PAN WOŁODYJOWSKI
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1969
- Premiera: 1969. 03. 28
- Gatunek: Film historyczny
- Dane techniczne: Barwny. 4400 m. 148 min.
Okres zdjęciowy: 13 października 1967 - 16 września 1968. Plenery: Bachczysaraj, Biały Bór k. Koszalina, Chęciny pod Kielcami, Chmiel (cerkiew), Klęk, zamek w Pieskowej Skale, Warszawa (Rynek Starego Miasta), Kraków (klasztor kamedułów), Bieszczady.
Widowiskowa ekranizacja powieści Henryka Sienkiewicza zrealizowana z wielkim rozmachem i olbrzymim nakładem środków finansowych. Koszt produkcji osiągnął zawrotną, jak na owe czasy, sumę 40 milionów złotych. Na potrzeby filmu wzniesiono kilka ogromnych dekoracji plenerowych. W ruinach zamku w Chęcinach została zrekonstruowana twierdza kamieniecka, wybudowano miasteczko Raszków oraz fortyfikację chreptiowską. Zdjęcia były kręcone m.in. w Bieszczadach, w okolicach Białego Boru w województwie koszalińskim, a także w Związku Radzieckim w ruinach XVI-wiecznego grodu tatarskiego oraz w halach łódzkiej wytwórni filmowej. W niektórych scenach brało udział po kilka tysięcy statystów, ubranych w kostiumy zaprojektowane z ogromną dbałością o szczegóły. W tytułowego bohatera filmu znakomicie wcielił się nieżyjący już Tadeusz Łomnicki. Aby solidnie przygotować się do roli "małego rycerza", aktor poświęcił pół roku na naukę jazdy konno, ponadto przez rok zgłębiał tajniki szermierki. Niezapomnianą kreację stworzyła również Magdalena Zawadzka, odtwórczyni Baśki, wiernej towarzyszki życia pana Michała. Jak pisali recenzenci, wszystkie role w filmie zagrane były po mistrzowsku, nawet epizodyczne urosły do rangi pierwszoplanowych. Cała prasa w nieskończoność chwaliła Mieczysława Pawlikowskiego jako dobrodusznego, pełnego humoru Zagłobę, Barbarę Brylską jako romantyczną Krzysię, a także zakochanego w niej do nieprzytomności Ketlinga, czyli Jana Nowickiego, czy wreszcie Hankę Bielicką jako wspaniałą stolnikową i innych. Dużo się mówiło i pisało o młodym aktorze Danielu Olbrychskim, który na długo pozostał w pamięci widzów jako niezrównany, okrutny Azja Tuhajbejowicz. Uroczysta prapremiera "Pana Wołodyjowskiego" odbyła się 26 marca 1969 roku w Kielcach, a premiera dwa dni później w warszawskim kinie Kongresowa. Przygotowano 70 kopii filmu, co pozwoliło na szersze rozpowszechnianie. "Pan Wołodyjowski" bił rekordy popularności i uznany był za najbardziej kasową produkcję w historii kina polskiego.
Ekipa
- Reżyseria: Jerzy Hoffman
- Współpraca realizatorska: Jerzy Lipman
- Reżyser II: Andrzej Czekalski, Karol Dąbrowski, Jakub Goldberg
- Współpraca reżyserska: Maria Pietrzak, Bohdan Ziółkowski, Jerzy Trojan, Teresa Olszewska (w czołówce podano: T.Olszewski, najprawdopodobniej jest to pomyłka i w rzeczywistości chodzi o Teresę Olszewską)
- Scenariusz: Jerzy Lutowski, Jerzy Hoffman
- Zdjęcia: Jerzy Lipman
- Operator kamery: Andrzej Gronau, Stefan Pindelski
- Współpraca operatorska: Jerzy Białek, Jan Ossowski, Stanisław Matuszewski
- Scenografia: Jerzy Groszang, Wojciech Krysztofiak (w czołówce nazwisko: Krzysztofiak)
- Współpraca scenograficzna: Zdzisław Roliński, Zdzisław Staszewski, Jolanta Jedynak, Franciszek Trzaskowski, Ignacy Gaworkiewicz
- Dekoracja wnętrz: Leonard Mokicz
- Współpraca dekoratorska: Maria Kuminek, Eugeniusz Gąsiorowski
- Kostiumy: Lech Zahorski
- Współpraca kostiumograficzna: Maria Karmolińska
- Militaria: Jerzy Szeski (militaria i kostiumy wojskowe)
- Współpraca przy militariach: Bożena Grun, M. Szeska, Magdalena Tesławska
- Muzyka: Andrzej Markowski
- Wykonanie muzyki: Filharmonia Narodowa (Warszawa) (orkiestra), Fistulatores et Tubicinatores Varsovienses, Centralny Zespół Artystyczny Wojska Polskiego (chór)
- Konsultacja muzyczna: Anna Dolewska
- Choreografia: Jadwiga Hryniewiecka
- Dźwięk: Leszek Wronko
- Współpraca dźwiękowa: Lech Kowalewski, Józef Tomporek, Zygmunt Nowak
- Montaż: Alina Faflik
- Współpraca montażowa: Anna Rubińska
- Charakteryzacja: Tadeusz Schossler, Anna Śmiech
- Współpraca charakteryzatorska: Jan Płażewski
- Ewolucje kaskaderskie: Czesław Magnowski (nie występuje w czołówce), Ryszard Francman (nie występuje w czołówce), Aleksander Fridel (nie występuje w czołówce), Marian Gańcza (nie występuje w czołówce), Zbigniew Janicki (nie występuje w czołówce), Krzysztof Łagodzic (nie występuje w czołówce), Wacław Raszko (nie występuje w czołówce)
- Układy pojedynków: Andrzej Piątkowski
- Przygotowanie koni: Zjednoczenie Hodowli Zwierząt Zarodowych, Andrzej Osadziński (układy jazd konnych), Marek Piotrowski (układy jazd konnych)
- Konsultacja: Jerzy Szablowski (historyczno-obyczajowa), Adam Kersten (historyczno-obyczajowa), Leszek Kukulski (historyczno-obyczajowa), Maria Rychlewska (historyczno-obyczajowa), Jan Wimmer (wojskowa), Kazimierz Konieczny (wojskowa), Jerzy Teodorczyk (wojskowa), Aleksander Czerwiński (wojskowa)
- Kierownictwo produkcji: Wilhelm Hollender, Edward Burba
- Kierownictwo produkcji II: Wojciech Karmoliński, Helena Nowicka, Grzegorz Woźniak
- Współpraca produkcyjna: Jan Kucharski, Kazimierz Sioma, Wielisława Zielonka, Jerzy Rozłucki
- Produkcja: Zespół Filmowy Kamera
- Współpraca produkcyjna: Wytwórnia Filmowa Mosfilm (Bachczysaraj)
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Kierownictwo laboratorium: Krystyna Osińska
- Obsada aktorska: Tadeusz Łomnicki (Jerzy Michał Wołodyjowski), Magdalena Zawadzka (Barbara Jeziorkowska (Wołodyjowska)), Mieczysław Pawlikowski (Jan Onufry Zagłoba), Hanka Bielicka (stolnikowa Makowiecka, siostra Wołodyjowskiego), Barbara Brylska (Krystyna (Krzysia) Drohojowska), Irena Karel (Ewka Nowowiejska , siostra Adama), Jan Nowicki (Ketling-Hassling of Elgin), Daniel Olbrychski (Azja Tuhaj-Bejowicz (Mellechowicz)), Marek Perepeczko (Adam Nowowiejski), Mariusz Dmochowski (Jan Sobieski), Władysław Hańcza (Nowowiejski stary , ojciec Adama i Ewki), Gustaw Lutkiewicz (Zydor Luśnia , wachmistrz, podkomendny Wołodyjowskiego i Adama Nowowiejskiego), Tadeusz Schmidt (Snitko), Andrzej Szczepkowski (biskup Lanckoroński), Leonard Andrzejewski (Halim, sługa Azji), Bogusz Bilewski (pułkownik), Aleksander Gąssowski (w czołówce nazwisko: Gąsowski), Wiktor Grotowicz (generał Potocki, dowódca twierdzy w Kamieńcu), Jerzy Kaczmarek (tańczący z Ewką Nowowiejską podczas zabawy w Chreptiowie), Tadeusz Kosudarski (szlachcic), Andrzej Osadziński (słuchający ballady śpiewanej przez Luśnię), Andrzej Piątkowski (Turek walczący z Wołodyjowskim), Andrzej Przeździecki (rabuś napadający na Wołodyjowskiego i Zagłobę), Ryszard Ronczewski (rabuś napadający na Wołodyjowskiego i Zagłobę), Tadeusz Somogi (posłaniec od Potockiego wręczający list Wołodyjowskiemu w Kamieńcu; w czołówce nazwisko: Samogi), Witold Skaruch (mnich furtian), Gustaw Holoubek (ksiądz Kamiński; nie występuje w napisach; słychać jedynie głos aktora w scenie mszy po śmierci Wołodyjowskiego), Jerzy Kozłowski (nie występuje w czołówce), Czesław Magnowski (nie występuje w czołówce), Jan Tesarz (żołnierz w Chreptiowie; nie występuje w czołówce), Ryszard Wachowski (nie występuje w czołówce; informacja za "Almanachem Sceny Polskiej 1989/90")
- Obsada dubbingu: Tadeusz Łomnicki (Halim, sługa Azji; rola Leonarda Andrzejewskiego; nie występuje w napisach)
Nagrody indywidualne
- 1969 - Jerzy Hoffman Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1969 - Jerzy Lipman Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1969 - Jerzy Lutowski Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1969 - Tadeusz Łomnicki Moskwa (MFF)-nagroda za rolę męską
- 1969 - Jerzy Hoffman Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; przyznana w 1970
Varia
- Utwór muzyczny: ballada stepowa
- Słowa piosenki (-nek) : Andrzej Czekalski
- Wykonanie utworu : Gustaw Lutkiewicz
- Utwór muzyczny: ballada śmiertelna
słowa: anonim z XVI w.- Wykonanie utworu : Barbara Brylska
Pierwowzory
- Pierwowzór: PAN WOŁODYJOWSKI
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Henryk Sienkiewicz