BILLBOARD
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1998
- Premiera: 1998. 11. 20
- Dane techniczne: Barwny (negatyw: Kodak). Dźwięk: Dolby SR. 2979. 95 min.
Plenery: Warszawa.

Już od dawna żadnemu debiutowi filmowemu w Polsce nie poświęcono tyle uwagi, co "Billboardowi". Ledwo zaczęły się zdjęcia, na plan zaproszono dziennikarzy z prasy i telewizji. Młody reżyser Łukasz Zadrzyński nie ukrywał dumy: udało mu się pozyskać samego Andrzeja Seweryna do zagrania jednej z kluczowych ról, dysponował scenariuszem samego Janusza Głowackiego, zapewnił sobie współpracę samego Łukasza Kośmickiego - jednego z najlepszych operatorów młodego pokolenia. A przy tym obiecywał film o sprawach, które zna najlepiej - o środowisku ludzi związanych z reklamą - grupie zawodowej stosunkowo świeżej na rynku pracy, a więc będącej świadectwem przemian ekonomicznych, społecznych i obyczajowych, jakie dokonują się w Polsce po roku 1989. W jednym z wywiadów Zadrzyński dodawał, że szczególnym bohaterem filmu jest sama reklama - znak naszych czasów i odzwierciedlenie stanu ludzkiej świadomości pod koniec XX wieku. "Jej wszechobecność jest tak wielka, że najwyższy czas zacząć się zastanawiać nad jej wpływem na ludzi". Zapowiedzi te brzmiały może nieco górnolotnie, lecz zainteresowanie mediów nie słabło. Wkrótce okazało się, że do obsady filmu dołączyły gwiazdy muzyki pop: Paweł Kukiz i Justyna Steczkowska, a grono wykonawców poszerzyło się o Bogusława Lindę i Piotra Fronczewskiego. O "Billboardzie" było szczególnie głośno przed gdyńskim festiwalem. Film miał otwierać stawkę pięciu obrazów ubiegających się o nagrodę za debiut. Niestety, Zadrzyńskiemu nie udało się zmontować filmu na czas. Tym większe zainteresowanie towarzyszy premierze filmu. "Billboard" daleki jest od tradycyjnych wzorców kina polskiego. Wartka akcja, operowanie skrótem, niewygładzone, pełne wulgaryzmów dialogi, humor na granicy dobrego smaku, agresywne zdjęcia, ostra muzyka. To kino spod znaku reklamy i wideoclipu, mające swe korzenie we wczesnych filmach Ridleya i Tony'ego Scotta, w "Rozmowie" Francisa Forda Coppoli i "Klute" Alana Pakuli, w kinie Davida Lyncha oraz w całym brytyjskim kinie przełomu lat 70. i 80., kiedy do głosu doszli twórcy uczący się fachu na reklamach i wideoclipach - Alan Parker, Adrian Lyne, Russell Mulcahy. To także kino spod znaku postmodernizmu - pastiszu, zgrywu, aktorskiej szarży. Szybkiego montażu, będącego zresztą znakiem rozpoznawczym obu wspomnianych wyżej nurtów kina, Zadrzyński uczył się, pracując w reklamie. Jest zresztą jednym z najwyżej cenionych polskich twórców filmu reklamowego (m.in. reklama Statoil z panią Jadzią motocyklistką), ma również spore osiągnięcia w dziedzinie wideoclipu (m.in. "Chłopaki nie płaczą" grupy T. Love). Świadomie czerpiący z tych doświadczeń "Billboard" jest więc propozycją przede wszystkim dla widza oswojonego z tego rodzaju agresywnością audiowizualną. Akcja filmu dzieje się współcześnie w Polsce. Bohaterem jest trzydziestoletni Kuba, pracownik jednej z agencji reklamowych, których dziesiątki pojawiły się w Polsce po upadku komunizmu. Film opowiada o tym jak wykonując swoje obowiązki, Kuba wpada w pasmo niezrozumiałych i przerażających wydarzeń. Zostaje zaplątany w brutalne morderstwo - nagle przekracza niewidzialną granicę, jaka oddziela zwykłe życie od ciemnej strony rzeczywistości. Staje się celem, na który poluje zorganizowany gang. Wszystko zaczyna się w dniu, gdy Kuba dostaje zlecenie od Dyrektora agencji. Musi odnaleźć modelkę - Rosjankę o imieniu Masza. Masza wystąpiła na billboardzie reklamowym, a potem niespodziewanie zniknęła. Od znalezienia jej zależą duże pieniądze, które klient gotów jest wyłożyć na kampanię reklamową, więc sprawa jest bardzo pilna. Kuba, szukając jej, poznaje Tanię - przyjaciółkę Maszy, która od dłuższego czasu marzy o wystąpieniu w reklamie. Przypadkowo oboje zostają aresztowani przez policjantów, od których dowiaduje się, że w mieście grasuje morderca młodych Rosjanek. Dziwny początek znajomości z Tanią wzbudził między nimi wzajemne zainteresowanie. Kuba wydaje się nią zauroczony. Tania nie chce podać nowego adresu Maszy, ale Kuba zdobywa go fortelem. O dziwo następnego dnia w agencji Dyrektor jest wściekły. Twierdzi, że nie ma żadnej Maszy pod adresem, który Kuba przekazał. Podejrzewa, że Kuba go oszukał. Kubie grozi utrata pracy. Chcąc odnaleźć Maszę, Kuba wkracza w nieznany mu świat, który, jak labirynt pochłania go coraz głębiej. Szukając Maszy, Kuba przypadkiem staje się świadkiem morderstwa. I odtąd już zostaje coraz bardziej i bardziej wciągnięty w serię groźnych, niezrozumiałych wydarzeń. Dookoła Kuby znikają ci, którzy mieli ze zbrodnią coś wspólnego, a obcy ludzie czyhają na jego życie. Mimo to nie zgłasza się na policję. Wie, że jego wersja wydarzeń nie przekona nikogo, gdyż przypadkowy przechodzień widział go wychodzącego z miejsca zbrodni. Boi się, że zostanie oskarżony i skazany. Zyskuje pewność, że Masza została zamordowana tak, jak inne młode Rosjanki. Wtedy ponownie spotyka Tanię. Jest pobita i przerażona. Także ona okazuje się zaplątana w serię groźnych, niezrozumiałych wydarzeń, które osaczyły Kubę. Masza, zanim się ukryła, zostawiła Tani kasetę wideo. To właśnie tej kasety szukają mordercy. Jest ona dowodem przestępstwa kogoś, z kim Masza była przez pewien czas. Okazuje się, że przez pomyłkę Tania zostawiła tę kasetę u Kuby. Ta pomyłka wywołała serię zbrodni. Na kasecie zarejestrowana jest scena, w której młoda Rosjanka zostaje z zimną krwią zabita przed pracującą kamerą. Kuba zaczyna rozumieć, że za dramatycznymi wydarzeniami, w które się wplatał, kryje się gang, kręcący na zamówienie snuff movies. W nagraniu odnajduje elementy, które świadczą, że jest w to zamieszany ktoś z agencji. Tania zostaje porwana przez mordercę, który proponuje Kubie wymianę: jej życie za kasetę. Kuba musi podjąć decyzję. Jeśli zgłosi się z taśmą na policję, może uwolnić się od podejrzeń i wyplątać się z koszmaru. Jeśli przyjmie propozycję mordercy, traci szanse na uwolnienie się od podejrzeń, a sam też może zginąć. Jednak nie umie postąpić inaczej, tym bardziej, że zakochał się w Tani. Decyduje się ratować ją za wszelką cenę. Gdy dochodzi do wymiany, osobą kierującą przestępczym interesem okazuje się Dyrektor agencji. Gdy Masza zniknęła z dowodem jego zbrodni, posłużył się Kubą, by ją odnaleźć i zabić. Teraz ma wszystkie atuty w swoim ręku - odzyskał kasetę z dowodem zbrodni. Wszystko jest już przygotowane do nakręcenia kolejnego filmu. Tym razem to Tania ma zostać zabita. Kuba próbuje ją ratować apelując do resztek jego ludzkich uczuć, ale Dyrektor nie reaguje. W długim i nawiedzonym monologu wyznaje, że swoją przestępczą działalność traktuje jako oczyszczenie z kłamstwa, których reklama zaraża świat. Nie ma wątpliwości, że jest chory psychicznie. Wtedy następuje finał...
Ekipa
- Reżyseria: Łukasz Zadrzyński
- Współpraca reżyserska: Krzysztof Zbieranek, Haider Rizvi (w czołówce: Ali Heidi Rizvi), Jacek Loyola, Anna Zaorska, Joanna Kadubiec, Adam Papliński
- Scenariusz: Janusz Głowacki, Łukasz Zadrzyński
- Zdjęcia: Łukasz Kośmicki
- Operator obrazu: Łukasz Kośmicki
- Operator kamery: Marek Rajca
- Operator Steadicam: Andreas Glatzel
- Asystent operatora obrazu: Henryk Jedynak (asystent techniczny), Wiktor Nitkiewicz (asystent techniczny), Bogdan Dąbrowski (II asystent)
- Oświetlenie: Marek Wojtaszewski (mistrz), Maciej Zwierzchowski, Jarosław Bedyk, Marian Młynarski, Wojciech Lorek
- Wózkarz: Robert Łukowski, Marek Majkowski
- Obsługa kranu kamerowego: Robert Szymański (nie występuje w czołówce)
- Obsługa agregatu: Janusz Pawłowski
- Korekta barwna: Danuta Mazurkiewicz
- Scenografia: Janusz Sosnowski
- Asystent scenografa: Włodzimierz Szyrle, Anna Piórkowska, Paweł Gołaszewski
- Dekoracja wnętrz: Wiesława Chojkowska
- Kierownictwo budowy dekoracji: Joanna Lelanow
- Rekwizyty: Paweł Gołaszewski, Henryk Puchalski, Dariusz Lipiński, Włodzimierz Maksymiuk, Adam Kowalski (pomocnik)
- Kostiumy: Dorota Szumińska
- Asystent kostiumografa: Marzena Wardzyk, Julita Bądkiewicz
- Efekty muzyczne: Piotr Kokosiński (Post Meridian)
- Dźwięk: Paweł Łuczyc-Wyhowski, Jacek Kuśmierczyk, Piotr Kokosiński
- Asystent operatora dźwięku: Piotr Faryński
- Mikrofoniarz: Tomasz Łuczyc-Wyhowski
- Efekty dźwiękowe: Henryk Zastróżny (Łódzkie Centrum Filmowe), Ztudio (sound design)
- Zgranie dźwięku: Jan Freda (Dolby SR; Łódzkie Centrum Filmowe)
- Montaż dźwięku: Jacek Kuśmierczyk (Sonoria)
- Montaż: Marcin Piątkowski
- Współpraca montażowa: Hanna Kobus
- Montaż negatywu: Elżbieta Kossek (ścięcie negatywu)
- Charakteryzacja: Tomasz Matraszek
- Asystent charakteryzatora: Ewa Wiączek
- Współpraca charakteryzatorska: Marek Pomaski (make-up bus), Waldemar Pomaski (make-up bus)
- Tłumaczenie: Ludmiła Makarenko
- Fotosy: Jacek Piotrowski
- Transport: Waldemar Zalewski, Michał Zalewski, Adam Werelich
- Catering: Marta Wal, Ryszard Wal
- Opracowanie graficzne: Józef Dutkiewicz, Marta Precht (napisy końcowe)
- Efekty specjalne: Paweł Śmietanka (transfer efektów komputerowych na negatyw 35 mm), Cezary Cichocki (transfer efektów komputerowych na negatyw 35 mm)
- Komputery: Czarny Piotrowski
- Efekty pirotechniczne: Sławomir Maślanka
- Konsultacja: Władysław Kita (kaskaderska)
- Kierownictwo produkcji: Katarzyna Krosny, Robert Feluch
- Współpraca produkcyjna: Katarzyna Krosny, Jerzy Pyć, Stefan Skrzypczak, Zbigniew Polak, Justyna Pawlak, Agnieszka Żmijewska, Ewa Wróblewska, Ewa Machałowska, Honorata Kontny, Anna Robak, Katarzyna Korczewska
- Organizacja produkcji: Robert Feluch, Agnieszka Dragan
- Dyżurny planu: Paweł Gołaszewski, Jan Marciniak, Jacek Mrozowicz
- Sekretariat planu: Barbara Dąbkiewicz
- Producent: Violetta Furmaniuk-Zaorska
- Koproducent: Mirosław Bork (Telewizja Polska), Andrzej Widelski (Telewizja Polska), Dorota Rakowska-Kośmicka (HBO), Anna Skonieczna (HBO)
- Produkcja: Vilm Production, Telewizja Polska, HBO Polska, Agencja Produkcji Filmowej
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Dystrybucja: Syrena Entertainment Group (firma dystrybucyjna)
- Obsada aktorska: Rafał Maćkowiak (Kuba Alchimowicz), Andrzej Seweryn (dyrektor agencji), Bogusław Linda (Śliski), Piotr Fronczewski ("Kaleka"), Paweł Kukiz ("Żyła"), Justyna Steczkowska (Anita, pracownica agencji), Katia Gusjewa (Tania), Mikołaj Grabowski (inspektor policji), Piotr Gąsowski ("Gruby", pracownik agencji), Jarosław Kostrzewa ("Łysy", pracownik agencji), Jacek Korniluk (Nowak, pracownik agencji), Henryk Redosz ("Serdel"), Elżbieta Jarosik (matka "Żyły"), Paweł Syrych (Rosjanin), Paweł Audykowski (Rosjanin), Marco Ghia ("Kaktus"), Elena Łazutkina (Masza), Ewelina Falba (Liliana), Masza Jatrowa (Ruda), Łukasz Zadrzyński (reżyser reklamówki), Jan Jurewicz (klient agencji), Grażnieff Tchórznicka (recepcjonistka), Katarzyna Bargiełowska (sekretarka), Ivo Kęsy (kurier), Paweł Nowakowski (komputerowiec), Jan Strumiłło (magazynier), Włodzimierz Musiał (strażnik w agencji), Zuzanna Wiechowska (dziewczynka), Monika Wypart (córka dyrektora), Jakub Grzegorek (oficer), Paweł Wilczak (złodziej samochodu Kuby), Bartłomiej Topa (kelner), Borys Jaźnicki (Paweł Rolski, model Nowaka poznany w kawiarni), Karol Witowski (model Claudio), Ryszard Chlebuś (sprzedawca hot dogów), Aleksandra Chaberek (modelka), Katarzyna Gałuska (modelka), Katarzyna Rogacewicz (charakteryzatorka), Violetta Kołakowska (modelka z reklamówki), Tomasz Kurzyca (człowiek z lodem), Grzegorz Czepułkowski (pracownik agencji; nie występuje w napisach), Marian Glinka (mężczyzna w ubikacji; nie występuje w napisach), Andrzej Szopa (taksówkarz; nie występuje w napisach)
Nagrody indywidualne
- 1999 - Janusz Sosnowski Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza scenografia; za rok 1998
Varia
- Piosenka: DO ZAKOCHANIA JEDEN KROK
W utworze wykorzystano sample z oryginalnej wersji utworu w wykonaniu Andrzeja Dąbrowskiego- Muzyka piosenki (-nek) : Antoni Kopff
- Słowa piosenki (-nek) : Andrzej Bianusz
- Wykonanie piosenki (-nek) : Paweł Kukiz
- Realizacja nagrań : Andrzej Smolik
- Piosenka: HAUNTED WHEN THE MINUTES DRAG
- Wykonanie piosenki (-nek) : Love and Rockets (zespół)
- Piosenka: BLUE BIRD
- Wykonanie piosenki (-nek) : Nick Cave
- Piosenka: RISE
- Wykonanie piosenki (-nek) : Public Image Ltd. (zespół)
- Piosenka: SOMEBODY PUT SOMETHING IN MY DRINK
- Wykonanie piosenki (-nek) : The Ramones (zespół)
- Piosenka: ECSTASY
- Wykonanie piosenki (-nek) : The Wolfgang Press (zespół)
- Piosenka: BURNING SKIES
- Wykonanie piosenki (-nek) : Tones On Tail (zespół)
- Piosenka: WE WANT THE AIRWAVES
- Wykonanie piosenki (-nek) : The Ramones (zespół)
- Piosenka: SWEATBOX
- Wykonanie piosenki (-nek) : The Wolfgang Press (zespół)
- Piosenka: LIONS
- Wykonanie piosenki (-nek) : Tones On Tail (zespół)
- Piosenka: HOME
- Wykonanie piosenki (-nek) : Public Image Ltd. (zespół)
- Piosenka: I'VE SEEN THAT MOVIE TOO
- Wykonanie piosenki (-nek) : Elton John
- Piosenka: I PUT A SPELL ON YOU
- Wykonanie piosenki (-nek) : Eric Burdon, The Animals (zespół)
- Piosenka: TAKE A HEART
- Wykonanie piosenki (-nek) : Sorrows (zespół)
- Utwór muzyczny: LAST NIGHT WAS LIKE THE MOVIES
- Muzyka : Paweł Nowakowski
- Utwór muzyczny: ANDERLECHT CHAMPION
- Muzyka : Adam Burzyński
- Utwór muzyczny: MYDŁO
- Muzyka : Paweł Betley
- Cytat filmowy: TRĘDOWATA - fragment z filmu
- Reżyseria : Jerzy Hoffman
- Muzyka : Wojciech Kilar
- Cytat filmowy: CHŁOPAKI NIE PŁACZĄ
- Reżyseria : Łukasz Zadrzyński
- Wykonanie piosenki (-nek) : T. Love (zespół)