KRÓLOWA ANIOŁÓW
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1999
- Premiera: 1999. 11. 12
- Dane techniczne: Barwny + Czarno-biały (negatyw: Kodak). Dźwięk: Dolby Stereo. 2925 m. 100 min.
Zdjęcia rozpoczęły się 8 września 1998 w Bełdowie pod Łodzią.

"Królowa aniołów" jest filmem o zmaganiu ze światem. Jest wylizywaniem się z ran, które świadomie i nieświadomie zadajemy sobie nawzajem. Jest egzorcyzmem wypędzającym z mego życia demony bezsensu i depresji, pełnym determinacji poszukiwaniem nadziei. Chciałem bardzo zrobić film niejednoznaczny, rozwibrowany, czarowny i szorstki jednocześnie. Film pozornie niejednorodny, posklejany z różnych rzeczywistości, emocji, losów ludzkich, który jednak w jakiś szalony sposób zawierałby w sobie klarowność i siłę sformułowań, dotykających odczuwanej przez nas wszystkich prawdy o naszych wzajemnych relacjach. Nie bójcie się tego filmu, nie uciekajcie przed nim zmęczeni chorą rzeczywistością. Ten film jest pocałunkiem." (wypowiedź Mariusza Grzegorzka).
Akcja filmu rozgrywa się w dwóch wzajemnie się dopełniających planach czasowych: teraz i dawno temu. We współczesnej historii bohaterem jest młody lekarz Jakub, który właśnie przeżywa dramatyczny i trudny emocjonalnie okres swego życia. Coraz bardziej traci kontakt ze swoim ojcem i narzeczoną, Marią. Podejmując ostatnią próbę ratowania siebie, Jakub decyduje się na porwanie Marii, by na jej oczach dokonać swoistej psychodramy i zmusić do wysłuchania jego "spowiedzi". W części "dawnej" (ok. 150 lat temu), młodziutka guwernantka Maria ucieka od rzeczywistości w obsesyjną i idealistyczną miłość do księdza Jakuba, który właśnie przybył do swej nowej parafii.
Kim jest Królowa aniołów? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta ani jednoznaczna. Podobnie jak niezwykle wyrafinowany estetycznie i intelektualnie drugi film Mariusza Grzegorzka nawiązujący do obsesji i świata wyobraźni jego oryginalnego debiutu "Rozmowa z człowiekiem z szafy". Królowa jest niezwykłą dziewczyną. Miała trudne dzieciństwo, po którym odziedziczyła ciągoty do ucieczek w świat urojony. Jest przekonana, że nawiązuje kontakt z istotami boskimi. Jest symboliczną, nierzeczywistą postacią, jakimś sennym majakiem.
"Królowa aniołów" dzieje się w dwóch planach czasowych. Wątek współczesny opowiada o lekarzu Jakubie (Mariusz Jakus) i krachu jego miłosnego związku z nauczycielką Marią (Gabriela Muskała). Podczas nocnego dyżuru w szpitalu Jakub pomaga uspokoić cierpiącego chłopczyka. Przeżywa wstrząs, który popycha go w wewnętrzną podróż w czas przeszły, w regiony dzieciństwa, do genezy jego lęków i frustracji. Ta sama para aktorów wciela się w księdza i pokojówkę. Druga historia miłosna, przeplatająca się równolegle z pierwszą, rozgrywa się w szlacheckim dworze w końcu XIX wieku, gdzie Maria opiekuje się schorowaną dziedziczką Elżbietą (Zofia Rysiówna). Córka Elżbiety, Zofia (Dorota Pomykała) spodziewa się dziecka. Jest zgorzkniała, rozhisteryzowana kobietą - opuszczoną przez ojca dziecka - nie może odnaleźć się w życiu.
Grzegorzek nie opowiada historii realistycznych. Królowa aniołów jest filmowym snem - porwanym, pulsującym, halucynacyjnym. Jest filmem pełnym zaskakujących obrazów, tworzących prawdziwy "film nadrealny". W tej kunsztownej i przebogatej formie wysmakowane, hasowskie kadry ze szlacheckiego dworu sąsiadują z obrazami niczym z heavymetalowego teledysku, kolor z surową czernią i bielą, pozytyw obrazu zmienia się nagle w negatyw lub pulsującą izohelię. Ale Królowa aniołów nie jest przecież popisem reżyserskiej oryginalności Grzegorzka. Jej "dwuczasowość" wyraźnie wskazuje na uniwersalny wymiar filmu skupiającego się na opisie skali związków uczuciowych między kobietą i mężczyzną. Tę wspólnotę ludzkich dramatów i radości podkreśla wspólna, rodzinna fotografia aktorów grających bohaterów, którzy na końcu filmu - niczym po zakończonym spektaklu - zrzucają maski granych przez siebie osób. Bohaterowie Królowej aniołów przypominający postaci z filmów Andrzeja Żuławskiego (Trzecia część nocy, Diabeł, Kobieta publiczna) - żyją wstrząsani konwulsjami i histerycznym krzykiem wyrażającym ból samotności i głód miłości przechodzącej w nienawiść.
Ekipa
- Reżyseria: Mariusz Grzegorzek
- Współpraca reżyserska: Barbara Grzegorzek
- Scenariusz: Mariusz Grzegorzek
- Zdjęcia: Jolanta Dylewska
- Operator kamery: Andrzej Musiał
- Współpraca operatorska: Edward Makówka, Ferdynand Szczerbowicz (w czołówce imię: Fredisław), Janusz Lament, Józef Cieplucha, Jerzy Feliksiak, Tadeusz Kędziak, Michał Wojciechowski, Ireneusz Dybowski, Witold Kurzyński, Norbert Karpiak, Marcin Horbacz
- Operator Steadicam: Adam Różański, Tomasz Karnowski (asystent; nie występuje w czołówce)
- Zdjęcia specjalne: Ryszard Wierzbicki, Jacek Śliwa (podwodne)
- Współpraca operatorska: Michał Jeziorowski (przy zdjęciach podwodnych), Mirosław Słowiński (przy zdjęciach podwodnych), Roman Zajdler (przy zdjęciach podwodnych)
- Scenografia: Jagna Janicka
- Współpraca scenograficzna: Wojciech Żogała
- Dekoracja wnętrz: Jagna Janicka, Wojciech Żogała
- Kierownictwo budowy dekoracji: Bogdan Bujnowicz
- Rekwizyty: Paweł Żyłka, Grzegorz Gulazdowski
- Kostiumy: Monika Sudół
- Współpraca kostiumograficzna: Bożena Rek, Katarzyna Wyka
- Opracowanie muzyczne: Mariusz Grzegorzek
- Dźwięk: Jan Freda, Iwona Kawiorska
- Współpraca dźwiękowa: Robert Sobótka
- Efekty dźwiękowe: Henryk Zastróżny, Grzegorz Zgliński (określenie funkcji: tła dźwiękowe)
- Montaż: Jarosław Kamiński
- Charakteryzacja: Jolanta Szklarek
- Współpraca charakteryzatorska: Janina Sękowska
- Fotosy: Krzysztof Lipiński
- Opracowanie graficzne: Marta Precht
- Efekty pirotechniczne: Jarosław Kiszałkiewicz
- Kierownictwo produkcji: Piotr Strzelecki, Jacek Gaczkowski
- Współpraca produkcyjna: Paweł Biniek, Bożena Krakówka, Maria Zakrzewska
- Dyżurny planu: Krzysztof Kardasiński
- Sekretariat planu: Urszula Degurska-Bednarek
- Produkcja: Telewizja Polska, Komitet Kinematografii, Agencja Produkcji Filmowej, Krakatau
- Laboratorium: Telewizja Polska
- Obsada aktorska: Gabriela Muskała (Maria), Mariusz Jakus (lekarz Jakub/ ksiądz Jakub Kruk), Zofia Rysiówna (dziedziczka Elżbieta Skłodowska), Dorota Pomykała (Anna Skłodowska, córka Elżbiety), Marta Neuman (Cecylka, służąca w domu Skłodowskiej), Barbara Wałkówna (kucharka Zofia), Bohdan Wróblewski (ksiądz Wacław), Władysław Kowalski (ojciec Jakuba), Katarzyna Chmara (pielęgniarka), Ewa Szawłowska (pielęgniarka), Adrianna Gruszka (pielęgniarka), Monika Badowska (matka Jakuba), Tomasz Roliński, Jolanta Szklarek, Monika Urbańska, Cezary Dutkiewicz, Maciej Słowiński, Michał Kępiński, Waleria Siekierzyńska
Nagrody indywidualne
- 1999 - Jan Freda Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za dźwięk
- 2000 - Jolanta Dylewska Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsze zdjęcia; za rok 1999
Varia
- Utwór muzyczny: LONG SHADOWS 2
Utwór pochodzi z płyty "Facing North" (1992)- Muzyka : Meredith Monk
- Wykonanie muzyki : Meredith Monk, Robert Een
- Utwór muzyczny: YOU WILL ALWAYS LOVE ME
- Muzyka : Babybird
- Wykonanie muzyki : Babybird
- Utwór muzyczny: THIS WEEK, EYES WERE
- Muzyka : His Name Is Alive (zespół)
- Wykonanie muzyki : His Name Is Alive (zespół)
- Utwór muzyczny: HELAS MON DUEIL, A CE COP SUI IE MORT
- Muzyka : Guillame Dufay
- Wykonanie muzyki : Studio Der Fruhen Musik
- Utwór muzyczny: LITURGIE FONDAMENTALE - GRAND MAGNIFICAT
Utwór pochodzi z płyty "Le CHant De Fintenay" (1989)- Wykonanie muzyki : Iegor Reznikoff
- Utwór muzyczny: DO YOU BE
Utwór pochodzi z płyty "do You Be" (1987)- Muzyka : Meredith Monk
- Wykonanie muzyki : Meredith Monk
- Utwór muzyczny: POSSENTE SPIRTO
- Muzyka : Claudio Monteverdi
- Piosenka: APRIL 5TH
- Wykonanie piosenki (-nek) : Talk Talk (zespół)