SOWIZDRZAŁ ŚWIĘTOKRZYSKI
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1978
- Premiera: 1980. 06. 16
- Dane techniczne: Barwny. 2765 m. 97 min.

Nowo mianowany przez biskupa Polkonia proboszcz Giemza wyrusza do plebanii we wsi Ociesęki. Po drodze zatrzymuje się przed chałupą młodego gospodarza Jana Kolasy. Zaproszony do suto zastawionego stołu, Giemza korzysta z gościny. Gdy znużony zasypia, Kolasa przebiera się w księżowskie szaty i parafialną bryczką udaje się do plebanii, gdzie wita go młoda i ładna gospodyni Natalia. Nazajutrz Kolasa wygłasza na sumie kazanie, ogłaszając rozdanie biednym ziemi kościelnej, czym wywołuje ogólne poruszenie. Odbywające się po sumie przyjęcie zakłóca przybycie dziwnego gościa w oberwanym ubraniu. Kolasa wita go skwapliwie, przedstawiając zebranym jako nowego wikarego. Giemza zdeterminowany sytuacją, zgadza się tymczasowo na narzuconą rolę. Oszołomiony wydarzeniami zostaje na plebanii, podczas gdy Kolasa z Natalią biorą udział w hucznym weselu świeżo poślubionej pary. Niespodziewanie uczta zostaje przerwana - to odrzucony zalotnik nasypał do potraw aloesu i całe towarzystwo wybiegło w popłochu na okoliczne pola. Poznany na weselu nadleśniczy Puzyna zaprasza proboszcza na łowy. I oto już wychodzi dorodny odyniec. Rozdrażnione hukiem wystrzałów zwierzę szarżuje na Kolasę i unosi go na swym grzbiecie wprost pod klasztor benedyktynów pod Świętym Krzyżem. Po sutej wieczerzy, której clou stanowi upolowany dzik, biskup Polkoń zaprasza Kolasę, którego bierze za Giemzę, na wizytę do klasztoru św. Katarzyny. Idąc podziemnym przejściem spotykają ni to anioły, ni to świętokrzyskie czarownice; po chwili wszystko znika. Serdecznie witani przez matkę Katarzynę uczestniczą w wieczorze pełnym atrakcji - przedstawienie, pokazy, uczta, a wreszcie niewinne tańce, w trakcie których zawiązuje się nić sympatii między Kolasą a mądrą i piękną siostrą Brygidką. Po powrocie na plebanię jest spokojnie i jakby trochę smutno. Kolasa wysyła do Brygidki, z chusteczką otrzymaną od niej podczas tańca, klasztornego psa. Zdziwioną Brygidkę pies unosi na grzbiecie ponad polami i lasami, wprost do plebanii. Następnego ranka Brygidką odjeżdża z Giemza do pałacu swego ojca, a skonsternowanemu Kolasie objawia swą sympatię Natalia. Zbliża się odpust, na który wizytę zapowiada biskup, domagając się wyjaśnień w sprawie rozdziału ziemi kościelnej. Po odpustowych uroczystościach, uświetnionych wystąpieniem Brygidki na kościelnym świeczniku w towarzystwie anioła, Kolasa odchodzi. Nie może go zatrzymać nawet uczucie Natalii. Kończą się sowizdrzalskie dni, mija sen czy jawa...
Ekipa
- Reżyseria: Henryk Kluba
- Reżyser II: Urszula Krzemieniecka
- Współpraca reżyserska: Alicja Kluba, Wacław Radecki, Danuta Staszewska
- Scenariusz: Józef Ozga Michalski, Henryk Kluba
- Dialogi: Józef Ozga Michalski
- Zdjęcia: Wiesław Zdort
- Operator kamery: Stanisław Szymański, Jacek Malipan (nie występuje w czołówce; jest współtwórcą części zdjęć do filmu)
- Współpraca operatorska: Józef Letkier, Zbigniew Sztajerowski, Jerzy Gajewski
- Scenografia: Bolesław Kamykowski
- Współpraca scenograficzna: Ewa Kronenberg, Grażyna Harasimowicz
- Dekoracja wnętrz: Maciej Kobyliński
- Kostiumy: Danuta Kowner
- Współpraca kostiumograficzna: Jolanta Grzymała, Ewa Niedziułka
- Muzyka: Piotr Marczewski
- Dźwięk: Jerzy Blaszyński
- Współpraca dźwiękowa: Radzisław Mączewski
- Montaż: Halina Nawrocka
- Współpraca montażowa: Jadwiga Trzcinka
- Charakteryzacja: Janina Sękowska
- Współpraca charakteryzatorska: Mieczysław Pośmiechowicz, Jadwiga Świętosławska, Irena Bak
- Ewolucje kaskaderskie: Władysław Barański (instruktaż), Jerzy Rogowski, Krzysztof Mączyński, Zygmunt Poławski
- Kierownictwo produkcji: Tadeusz Baljon
- Kierownictwo produkcji II: Włodzimierz Kaczmarski, Zbigniew Ronert
- Asystent kierownika produkcji: Hanna Frej, Barbara Szeja
- Kierownictwo planu: Władysław Barański
- Produkcja: Zespół Filmowy Silesia
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Obsada aktorska: Olgierd Łukaszewicz (Jan Kolasa), Beata Tyszkiewicz (zakonnica Brygidka), Elżbieta Czaplińska (Natalia, gospodyni proboszcza w Ociesękach), Tadeusz Bartosik (biskup Polkoń), Edward Rączkowski (ojciec Felicjan, przeor klasztoru benedyktynów), Krzysztof Kalczyński (proboszcz Giemza), Leszek Piskorz (kościelny Furkoć), Monika Dzienisiewicz-Olbrychska (matka Katarzyna, przeorysza klasztoru św. Katarzyny), Irena Orska (matka Florianka), Jerzy Nowak (Florianek), Paweł Unrug (brat Jakub), Lesław Janicki (bliźniak), Wacław Janicki (bliźniak), Wiesława Kwaśniewska (żona nadleśniczego Puzyny), Irena Kownas, Edward Kusztal (gość na weselu), Michał Leśniak (proboszcz Kolenda; w czołówce imię: Marian), Teresa Mikołajczuk, Barbara Nowakowska, Zygmunt Nowicki, Bolesław Orski, Maria Robaszkiewicz, Andrzej Skupień, Wacław Wiszniewski (proboszcz Hektor), Marek Włodarczyk, Hanna Zielińska (Teligowa), Jacek Zbrożek, Janusz Zerbst, Gustaw Lutkiewicz (nadleśniczy Puzyna; nie występuje w czołówce), Hanna Mikuć (szlachcianka; nie występuje w czołówce), Jerzy Moes (brat Szymon; nie występuje w czołówce)
Varia
- Piosenka: ballada
- Wykonanie piosenki (-nek) : Lidia Stanisławska
Pierwowzory
- Pierwowzór: SOWIZDRZAŁ ŚWIĘTOKRZYSKI
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Józef Ozga Michalski