ARCHIWISTA

Dziennikarz, syn zamordowanego archiwisty partyjnego z KC PZPR, nie wierzy w rabunkowe motywy zbrodni. Tropiąc zabójców ojca odnajduje niezwykły dokument: kasety z amatorskimi filmami nakręconymi przez ofiarę. Swoisty pamiętnik archiwisty i jednocześnie oskarżycielską dla włodarzy PRL kronikę najnowszych dziejów naszego kraju. Od zabójstwa Nowotki przez Mołojca, przez zbrodnie stalinizmu, naznaczone krwią wydarzenia poznańskie, grudniowe strzały na Wybrzeżu - po morderstwa dokonane przez "nieznanych sprawców" i dni stanu wojennego.

Ekipa

Varia

1

Umiera Jan Wagner, były pracownik archiwum PZPR. Przyczyną zgonu jest uderzenie tępym narzędziem w tył głowy. Cios zadano w czasie napadu na jego mieszkanie, który - zdaniem prokuratury - miał charakter rabunkowy. Po pogrzebie Zbigniew Wagner, syn zamordowanego, w ściennej szafie ukrytej za wieszakiem w przedpokoju domu ojca, odnajduje siedem kaset wideo. Zaczyna je oglądać. Szybko orientuje się, że ojciec pozostawił po sobie dokumentalny film o historii PZPR - film bardzo osobisty. W jego wstępie były archiwista wyjaśnia przed kamerą, zwracając się do syna, dlaczego nakręcił film: skłoniła go do tego śmierć Krzysztofa, uznana za wypadek. Zbigniew jest dziennikarzem telewizyjnym. Był działaczem "Solidarności", co sprawiło, że jego kontakty z ojcem - członkiem PZPR i jej archiwistą - były bardzo chłodne. Nie wiedział, że ten przygotowuje film. Nie wiedział też, że miesiąc przed śmiercią dzwonił do jego przełożonego z propozycją nadania dokumentu na antenie Telewizji Polskiej. Teraz dowiaduje się o tym wszystkim zaskoczony. Co więcej, przełożony informuje go, że zgodnie z tym co mówił mu Jan Wagner, kaset było dziewięć i historia PZPR była w nich doprowadzona do 1989 roku. Zbigniew stwierdza, że nie ma ani kaset, ani dokumentów, a film jego zdaniem nie nadaje się do emisji. W tej sytuacji otrzymuje propozycję, by sam nakręcił film o ojcu. Początkowo ma wątpliwości, lecz ostatecznie przyjmuje propozycję. Ważniejsze niż film wydaje się jednak Zbigniewowi wyjaśnienie przyczyny śmierci śmierci ojca. Zwłaszcza że obrońca podejrzanego o dokonanie napadu informuje go, że chce dowieść, iż jego klient tego nie zrobił, a napad nie miał charakteru rabunkowego. [PAT]

2

Zbigniew Wagner zaczyna pracować nad filmem o ojcu. Nadal też ogląda pozostawiony przez niego film w nadziei, że znajdzie w nim odpowiedź na pytanie, dlaczego archiwista PZPR został zamordowany. W przesuwających się przed oczami obrazach uroczystości, zjazdów, narad, które w przeszłości wyznaczały rytm najnowszej historii Polski, nie odnajduje niczego nadzwyczajnego. Kolejne włamanie do domu ojca zdaje się wskazywać, że włamywacze za pierwszym razem nie znaleźli tego, czego szukali. Zbigniew stara się zainteresować władze śledcze. Przekonuje, że należałoby wyjaśnić, co stało się z dwoma z dziewięciu kaset nagranych przez ojca, lecz nie budzi to zainteresowania policji i prokuratury. Zatrzymanie domniemanego sprawcy wydaje się wystarczającym powodem zamknięcia śledztwa. [PAT]

3

Zbigniew Wagner nadal ogląda pozostawiony przez ojca film o historii partii. Coraz bardziej wątpi, że znajdzie w nim odpowiedź na pytanie, dlaczego archiwista PZPR został zamordowany. Co najwyżej dowie się, dlaczego został jej członkiem i kiedy przeżył z tego powodu największe rozczarowania i gorycz. Zbigniew zaczyna też watpić, że kasety z filmem stały się przyczyną śmierci ojca, choć dwie z nich zginęły, zabrane prawdopodobnie przez sprawców napadu. Z drugiej jednak strony, adwokat mężczyzny podejrzanego o zabójstwo jest przekonany o niewinności swojego klienta, a nawet twierdzi, że jego zdaniem napad wcale nie miał charakteru rabunkowego. Wydaje się to potwierdzać tajemnicza propozycja odkupienia filmu za niebagatelną cenę, którą Wagner niebawem dostaje. Przewożony z aresztu domniemany zabójca ginie w wypadku samochodowym. Prokuratura ma zamiar umorzyć śledztwo. Zbigniew nabiera przekonania, że tajemnica tragicznej śmierci ojca nigdy nie zostanie wyjaśniona. [PAT]

4

Zbigniew Wagner wie, że wobec tragicznej śmierci jedynego podejrzanego o napad na jego ojca, sprawa zabójstwa byłego pracownika archiwum PZPR dla prokuratury już nie istnieje. Teraz więc koncentruje się na pracy nad swoim filmem o ojcu. Przegląda ostatnią z taśm znalezionych w jego ściennej szafie, ukrytej za wieszakiem w przedpokoju. W tej części filmu Jan Wagner przedstawia wydarzenia z lat 1980 i 1981, cytując protokoły z burzliwych wówczas plenów KC PZPR i narad, ukazujące rozdarcie w parii, prowadzące do podziału na tych, którzy do walki z opozycją chcieli użyć siły, i tych, którzy chcieli "Solidarność" zneutralizować. Przytacza też zapisy z prac tzw. Komisji Grabskiego. Zbigniewa najbardziej intryguje brak teczek z dokumentami, wyraźnie widocznych na taśmach ojca w sekwencjach, w których bezpośrednio zwraca się do kamery. Próbuje dowiedzieć się czegoś o nich od właściciela zakładu fotograficznego, wpółpracującego z ojcem przy tworzeniu filmu - jak to wynika z relacji sąsiada archiwisty. Wystraszony młodzieniec nic jednak nie chce powiedzieć. Za to na wywiad o Janie Wagnerze zgadza się były pracownik MSW. Zbigniew dowiaduje się od niego, że ojciec był informatorem służb bezpieczeństwa. Wkrótce dom archiwisty staje w płomieniach, z powodu, jak to oficjalnie stwierdzono, zwarcia w instalacji elektrycznej. Z tą chwilą dziennikarz traci już wszelką nadzieję na rozwikłanie tajemnicy śmierci ojca, a żona radzi mu, by nie tylko zostawił tę sprawę, ale też w ogóle zrezygnował z realizacji filmu o nim. [PAT]