

DO BRONI (9)

Wiosna 1942 roku. W Chylicach pod Warszawą zostaje zaprzysiężony pierwszy oddział Gwardii Ludowej i przygotowuje się do wymarszu w lasy. Grupy działaczy PPR próbują nawiązać współpracę z przedstawicielami Armii Krajowej. Podczas wstępnego spotkania następuje aresztowanie Krajewskiego z AK i Mrowińskiego z PPR. Zostają oni umieszczeni na liście zakładników, a po zamachu na kierownika Urzędu Zatrudnienia w Warszawie - rozstrzelani. Gestapo postanawia aresztować Kozakiewicza, nie zastawszy go w domu zabiera jego córkę Kasię. Ojciec Władysława umiera w Krakowie, a ukazanie się nekrologu naprowadza Heimanna na ślad Władysława. W czasie pogrzebu zostaje on aresztowany. W drodze do Warszawy samochód zatrzymuje oddział Gwardii Ludowej, Heimann ucieka, a Niwiński zostaje w oddziale, którym dowodzi znany mu Sylwek.

Ekipa

Varia

" HIMMLERLAND" (10)

Jesień 1942 roku. Na Zamojszczyźnie rozpętała się pacyfikacja i wysiedlanie. Odziały Gwardii Ludowej, Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej zostają przeniesione na tereny Zamojszczyzny celem dokonania odwetu na hitlerowcach. W czasie jednej z potyczek ginie dowódca oddziału, Sylwek, a dowództwo przejmuje Niwiński. Pierwszą akcją nowego dowódcy staje się odbicie więźniów z posterunku żandarmerii - wśród nich znajduje się łączniczka z Warszawy, Marta. Tymczasem Kuraś lękając się o losy przybranej córki umieścił ją w ochronce sióstr Szarytek. Dziewczynka została jednak wraz z innymi dziećmi wywieziona do Niemiec w celu wychowania jej przez rodzinę niemiecką. Odtąd jedynym celem w życiu Kurasia staje się odszukanie córki. Partyzanci zaszyci w leśniczówce witają Nowy Rok 1943.

Ekipa