NAUKA LATANIA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1978
- Premiera: 1978. 08. 21
- Gatunek: Film psychologiczny
- Dane techniczne: Barwny. 2470 m. 87 min.
Plenery: Rajcza.

Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
Dziewięcioletni Tomek wraz ze starszą siostrą Wiesią, młodą lekarką, przyjeżdżają na wakacje do ciotki do niewielkiej miejscowości Rajcza koło Żywca. Rodzice przebywają na urlopie w Bułgarii, rodzeństwo ma u ciotki oczekiwać ich powrotu. Idąc ze stacji wstępują do kawiarni. Tam Tomek z zaciekawieniem obserwuje wesoło i hałaśliwie bawiących się miejscowych skoczków narciarskich, przebywające w Raj czy na obozie koszykarki i towarzyszących im młodych ludzi. Atrakcyjna, modnie ostrzy-żona Wiesia staje się obiektem zainteresowania dobrze znających ją chłopców, a szczególnie jednego z nich, ale dziewczyna nie reaguje na zaczepki. Ra-zem z innymi ogląda też Tomek w telewizji wywiad z Józefem Biciem, sportowcem z Raj czy, który niedawno został mistrzem świata w skokach narciarskich. Po wyjściu z kawiarni idą do ciotki. Starsza pani wita ich serdecznie choć radość spotkania zakłóca swobodne zachowanie rodzeństwa i koafiura Wiesi, którą ciotka uważa za skandaliczną. W starym, dobrze znanym Tomkowi domu ulubionym miejscem jego zabaw jest zagracona weranda. Często tu przychodzi, bawi się, przeistaczając się w marzeniach w różne postaci. Nieraz też płata głupie figle - wrzuca np. do weków z przetworami osy, których gniazdo jest w podłodze werandy. Czas upływa spokojnie. Tomek śledzi wszystko co się wokół niego dzieje, robi długie, samotne wycieczki na pobliskie wzgórza. Pewnego dnia trafia na skocznię. Na suchym rozbiegu trenują miejscowi skoczkowie. Chłopak jest zafascynowany, z radością więc przyjmuje rzuconą mimochodem przez trenera propozycję, by zgłosił się do klubu po sprzęt i zaczął skakać. Często też spotyka chłopiec koszykarki, pewnego razu wchodzi do sali, gdzie mieszkają. Niemądre zabawy dziewcząt z Tomkiem przerywa koszykarka Swistakówna. Z nią też spotyka się później Tomek na spacerze. Dziewczyna powie mu czym jest sport, ile wymaga nieraz odwagi, by pokonać własną słabość, samego siebie. Ciszę Rajczy rozdziera ryk syreny. Wszyscy pędzą na polanę u podnóża wzgórza, gdzie rozbił się szybowiec. Leciał nim młody lotnik Paweł, ale na szczęście nic mu się nie stało. Oczekując na przylot kolegów z aeroklubu Wiesia i Paweł wspólnie spędzają czas. Tomek czuje się teraz jeszcze bardziej osamotniony, choć nigdy stosunki z kpiącą z niego siostrą nie układały się dobrze. Często też - gdy wraca do domu podrapany i posiniaczony - karcony jest przez ciotkę. Rajcza przeżywa wielki dzień. Z pompą i honorami, z udziałem telewizyjnych reporterów, miejscowych notabli i całej ludności odbywa się uroczystość powitania Józka Bielą. Wśród witających są Wiesia, Paweł i Tomek. Wieczorem, rozgorączkowany i zachwycony Tomek opowiada ciotce o uroczystości. Starsza pani stwierdzając, że jest chory kładzie go do łóżka i stawia bańki. Wróciwszy później do domu Wiesia zarzuca ciotce ignorancję w metodach kurowania brata i sama postanawia go zbadać. Tomek, w którym coraz bardziej narasta niechęć do siostry za jej drwiny i pozostawianie go samego ze złością gryzie ją w rękę. Oburzona Wiesia wybiega z domu, a pozostawiony sam w pokoju, by spokojnie "chorował" - Tomek ucieka. Noc upływa rodzeństwu z przygodami. Wiesia zostaje "nakryta" przez miejscowych chłopców podczas wspólnej nocy spędzonej z Pawłem na polance pod czaszą spadochronu. Tomek błąka się po okolicy, trafiając wreszcie do sanatorium, gdzie rano odnajduje go ciotka. Przygnębienie chłopca pogłębia śmierć starego ratownika GOPR-u, człowieka, który lubił i rozumiał chłopca. Po kryjomu Tomek idzie z nartami na skocznię. Tam po chwili wahania oddaje skok, który kończy się upadkiem... Wieczorem przyjeżdżają rodzice. Tomka nie zastają w domu. Gorączkowym poszukiwaniom chłopca, w którym bierze udział cała rodzina przygląda się... poszukiwany, siedząc na konarze wysokiego, stojącego obok domu drzewa.
Ekipa
- Reżyseria: Sławomir Idziak
- Reżyser II: Agata Miklaszewska
- Współpraca reżyserska: Paweł Partyka, Maria Kuzemko
- Scenariusz: Sławomir Idziak
- Dialogi: Zbigniew Brzozowski
- Zdjęcia: Sławomir Idziak, Andrzej Popławski
- Operator kamery: Janusz Zachwajewski
- Oświetlenie: Mieczysław Sitarz
- Scenografia: Janusz Sosnowski
- Współpraca scenograficzna: Wojciech Złotowski, Edmund Siekierski
- Kostiumy: Marek Mierzejewski
- Współpraca kostiumograficzna: Krystyna Piętak
- Muzyka: Jan Kanty Pawluśkiewicz
- Dyrygent: Jan Kanty Pawluśkiewicz
- Konsultacja muzyczna: Jerzy Matula
- Dźwięk: Bolesław Dacko
- Współpraca dźwiękowa: Jacek Hałatnik, Zygmunt Nowak
- Efekty dźwiękowe: Barbara Okoń
- Montaż: Anna Maria Czołnik
- Współpraca montażowa: Jadwiga Jakubowska
- Charakteryzacja: Helena Matejska
- Kierownictwo produkcji: Wanda Wojnar-Iliew
- Kierownictwo produkcji II: Zbigniew Żmudzki
- Współpraca produkcyjna: Jerzy Jakubiak, Tadeusz Lampka
- Kierownictwo zdjęć: Danuta Spychalska
- Produkcja: Studio Filmowe Tor
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Kierownictwo laboratorium: Irena Dziegięlewska
- Obsada aktorska: Tomasz Hudziec (Tomek), Hanna Bieluszko (Wiesia, siostra Tomka), Sława Kwaśniewska (Helena Bujarowska, ciotka Tomka i Wiesi), Ewa Ziętek (Świstakówna), Henryk Dłużyński (Roman, ratownik GOPR), Bogdan Izdebski (skoczek Kania), Sylwester Biniek (lotnik Paweł), Magda Binda (koleżanka Tomka), Andrzej Pieczyński (Józef Biel, mistrz świata w skokach narciarskich), Andrzej Kotkowski, Zbigniew Buczkowski (trener skoczków narciarskich), Ryszard Witke (najmłodszy skoczek), Adam Klekot, Ewa Wysocka (koszykarka), Bogdan Bentyn (skoczek narciarski), Jan Bógdoł (uciekinier z sanatorium), J Sobko, E Biesiekierska (koszykarka), M. Zawada, T Starowiejska (koszykarka), W Kubica (skoczek narciarski), Piotr Fijas (skoczek narciarski), Janusz Pichlak (reporter rozmawiający w telewizji z Bielem), J Łuczak (reporter tv), B Bartczak, B Kossacz, koszykarki KS "Wisła" (Kraków)
Nagrody indywidualne
- 1978 - Sławomir Idziak Nagroda im. Andrzeja Munka (przyznawana przez PWSFTviT)
- 1979 - Poznań (FF dla Dzieci)-Nagroda Specjalna za nowatorstwo formy; 6 Ogólnopolski Festiwal Filmów dla Dzieci i Młodzieży (5-9.05)