POLONIA RESTITUTA

Treścią filmu są wydarzenia związane z odzyskaniem niepodległości przez Polskę - od utworzenia w Krakowie, w roku 1914, legionów przez Józefa Piłsudskiego po dyskusje i decyzje Konferencji Pokojowej w Wersalu.

Ekipa

1

30 lipca 1919, Warszawa. Ignacy Paderewski wygłasza expose w Sejmie Ustawodawczym: "Wysoki Sejmie! (...) Ojczyzna nasza wolna jest nareszcie"... Rozlega się Mazurek Dąbrowskiego. Głos zabiera Maciej Rataj: "Pokój zawiódł nasze oczekiwania... Niemcy mówią, że nie mają zamiaru dochować postanowień Traktatu Wersalskiego. Lloyd George nas pociesza, że Polacy muszą być zadowoleni z tego, co dostali. My nie byliśmy obojętnymi "widzami"...
...Rok 1914. Zabór rosyjski. Podczas wesela Franciszka Pawlaka goście przewidują skutki wojny między trzema państwami zaborczymi. Młodszy brat pana młodego, Tadeusz, nielegalnie przekracza granicę, spieszy do formowanych w Krakowie polskich oddziałów wojskowych. Franek zostaje wcielony do służby w armii carskiej... ...Kraków. Józef Piłsudski pozdrawia pierwszą kompanię kadrową i ogłasza, że odtąd jedynym znakiem polskiego wojska jest Orzeł Biały. Komendant przewiduje rychłe wypowiedzenie przez Austrię wojny Rosji... ...6 sierpnia 1914. Pierwsza kompania kadrowa przekracza rosyjską granicę, żołnierze śpiewają strofki "Hej, strzelcy wraz...". Polskie oddziały wkraczają do Kielc. Ludność dyskutuje szansę wyzwolenia, nie brak ocen sceptycznych... ...Kraków. Stefan Żeromski zaciąga się do Legionów. Piłsudski wzywa go, by przemówił do żołnierzy podczas przysięgi w Kielcach. Żeromski kwestionuje treść tekstu przysięgi. Komendant podkreśla wagę motywów politycznych i wojennych. Twierdzi, iż odzyskanie niepodległości przez Polskę musi odbywać się etapami... ...13 sierpnia 1914, Kraków. Oficer sztabu austriackiego Nowak stawia Piłsudskiemu ultimatum. Informuje o rozwiązaniu polskich organizacji strzeleckich. Polityczną reprezentację Galicji stanowić będzie Naczelny Komitet Narodowy, a w ramach armii austriackiej utworzone będą Legiony Polskie. Piłsudski ma zdecydować o dalszym losie "Strzelców", lecz z ich dowództwa musi zrezygnować. Dowództwo Legionów wyznaczają władze CK Austrii. ...Na froncie toczą się walki, milknie ogień artylerii. Zalega cisza. Franek Pawlak wychodzi z okopu i niepewnym krokiem z podniesionymi rękami zbliża się do studni, by ugasić pragnienie. Zachęceni tym przykładem żołnierze z obu stron frontu podchodzą do studni... ...12 listopada 1915, Nowy Jork. Ignacy Paderewski gra z amerykańską orkiestrą koncert e-moll Chopina. W loży płk Edward House podziwia wirtuoza i rozważa znaczenie popularności pianisty dla sprawy polskiej; równocześnie myśli o poparciu Paderewskiego, co zapewniłoby głosy Polonii w zbliżających się wyborach prezydenta USA. Składa Paderewskiemu wizytę, zapowiadając, że prezydent Wilson zamierza ogłosić 1 stycznia 1916 dniem zbiórki pieniężnej na rzecz ofiar wojny w Polsce... ...1916, Petersburg. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rosji. Roman Dmowski prowadzi rozmowy z ministrem Siergiejem Sazonowem, opowiadającym się za autonomią dla Polaków, jednak ograniczoną do sfery kultury i gospodarki. Dodaje, że nikt w Rosji nie zgodzi się na utworzenie wolnej Polski: "Armia rosyjska przelewa krew nie po to, by korzyści z tego mieli Polacy". Dmowski polemizuje: "nie, po to, by korzyści mieli z tego Niemcy"... ...Marzec 1916, Waszyngton. Prezydent Wilson w rozmowie z Paderewskim interesuje się koncepcjami odrodzenia Polski; zastrzega jednak, że przed wyborami nie może angażować się w problemy polityki europejskiej... ...Lipiec 1916. Piłsudski podczas polowego spotkania z Radą Pułkowników Naczelnego Komitetu Narodowego składa dymisję z wojska, dając wyraz oburzenia w sprawie sposobu traktowania Legionów przez Austrię. Solidaryzujący się z postawą wodza mjr Albin Fleszar protestując przeciw polityce Austrii popełnia samobójstwo... ...Polska kompania śpiewając strofy pieśni "My, pierwsza brygada...", brawurowo naciera na rosyjskie pozycje. W walce na bagnety Tadeusz Pawlak trafia swego brata Franka... ...Styczeń 1916. W rozmowie z Dmowskim kardynał Pietro Gasparri, sekretarz Stanu Stolicy Apostolskiej nie ukrywa swojej sympatii do Niemiec, jest jednocześnie przekonany, że słowa niepodległość nie ma i nie będzie w słowniku polskim; sugeruje trialistyczną formułę Austro-Polsko-Węgierską... ...5 listopada 1916, Warszawa. Ogłoszenie tzw. aktu dwóch cesarzy z zapowiedzią utworzenia "samodzielnego" Królestwa Polskiego... ...Wrzesień 1916, Zakopane. Żeromski i Piłsudski polemizują na temat międzynarodowych sojuszy Polski; brygadier strategię swoją opiera na Niemcach i Austrii, przeciw Rosji a także przeciw Anglii i Francji, pisarz przeciwstawia mu się, optuje wyłącznie za całą zjednoczoną Polską... ...Waszyngton. Paderewski otrzymuje od płk. House'a wiadomość o pozytywnym przyjęciu polskiego memoriału przez prezydenta Wilsona. Paderewski dą-ży do utworzenia w Ameryce stutysięcznej armii im. Tadeusza Kościuszki... ...Listopad 1916, Londyn. Lord Balfour w rozmowie z Lloydem Georgem wyraża zaniepokojenie przychylnością USA dla Polski... ...9 marca 1917, Francja. Ambasador Izwolski na spotkaniu z premierem Briandem wręcza mu dokument stwierdzający, że Rosja zgadza się na powrót Alzacji i Lotaryngii do Francji; rząd francuski zaś przyznaje Rosji zupełną swobodę oznaczania swych granic zachodnich oraz pełną swobodę określenia przyszłości Polski... ...Maj 1917, Piotrogród. Podczas konferencji partii bolszewików jeden z mówców - Pietakow - uważa, że niezawisłość narodowa to przeżytek... Sprzeciwia mu się Lenin, broniący uznania prawa do samostanowienia Polski i Finlandii... ...Kwiecień 1917, Struga k. Warszawy. Piłsudski oświadcza generałowi niemieckiemu, że powołana przez Beselera Tymczasowa Rada Stanu jest fikcją. Podczas posiedzenia Rady, Piłsudski zgłasza wniosek o podanie się jej do dymisji... ...Spotkanie oficerów w warszawskim mieszkaniu Piłsudskiego, który rozważa sytuację geopolityczną spowodowaną przez przystąpienie USA do wojny oraz przez upadek caratu w Rosji... ...Kolejne posiedzenie Tymczasowej Rady Stanu. Piłsudski preferuje politykę faktów dokonanych, zgłasza wniosek utworzenia polskiego rządu: "czas skończyć z robieniem Polski bez Polaków". Wniosek nie znajduje aprobaty. Piłsudski postanawia zrezygnować z pobierania w Radzie poborów... ...W rozmowie z publicystą i działaczem NKN Leo-nem Wasilewskim Piłsudski określa nowe zadania POW oraz podział zadań między grupy "A" i "B". Przybywa delegacja oficerów Pierwszej Brygady z apelem o wystąpienie zbrojne i uderzenie na Warszawę. Zdaniem Piłsudskiego stosowna chwila jeszcze nie nadeszła... ...Twierdza Modlin. Płk Śmigły melduje płk. Januszajtisowi l pułk Legionów na apelu. Wojsko ma złożyć przysięgę - powołanemu przez akt dwóch cesarzy - Królestwu Polskiemu oraz przyszłemu Królowi Polski. Żołnierze kategorycznie odmawiają ślubowania... ...22 lipca 1917, Warszawa. Aresztowanie Piłsudskiego przez Niemców...

Ekipa

2

...Trwają działania wojenne. Niemcy rzucili do walki gazy trujące. Na jednym z frontów spotykają się polskie oddziały walczące w służbie wrogich armii... ...Paryż. Dmowski odbiera depeszę od Paderewskiego z wiadomością, iż z dniem 10 listopada 1917 USA uznały Komitet Narodowy Polski... ...22 czerwca, Mailly (Szampania). Uroczystość ślubowania pułków polskiego wojska. Przybył prezydent Francji Henri Poincare oraz Roman Dmowski, obecny jest m.in. syn Adama Mickiewicza, Władysław... ...Paryż. Posiedzenie Polskiego Komitetu Narodowego. Marian Seyda wskazuje na spadek wpływów kościoła na wsi polskiej, Stanisław Grabski przestrzega przed siłą bolszewickiej agitacji. ...29 sierpnia 1918, Petersburg. Lenin unieważnia wszystkie porozumienia Rosji w zakresie rozbiorów Polski... ...23 października 1918, Warszawa. Zaprzysiężenie gabinetu Józefa Świeżyńskiego przed Radą Regencyjną. Debata nad nie dochodzącym do skutku uwolnieniem Piłsudskiego z Magdeburga... ...6 listopada 1918, Magdeburg. Piłsudski rozgrywa partię szachów z Kazimierzem Sosnkowskim. Hr. Kessler w imieniu rządu niemieckiego przekazuje projekt powrotu Piłsudskiego do Warszawy, lecz po uprzednim złożeniu przez niego gwarancji o nienaruszalności granicy polsko-niemieckiej. Piłsudski odmawia... ...Mieszkanie Artura Śliwińskiego. Rydz-Śmigły proponuje powołanie polskiego rządu republikańsko-demokratycznego z siedzibą w Lublinie, wysuwa kandydaturę Ignacego Daszyńskiego na premiera... ...8 listopada 1918, Dąbrowa Górnicza. W imieniu Rady Delegatów Robotniczych do górników przemawia Franek Pawlak... ...9 listopada 1918, Magdeburg. Miasto ogarnięte nastrojami rewolucyjnymi. Z rozkazu Kanclerza Rzeszy do twierdzy przybywa hr. Kessler, by uwolnić Piłsudskiego i Sosnkowskiego. Jadą do Berlina, gdzie Piłsudski raz jeszcze odmawia złożenia oczekiwanych przez Niemców deklaracji na temat granicy. Nadchodzi wiadomość o abdykacji cesarza Wilhelma II. Koniec wojny. W drodze na dworzec, z którego odjedzie do Warszawy, Piłsudski widzi berlińskich robotników śpiewających Międzynarodówkę... ...Warszawa. Piłsudski formułuje na zebraniu dalsze swoje intencje i zasady polityczne, mówi, że odtąd nie będzie wiązał się z żadną partią polityczną i że Polski teraz nie stać na żadne eksperymenty - rząd musi składać się z fachowców... ...Piłsudski domaga się od premiera Daszyńskiego rozwiązania rządu lubelskiego. O kierunkach przyszłych reform zdecydować ma Sejm. ...Warszawa. Manifestacja na Placu Zamkowym. W otoczeniu Piłsudskiego jest Tadek Pawlak, w szeregach delegacji robotników Warszawy - Franek Pawlak, który ma zatknąć czerwony sztandar na Zamku. Piłsudski każe im czynić, co nakazuje wola robotników. Na wieży zamkowej, obok sztandaru biało-czerwonego pojawia się flaga koloru czerwonego... ...Grudzień 1918, Poznań. Posiedzenie Naczelnej Rady Ludowej. Wojciech Korfanty zawiadamia zebranych, że Berlin nie zgadza się na wjazd Paderewskiego do Poznania... ...26 grudnia 1918, Poznań. Masowa patriotyczna demonstracja na powitanie wracającego do Polski Paderewskiego... ...27 grudnia 1918, Poznań. Niemiecka prowokacja, ostrzeliwanie hotelu "Bazar" daje początek wybuchowi Powstania Wielkopolskiego... ...18 stycznia 1919, Paryż. W Wersalu prezydent Francji Poincare otwiera Konferencję Pokojową. Prezydent Wilson proponuje na stałego przewodniczącego kongresu - George'a Clemenceau. Wniosek ten popiera Lloyd George... ...29 stycznia 1919, Wersal. Dmowski przybywa na posiedzenie "Rady Dziesięciu", przedstawia główne problemy odrodzonego państwa polskiego, wewnętrzną sytuację polityczną, kwestie granic oraz krajów ościennych... ...Wilson i Clemenceau polemizują z Lloydem Georgem w sprawie zasad stanowienia granic Polski... ...Paryż, most de la Concorde. Dmowski wręczając wysłannikowi do Warszawy akta stwierdza, że organy międzynarodowej finansjery są przeciw Polsce... ...Zakrzewo, ziemia złotowska. Ksiądz podczas kazania kościelnego mówi o motywach optowania przez Anglię za przyznaniem powiatu złotowskiego Niemcom. Wzywa wiernych do modlitwy za powrót Gdańska do Polski... ...Warszawa. W Belwederze burzliwa rozmowa Piłsudskiego z Żeromskim tocząca się zarówno wokół wschodnich jak i zachodnich granic Polski... ...Wersal. Paderewski w rozmowie z Wilsonem, Lloydem Georgem i Clemenceau zajmuje nieprzejednane patriotyczne stanowisko w sprawie polskości Gdańska oraz proponowanego plebiscytu w Kwidzynie... ...Kwiecień 1919, Poznań. Korfanty stara się przekonać Józefa Grzegorzka o konieczności wstrzymania wybuchu powstania na Śląsku... ...20 kwietnia, Bytom. Do komitetu wykonawczego POW nadchodzi depesza od Korfantego nakazująca wstrzymać akcję zbrojną... Grzegorzek odbiera przysięgę zmobilizowanych śląskich bojowców... ...7 maja 1919, Wersal. Plenarne posiedzenie uczestników Konferencji Pokojowej. Przedłożenie Niemcom warunków ustalonych jako projekt traktatu pokojowego... Szef delegacji niemieckiej - Brockdorff-Rantzau - sprzeciwia się przypisaniu Niemcom wyłącznej winy za wywołanie wojny. Z naciskiem stwierdza, że naród niemiecki chce pokoju, ale jeśli będzie on sprzeczny ze sprawiedliwością, to spotka się ze sprzeciwem... Głosy z sali: - to bezczelność!... ...3 czerwca 1919, Wersal. Obrady "wielkiej trójki". Lloyd George forsuje potrzebę przeprowadzenia plebiscytu na Śląsku... ...5 czerwca 1919, Wersal. Posiedzenie Rady Najwyższej. Ostra wymiana zdań między Paderewskim a Lloydem Georgem na temat ziem należnych Polsce... ...18 czerwca 1919, Piotrowice, Śląsk Cieszyński. Zapada postanowienie o rozpoczęciu powstania 22 czerwca... ...Wersal. Prezydent Wilson prostuje błąd Lloyda George'a, który myli... Turcję z... Galicją... ...Wersal. Dmowski i Paderewski zostają przez "wielką trójkę" powiadomieni o decyzji przeprowadzenia plebiscytu na Śląsku. Lloyd George porusza sprawę ochrony mniejszości narodowych w Polsce. Dmowski odwraca kwestię, pytając o los polskiej a także żydowskiej mniejszości narodowej w Niemczech... ...22 czerwca 1919, wybuch powstania na Śląsku. Godzina 10.00, Tadek Pawlak prowadzi oddział do walki. Przybiega posłaniec z rozkazem odwołania akcji... ...23 czerwca 1919, Wersal. Podpisanie traktatu pokojowego. Ze strony polskiej podpisy składają Paderewski oraz Dmowski...
...30 lipca 1919, Warszawa. Paderewski przedstawia Sejmowi do ratyfikacji Traktat Wersalski. Marszałek Sejmu Wojciech Trąmpczyński wypowiada historyczne słowa - nie zapominajmy, że los Ojczyzny znajduje się tylko w naszych rękach, bez względu na to, jakie będą przyszłe granice Polski...

Ekipa